{"id":103212,"date":"2019-08-24T19:20:25","date_gmt":"2019-08-24T17:20:25","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=103212"},"modified":"2019-08-24T16:17:04","modified_gmt":"2019-08-24T14:17:04","slug":"evropa-perendimi-kina-dhe-rusia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/evropa-perendimi-kina-dhe-rusia\/","title":{"rendered":"Evropa, Per\u00ebndimi, Kina dhe Rusia"},"content":{"rendered":"<p>Kina dhe Rusia besojn\u00eb se mund t\u00eb sillen si t\u00eb duan dhe t\u00eb mos nd\u00ebshkohen kur shtypin disidenc\u00ebn, sepse vendet per\u00ebndimore kan\u00eb kontradikta mes tyre, paralajm\u00ebrojn\u00eb disa analist\u00eb. Per\u00ebndimi, thon\u00eb k\u00ebta analist\u00eb, e ka humbur besimin n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e tij p\u00ebr t\u00eb ndikuar mbi bot\u00ebn q\u00eb e rrethon.<\/p>\n<p>&#8220;Ekziston nj\u00eb rrezik q\u00eb ne n\u00eb Per\u00ebndim po b\u00ebhemi spektator\u00eb t\u00eb ngjarjeve t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb ndodhin n\u00eb bot\u00eb. Pamund\u00ebsia jon\u00eb p\u00ebr t\u00eb artikuluar nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb qart\u00eb q\u00eb t\u00eb sjell\u00eb ndryshime n\u00eb sjelljen e vendeve t\u00eb ndryshme n\u00ebnkupton se pand\u00ebshkueshm\u00ebria ka hedhur rr\u00ebnj\u00eb\u201d, thot\u00eb Rafaello Pantucci, drejtor i studimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb Institutin britanik t\u00eb Sh\u00ebrbimeve Mbret\u00ebrore t\u00eb Bashkuara.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb shkrim n\u00eb gazet\u00ebn britanike The Times, Pantucci thot\u00eb se &#8220;P\u00ebrgjigjet tona ndaj protestave q\u00eb po ndodhin aktualisht n\u00eb Hong Kong dhe Mosk\u00eb jan\u00eb artikulimi m\u00eb i qart\u00eb ndaj k\u00ebtij problemi. Pekini dhe Moska p\u00ebrgjith\u00ebsisht jan\u00eb sjell\u00eb ashtu si\u00e7 d\u00ebshirojn\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Diplomat\u00ebt dhe analist\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb druhen se samiti tre-ditor i G-7s n\u00eb qytetin turistik francez Biarric do t\u00eb demonstroj\u00eb p\u00ebrs\u00ebri munges\u00ebn e unitetit midis udh\u00ebheq\u00ebsve per\u00ebndimor\u00eb p\u00ebr nj\u00eb seri \u00e7\u00ebshtjesh, duke p\u00ebrfshir\u00eb ndryshimin e klim\u00ebs, marr\u00ebdh\u00ebniet me Rusin\u00eb, nacionalizmin n\u00eb rritje, dhe luft\u00ebn tregtare midis Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Kin\u00ebs, pasojat e s\u00eb cil\u00ebs po d\u00ebmtojn\u00eb Evrop\u00ebn shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr sesa Amerik\u00ebn. G-7a p\u00ebrfshin demokracit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha e m\u00eb t\u00eb zhvilluara t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb zbutur p\u00ebrshtypjen e p\u00ebr\u00e7arjes, mikprit\u00ebsi i samitit, Presidenti francez Emmanuel Macron, ka b\u00ebr\u00eb thirrje q\u00eb samiti t\u00eb mos l\u00ebshoj\u00eb nj\u00eb komunikat\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dhe kjo do t\u00eb ishte hera e par\u00eb n\u00eb historin\u00eb e G-7s. Ai shpreson t\u00eb shmang\u00eb p\u00ebrs\u00ebritjen e asaj q\u00eb ndodhi vitin e kaluar, kur Presidenti i SHBA Donald Trump e t\u00ebrhoqi miratimin e tij p\u00ebr deklarat\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt 10 minuta pasi ajo ishte l\u00ebshuar. Zoti Macron synon ta z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb komunikat\u00ebn duke shp\u00ebrndar\u00eb, si kryetar i G-7s, nj\u00eb p\u00ebrmbledhje t\u00eb diskutimeve kryesore.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e paqart\u00eb n\u00ebse kjo do t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb ose jo si mbules\u00eb p\u00ebr mosmarr\u00ebveshjet, por disa analist\u00eb thon\u00eb se samiti rrezikon t\u00eb karakterizohet nga tensione t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n<p>&#8220;Ekziston nj\u00eb mund\u00ebsi e madhe q\u00eb bota per\u00ebndimore t\u00eb duket m\u00eb e ndar\u00eb n\u00eb fund t\u00eb takimit sesa n\u00eb fillim,&#8221; thot\u00eb William Hague, ish sekretar i jasht\u00ebm britanik. Ai thot\u00eb se udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb G-7s \u201cu mungojn\u00eb mjaft idet\u00eb rreth t\u00eb cilave t\u00eb mund t\u00eb bashkohen&#8221;, ide t\u00eb cilat u duhen p\u00ebr t\u00eb &#8220;p\u00ebrballuar k\u00ebrc\u00ebnimet e m\u00ebdha nga t\u00eb cilat do t\u00eb mposhteshin, n\u00ebse nuk tregojn\u00eb largpam\u00ebsi qysh tani.\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb prag t\u00eb takimit, Presidenti Macron parashtroi nj\u00eb plan ambicioz p\u00ebr t\u00eb nxitur udh\u00ebheq\u00ebsit e tjer\u00eb q\u00eb t\u00eb rishikojn\u00eb qasjen e tyre ndaj udh\u00ebheqjes globale. Ai do t&#8217;i nxis\u00eb ata t\u00eb shp\u00ebtojn\u00eb demokracit\u00eb nga populist\u00ebt nacionalist\u00eb, t\u00eb zbutin kapitalizmin, duke synuar pak\u00ebsimin e pabarazis\u00eb sociale, t\u00eb forcojn\u00eb biodiversitetin dhe t\u00eb p\u00ebrqafojn\u00eb p\u00ebrs\u00ebri multilateralizmin. E gjith\u00eb kjo p\u00ebrpjekje kjo rrezikon t\u00eb p\u00ebrballet me nj\u00eb reagim t\u00eb fuqish\u00ebm t\u00eb Presidentit Trump.<\/p>\n<p>Udh\u00ebheq\u00ebsi amerikan \u00ebsht\u00eb skeptik ndaj multilateralizmit dhe i irrituar nga mungesa e mb\u00ebshtetjes evropiane p\u00ebr q\u00ebndrimin e tij agresiv t\u00eb &#8220;presionit maksimal&#8221; ndaj Iranit. Ai gjithashtu po u b\u00ebn trysni evropian\u00ebve p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur luft\u00ebn e tij tregtare me Kin\u00ebn, duke argumentuar se nj\u00eb dhimbje afatshkurt\u00ebr \u00ebsht\u00eb e nevojshme p\u00ebr t\u2019iu kund\u00ebrv\u00ebn\u00eb Pekinit, p\u00ebrndryshe Per\u00ebndimi do t\u00eb humbas\u00eb n\u00eb planin afatgjat\u00eb.<\/p>\n<p>Disa komentator\u00eb per\u00ebndimor\u00eb faj\u00ebsojn\u00eb Presidentin Trump dhe populist\u00ebt e tjer\u00eb nacionalist\u00eb p\u00ebr p\u00ebr\u00e7arjen e Per\u00ebndimit. Por t\u00eb tjer\u00eb e shohin cop\u00ebzimin e udh\u00ebheqjes globale per\u00ebndimore si pasoj\u00eb t\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundjeje m\u00eb t\u00eb thell\u00eb dhe historike, n\u00eb klim\u00ebn e rritjes s\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb Kin\u00ebs, e cila p\u00ebrdor tregtin\u00eb si arm\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet shtet\u00ebrore e diplomatike dhe agresivitetit t\u00eb Rusis\u00eb, q\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb shpreh p\u00ebrbuzje p\u00ebr Per\u00ebndimin dhe mezi pret t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb partneritet me Kin\u00ebn.<\/p>\n<p>I pyetur n\u00ebse do ta mir\u00ebpriste ripranimin e Mosk\u00ebs n\u00eb G-7, Presidenti rus Vladmir Putin u p\u00ebrgjigj me sarkaz\u00ebm, duke th\u00ebn\u00eb: &#8220;G-7a nuk ekziston. Si mund t\u00eb kthehem n\u00eb nj\u00eb organizat\u00eb q\u00eb nuk ekziston?&#8221; Presidenti Putin tha se preferon formatin G-20 sepse p\u00ebrfshin vende si India dhe Kina. G-20a i referohet grupit t\u00eb 20 ekonomive kryesore.<\/p>\n<p>Meqen\u00ebse ka investuar shum\u00eb n\u00eb vendet e Per\u00ebndimit dhe n\u00eb bot\u00ebn n\u00eb zhvillim, Pekini nuk ka drojtje t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb nj\u00eb shp\u00ebrblim politik dhe protestat e Hong Kongut i kan\u00eb futur evropian\u00ebt, ve\u00e7an\u00ebrisht britanik\u00ebt, n\u00eb dilem\u00eb. A duhet q\u00eb ata t\u00eb mbrojn\u00eb t\u00eb drejtat dhe lirit\u00eb, q\u00eb populli i Hong Kongut i sanksionoi n\u00eb deklarat\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt, t\u00eb n\u00ebnshkruar me Pekinin, p\u00ebrpara se britanik\u00ebt t&#8217;ia dor\u00ebzonin territorin kinez\u00ebve n\u00eb 1997, apo duhet t\u2019i zbutin ankesat e tyre ndaj Pekinit p\u00ebr t\u00eb mos humbur p\u00ebrfitimet n\u00eb tregtin\u00eb me Kin\u00ebn?<\/p>\n<p>Kjo dilem\u00eb do t\u00eb b\u00ebhet m\u00eb e mpreht\u00eb me vazhdimin e protestave antiqeveritare n\u00eb Hong Kong, gj\u00eb q\u00eb rrezikon nj\u00eb nd\u00ebrhyrje ushtarake kineze n\u00eb ish-kolonin\u00eb britanike. Pekini e ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb qart\u00eb, me k\u00ebrc\u00ebnime gati t\u00eb hapura, se Britania duhet t\u00eb ul\u00eb tonet kritike, p\u00ebrndryshe Londra, e cila \u00ebsht\u00eb e d\u00ebshp\u00ebruar p\u00ebr t\u00eb rritur tregtin\u00eb me Kin\u00ebn pas Brexit, do t\u00eb humbas\u00eb financiarisht.<\/p>\n<p>Analisti Hague argumenton se G-7a &#8220;duhet ta ritheksoj\u00eb \u00e7\u00ebshtjen e mbrojtjes s\u00eb lirive&#8221;. Ai thot\u00eb se fundi i Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb &#8220;i ka privuar vendet demokratike nga uniteti automatik dhe kriza globale financiare ka tronditur vet\u00ebbesimin e tyre.&#8221;<\/p>\n<p>Tronditja financiare erdhi mes nj\u00eb prirjeje m\u00eb afatgjat\u00eb: g\u00ebrryerja e baz\u00ebs industriale t\u00eb Per\u00ebndimit me zhvendosjen e prodhimit drejt Lindjes, duke shkaktuar zem\u00ebrimin e shtresave pun\u00ebtore n\u00eb Per\u00ebndim, t\u00eb cilat nuk duan t\u00eb humbin p\u00ebr shkak t\u00eb globalizimit. Kjo i ka b\u00ebr\u00eb ato t\u00eb hedhin dyshime mbi krejt bazat e multilateralizmit.<\/p>\n<p>Sipas analistit Antonio Barroso, i grupit t\u00eb konsulenc\u00ebs Teneo p\u00ebr rreziqet gjeostrategjike, &#8220;Ne kemi kaluar nga nj\u00eb bot\u00eb q\u00eb ishte shum\u00eb m\u00eb multilaterale sesa kjo q\u00eb kemi tani.&#8221;\/VOA<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kina dhe Rusia besojn\u00eb se mund t\u00eb sillen si t\u00eb duan dhe t\u00eb mos nd\u00ebshkohen kur shtypin disidenc\u00ebn, sepse vendet per\u00ebndimore kan\u00eb kontradikta mes tyre, paralajm\u00ebrojn\u00eb disa analist\u00eb. Per\u00ebndimi, thon\u00eb k\u00ebta analist\u00eb, e ka humbur besimin n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e tij p\u00ebr t\u00eb ndikuar mbi bot\u00ebn q\u00eb e rrethon. &#8220;Ekziston nj\u00eb rrezik q\u00eb ne n\u00eb Per\u00ebndim [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":103213,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,191],"tags":[],"class_list":{"0":"post-103212","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-bota"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103212","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=103212"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103212\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/103213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=103212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=103212"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=103212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}