{"id":102992,"date":"2019-08-23T19:50:24","date_gmt":"2019-08-23T17:50:24","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=102992"},"modified":"2019-08-23T15:54:55","modified_gmt":"2019-08-23T13:54:55","slug":"pakti-hitler-stalin-80-vjet-m%d1%91-par%d1%91","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/pakti-hitler-stalin-80-vjet-m%d1%91-par%d1%91\/","title":{"rendered":"Pakti Hitler-Stalin 80 vjet m\u0451 par\u0451"},"content":{"rendered":"<p>Adolf Hitler dhe Josef Stalin e konsideronin njeri-tjetrin si kryearmik. E megjithat\u0451 t\u0451 dy diktator\u0451t m\u0451 1939 ran\u0451 dakord p\u0451r nj\u0451 pakt mossulmimi dhe e ndan\u0451 Europ\u0451n Lindore mes tyre. Pasojat ndihen edhe sot.<\/p>\n<p>Ishte nj\u0451 kalkulim cinik. E kjo llogari n\u0451 fillim ia vlejti p\u0451r t\u0451 dyja pal\u0451t. P\u0451r planin e tij p\u0451r t\u0451 sulmuar Polonin\u0451, Hitleri siguroi neutralitetin e Bashkimit Sovjetik. Meq\u0451n\u0451se fuqit\u0451 garantuese t\u0451 Polonis\u0451, Britania e Madhe dhe Franca do t\u0451 viheshin n\u0451 l\u0451vizje prej k\u0451tij plani, ai p\u0451rkoh\u0451sisht e shmangu luft\u0451n n\u0451 dy fronte. P\u0451rve\u00e7 k\u0451saj &#8211; me nj\u0451 marr\u0451veshje tregtare t\u0451 n\u0451nshkruar nj\u0451koh\u0451sisht t\u0451 dy diktator\u0451t ran\u0451 dakord p\u0451r shk\u0451mbimin e furnizimeve &#8211; l\u0451nd\u0451 t\u0451 para sovjetike kundrejt makinerive gjermane.<\/p>\n<p>N\u0451 k\u0451t\u0451 m\u0451nyr\u0451 Hitleri donte t&#8217;i b\u0451nte ball\u0451 efektit t\u0451 nj\u0451 bllokade t\u0451 mundshme detare t\u0451 britanik\u0451ve, q\u0451 n\u0451 Luft\u0451n e Par\u0451 Bot\u0451rore ndikoi\u00a0n\u0451 humbjen e Gjermanis\u0451. Stalini nga ana e tij besonte, se Rajhu Gjerman nuk do t\u0451 p\u0451rzihej n\u0451 nj\u0451 luft\u0451 t\u0451 gjat\u0451 me fuqit\u0451 per\u0451ndimore. N\u0451 afat t\u0451 gjat\u0451 ai e konsideronte t\u0451 pashmangshme nj\u0451 luft\u0451 kund\u0451r Rajhut Gjerman dhe donte ta shfryt\u0451zonte k\u0451t\u0451 periudh\u0451 p\u0451r armatime t\u0451 m\u0451tejshme.<\/p>\n<p>Ajo q\u0451 ishte vendimtare nuk ishte p\u0451rfshir\u0451 n\u0451 marr\u0451veshjen zyrtare, por n\u0451 nj\u0451 protokoll sekret shtes\u0451: Ajo i ndante n\u0451 zona influence vendet mes Rajhut Gjerman dhe Bashkimit Sovjetik n\u0451 rast t\u0451 nj\u0451 &#8220;rikompozimi territorial-politik&#8221;. K\u0451sisoj p.sh. Estonia, Letoni, pjesa lindore e Polonis\u0451 dhe Besarabia rumune ishin p\u0451rkacktuar si &#8220;sfera t\u0451 influenc\u0451s&#8221; s\u0451 Bashkimit Sovjetik, nd\u0451rsa pjesa per\u0451ndimore e Polonis\u0451 n\u0451n influenc\u0451n e Rajhut Gjerman.<\/p>\n<p><strong>Nj<\/strong><strong>\u0451<\/strong><strong>\u00a0kalvar i pafund<\/strong><\/p>\n<p>M\u0451 1 shtator 1939 Vermahti gjerman sulmoi Polonin\u0451. Dy jav\u0451 m\u0451 pas Ushtria e Kuqe marshoi n\u0451 Poloni dhe pushtoi nj\u0451ra pas tjetr\u0451s territoret e p\u0451rcaktuara n\u0451 sfer\u0451n e influenc\u0451s sovjetike. Ndarja e Europ\u0451s Lindore u realizua n\u0451 dy jav\u0451t e para t\u0451 Luft\u0451s s\u0451 Dyt\u0451 Bot\u0451rore q\u0451 po niste. Ushtarak\u0451t gjerman\u0451 dhe ata sovjetik\u0451, sh\u0451rbimet sekrete dhe n\u0451pun\u0451sit e administrat\u0451s bashk\u0451punonin ngusht\u0451 mes tyre.<\/p>\n<p>Polonia u zhduk s\u0451rish nga harta politike. Shtetet Baltike, q\u0451 po ashtu si Polonia e fituan pavar\u0451sin\u0451 e tyre pas Luft\u0451s s\u0451 Par\u0451 Bot\u0451rore m\u0451 1919, u shnd\u0451rruan n\u0451 republika sovjetike. Besarabia rumune iu aneksua Republik\u0451s Sovjetike t\u0451 Ukrain\u0451s. K\u0451sisoj Rumania praktikisht mbeti &#8220;n\u0451n kontrollin e Gjermanis\u0451 naziste&#8221;, shpjegon historiani rumun Cosmin Popa.<\/p>\n<p>P\u0451r njer\u0451zit n\u0451 t\u0451 dyja an\u0451t e vij\u0451s ndar\u0451se nisi nj\u0451 kalvar vuajtjesh t\u0451 pafundme: Hitleri zbatonte n\u0451 hap\u0451sir\u0451n e tij dhe n\u0451 territoret e pushtuara ideologjin\u0451 raciste duke vrar\u0451 miliona njer\u0451z, nd\u0451rsa n\u0451 pjes\u0451n sovjetike u d\u0451buan pjes\u0451 t\u0451 m\u0451dha t\u0451 popullsis\u0451 dhe shum\u0451 t\u0451 af\u0451rm t\u0451 elitave t\u0451 vjetra u vran\u0451 ose u deportuan n\u0451 kampet e pun\u0451s s\u0451 detyruar.<\/p>\n<p>Pakti Hitler-Stalin rezistoi gati dy vjet. N\u0451 qershor 1941, kur Hitleri vuri n\u0451n kontroll gjysm\u0451n e Europ\u0451s Per\u0451ndimore, ai ndihej mjaft i fort\u0451 dhe sulmoi edhe partner\u0451t e aleanc\u0451s. Ky ishte nj\u0451 mbivler\u0451sim i vetes q\u0451 do t\u0451 ishte vendimtar p\u0451r zhvillimet e m\u0451tejshme. Qysh n\u0451 dimrin q\u0451 pasoi n\u0451 aspketin ushtarak situata mori kthes\u0451. Por pavar\u0451isht p\u0451r popujt e \u201esferave t\u0451 influenc\u0451s&#8221; kjo n\u0451nkuptonte edhe m\u0451 shum\u0451 vite lufte p\u0451rmes mjerimit, d\u0451bimeve dhe miliona vdekjeve.<\/p>\n<p><strong>Trauma mbetet<\/strong><\/p>\n<p>Trauma e bashk\u0451punimit gjermano-rus mbi kurrizin e t\u0451 tjer\u0451ve \u0451sht\u0451 e pranishme n\u0451 vendet e prekura. N\u0451 Poloni pakti Hitler-Stalin edhe sot e k\u0451saj dite konsiderohet si nj\u0451 shembull i marr\u0451veshjeve sekrete t\u0451 dy fqinj\u0451ve t\u0451 m\u0451dhenj n\u0451 disavantazh t\u0451 saj. N\u0451 vitin 2006 ish-ministri i Jasht\u0451m i Polonis\u0451, Rados\u0142av Sikorski, linj\u0451n gazsjell\u0451se Nord-Stream e krahasoi me paktin Hitler-Stalin-Pakt, gj\u0451 q\u0451 shkaktkoi indinjat\u0451 tek t\u0451 dyja pal\u0451t.<\/p>\n<p>N\u0451 shkrimin e historis\u0451 polake ky pakt konsiderohet si &#8220;ndarja e kat\u0451rt e vendit \u2013 nj\u0451 referim ndaj tri ndarjeve n\u0451 shekullin e 18-t\u0451 kur Polonia u nda prej Rusis\u0451, Prusis\u0451 dhe Austris\u0451 dhe p\u0451r m\u0451 shum\u0451 se nj\u0451 shekull u fshi nga harta.<\/p>\n<p>N\u0451 Luft\u0451n e Dyt\u0451 Bot\u0451rore marshimi sovjetik u shoq\u0451rua edhe me arrestimin e gati 22.000 oficer\u0451ve dhe polic\u0451ve polak\u0451, t\u0451 cil\u0451t n\u0451 pranver\u0451n 1940 u ekzekutuan prej sh\u0451rbimit sekret sovjetik NKWD n\u0451 Katyn dhe vende t\u0451 tjera duke u q\u0451lluar me plumb n\u0451 qaf\u0451.<\/p>\n<p>Edhe p\u0451r Rumanin\u0451 pasojat jan\u0451 ende sot t\u0451 m\u0451dha, thot\u0451 historiani Popa. Ekzistenca e Republik\u0451s s\u0451 Moldavis\u0451 \u0451sht\u0451 pasoja direkte e paktit. &#8220;Ai s&#8217;ishte gj\u0451 tjet\u0451r ve\u0481se shprehje e totalitarizmit t\u0451 aplikuar n\u0451 politik\u0451n e jashtme. Ishte nj\u0451 pretendim i qart\u0451 pushteti i dy totalitarizmave, komunist dhe atij nacionalsocialist.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Stalini rehabilitohet n<\/strong><strong>\u0451<\/strong><strong>\u00a0Rusi<\/strong><\/p>\n<p>Pakti pati pasoja p\u0451rtej luft\u0451s: Meq\u0451n\u0451se BRSS b\u0451nte pjes\u0451 nd\u0451r fuqit\u0451 fituese, fuqit\u0451 per\u0451ndimore nuk mund\u0451n ta ndalojn\u0451, \u201eq\u0451 territoret, q\u0451 kishte marr\u0451 Bashkimi Sovjetik p\u0451rmes paktit Hitler-Stalin, n\u0451 fund t\u0451 Luft\u0451s s\u0451 Dyt\u0451 Bot\u0451rore t\u0451 mbeteshin n\u0451n BRSS&#8221;, thot\u0451 historiani J\u00f6rg Ganzenm\u00fcller. Vet\u0451m n\u0451 fillim t\u0451 viteve 1990-t\u0451 shtetet baltike rifituan pavar\u0451sin\u0451 e tyre.<\/p>\n<p>Pakti Hitler-Stalin pas luft\u0451s p\u0451r shum\u0451 vite u mbulua prrej harres\u0451s. N\u0451 Lindje gjat\u0451 Luft\u0451s s\u0451 Ftoht\u0451 ai u tabuizua. N\u0451 Republik\u0451n Federale t\u0451 Gjermanis\u0451 ai nuk luante m\u0451 asnj\u0451 rol n\u0451 zbardhjen e historis\u0451 s\u0451 pasluft\u0451s. Vet\u0451m pas kthes\u0451s m\u0451 1989 n\u0451 Europ\u0451 ai u risoll n\u0451 v\u0451mendje n\u0451 diskutimin publik.<\/p>\n<p>Sidoqoft\u0451 plag\u0451t nuk u sh\u0451ruan, p\u0451rkundrazi. Para dhjet\u0451 vjet\u0451sh, me rastin e 70 vjetorit, presidenti i Rusis\u0451 Vladimir Putin n\u0451 nj\u0451 \u201elet\u0451r drejtuar polak\u0451ve&#8221; e cil\u0451soi paktin si t\u0451 pamoralsh\u0451m. Por ky deklarim u zhvleft\u0451sua po prej tij. Pak muaj m\u0451 von\u0451 pas aneksimit rus t\u0451 Krimes\u0451 n\u0451 Ukrain\u0451, Putin e mbrojti paktin, duke argumentuar se nga k\u0451ndv\u0451shtrimi i asaj kohe ai ishte i domosdosh\u0451m. N\u0451 ceremonit\u0451 p\u0451rkujtimore sivjet me rastin e 80 vjetorit t\u0451 fillimit t\u0451 Luft\u0451s s\u0451 Dyt\u0451 Bot\u0451rore Putin nuk do t\u0451 jet\u0451 i pranish\u0451m. N\u0451 Rusin\u0451 e sotme edhe Josef Stalin \u0451sht\u0451 rehabilituar. N\u0451 nj\u0451 sondazh gjat\u0451 k\u0451tij viti 70 p\u0451rqind e rus\u0451ve shprehen pozitivisht p\u0451r rolin e Stalinit p\u0451r vendin e tyre.<\/p>\n<p><strong>Frik<\/strong><strong>\u0451<\/strong><strong>ra t<\/strong><strong>\u0451<\/strong><strong>\u00a0reja dhe t<\/strong><strong>\u0451<\/strong><strong>\u00a0vjetra<\/strong><\/p>\n<p>K\u0451sisoj n\u0451 Poloni dhe n\u0451 shtetet baltike s\u0451rish shtohet frika, se ato mund t\u0451 bien p\u0451rs\u0451ri viktim\u0451 e nj\u0451 politike, p\u0451rmes s\u0451 cil\u0451s Gjermania dhe Rusia mund t\u0451 bien dakord mbi kurrizin e k\u0451tyre vendeve. Nd\u0451rtimi i linj\u0451s direkte gazsjell\u0451se Nord Stream 2 nga Rusia p\u0451rmes Detit Balltik n\u0451 Gjermani duke iu shmangur vendeve t\u0451 tranzitit \u0451sht\u0451 kthyer n\u0451 nj\u0451 simbol t\u0451 k\u0451saj frike. N\u0451 k\u0451t\u0451 grindje Polonia s\u0451 fundi ka angazhuar n\u0451 an\u0451n e vet SHBA-n\u0451, sepse lidhur me k\u0451t\u0451 \u0481\u0451shtje ajo e ndjen se fqinj\u0451t nuk e vler\u0451sojn\u0451 me seriozitet.<\/p>\n<p>&#8220;Analogji historike nuk mund t\u0451 b\u0451sh&#8221;, thot\u0451 studiuesi Ganzenm\u00fcller lidhur me k\u0451t\u0451. Frika \u0451sht\u0451 e ekzagjeruar: &#8220;Polonia dhe shtetet balltike jan\u0451 shum\u0451 m\u0451 pran\u0451 Gjermanis\u0451 se sa Rusia.&#8221; P\u0451r k\u0451t\u0451 flet edhe antar\u0451sia e p\u0451rbashk\u0451t n\u0451 BE dhe n\u0451 NATO. &#8220;Megjithat\u0451 politika e jashtme gjermane ndoshta ndjek me pakujdesi interesat e saj n\u0451 politik\u0451n e jashtme, duke mos i marr\u0451 n\u0451 konsiderat\u0451 k\u0451to frik\u0451ra dhe me k\u0451t\u0451 ngjall irritime.&#8221; Ndaj historiani k\u0451shillon p\u0451r qeverin\u0451 gjermane, q\u0451 t\u0451 marr\u0451 m\u0451 fort parasysh k\u0451to shqet\u0451sime q\u0451 burojn\u0451 nga e kaluara. \/DW\/<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Adolf Hitler dhe Josef Stalin e konsideronin njeri-tjetrin si kryearmik. E megjithat\u0451 t\u0451 dy diktator\u0451t m\u0451 1939 ran\u0451 dakord p\u0451r nj\u0451 pakt mossulmimi dhe e ndan\u0451 Europ\u0451n Lindore mes tyre. Pasojat ndihen edhe sot. Ishte nj\u0451 kalkulim cinik. E kjo llogari n\u0451 fillim ia vlejti p\u0451r t\u0451 dyja pal\u0451t. P\u0451r planin e tij p\u0451r t\u0451 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":102993,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,191,334],"tags":[],"class_list":{"0":"post-102992","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-bota","9":"category-histori"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102992","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=102992"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102992\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/102993"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=102992"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=102992"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=102992"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}