{"id":111693,"date":"2019-10-27T15:52:11","date_gmt":"2019-10-27T14:52:11","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=111693"},"modified":"2019-10-27T15:52:11","modified_gmt":"2019-10-27T14:52:11","slug":"analiza-per-ballkanin-perendimor-lidhja-me-krimin-dhe-ppp-te-si-ndikoi-kushtezimi-i-be-per-kapjen-e-shtetit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/analiza-per-ballkanin-perendimor-lidhja-me-krimin-dhe-ppp-te-si-ndikoi-kushtezimi-i-be-per-kapjen-e-shtetit\/","title":{"rendered":"Analiza p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor\/ Lidhja me krimin dhe PPP-t\u00eb, si ndikoi kusht\u00ebzimi i BE p\u00ebr \u2018kapjen\u2019 e shtetit"},"content":{"rendered":"<p><em>Dy gazetaret Solveig Richter &amp; Natasha Wunsch i kan\u00eb kushtuar nj\u00eb analiz\u00eb situat\u00ebs n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, duke marr\u00eb shkas edhe nga samiti i Komisionit Europian m\u00eb 18 tetor.<\/em><\/p>\n<div id=\"sovrn\" class=\"desktop_ad ad_bottom_space\"><\/div>\n<p><em>Kujtojm\u00eb se n\u00eb k\u00ebt\u00eb samit BE vendosi t\u00eb mos \u00e7el\u00eb negociatat p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe Maqedonin\u00eb e Veriut, dy vende t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor. N\u00eb artikullin n\u00eb fjal\u00eb thuhet se si kusht\u00ebzimi i BE-s\u00eb ndikoi n\u00eb \u2018kapjen\u2019 e shtetit p\u00ebr k\u00ebto vende t\u00eb Ballkanit. Mes t\u00eb tjerash n\u00eb analiz\u00eb identifikohen edhe disa probleme, si\u00e7 jan\u00eb ato q\u00eb lidhen me krimin, korrupsionin por edhe me PPP-t\u00eb.<\/em><\/p>\n<p><strong>NGA: Solveig Richter &amp; Natasha Wunsch<\/strong><\/p>\n<p>Procesi i zgjerimit t\u00eb BE me Ballkanin Per\u00ebndimor nuk ka arritur t\u00eb riprodhoj\u00eb ndikimin transformues q\u00eb pati n\u00eb Evrop\u00ebn Qendrore dhe Lindore. Solveig Richter dhe Natasha Wunsch tregojn\u00eb p\u00ebr kapjen e shtetit si penges\u00ebn thelb\u00ebsore p\u00ebr demokratizimin e thell\u00eb n\u00eb rajon dhe argumentojn\u00eb se vendosja e kushteve nga BE-ja jo vet\u00ebm q\u00eb nuk arrin t\u00eb kap\u00ebrcej\u00eb modele t\u00eb d\u00ebmshme e qeverisjes, por kontribuon jo q\u00ebllimisht n\u00eb ngat\u00ebrrimin e tyre. Vet\u00ebm duke e zgjeruar angazhimin e saj p\u00ebrtej ekzekutivit mbizot\u00ebrues dhe duke favorizuar diskutimin e brendsh\u00ebm, BE mund t\u00eb pres\u00eb q\u00eb t\u00eb ndryshoj\u00eb situat\u00ebn pozitivisht.<br \/>\nKusht\u00ebzimi politik \u00ebsht\u00eb instrumenti kryesor p\u00ebrmes t\u00eb cilit Bashkimi Evropian \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur t\u00eb nxis\u00eb reformat demokratike n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor. Megjithat\u00eb, \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb e qart\u00eb se ky mjet klasik i politik\u00ebs s\u00eb zgjerimit nuk po krijon kushtet e k\u00ebrkuara n\u00eb nj\u00eb kontekst t\u00eb brisht\u00eb pas konfliktit p\u00ebr t\u00eb trajtuar me sukses reform\u00ebn e nj\u00ebkohshme politike dhe ekonomike. P\u00ebrkundrazi, ka nj\u00eb zb\u00ebrthim midis rritjes s\u00eb q\u00ebndrueshme t\u00eb niveleve t\u00eb pajtueshm\u00ebris\u00eb zyrtare me kushtet e pranimit n\u00eb BE, dhe r\u00ebnies s\u00eb nj\u00ebkohshme t\u00eb demokracis\u00eb liberale n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rajonin, me tendencat e nivelit t\u00eb vendit duke filluar nga ng\u00ebr\u00e7i ekonomik tek regresioni i plot\u00eb.<\/p>\n<figure id=\"attachment_1157023\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig1-600x342.png\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-large wp-image-1157023\" src=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig1-600x342.png\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" srcset=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig1-600x342.png 600w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig1-400x228.png 400w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig1-370x211.png 370w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig1-113x64.png 113w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig1.png 602w\" alt=\"Richterwunschfig1\" width=\"600\" height=\"342\" \/><\/a><\/figure>\n<p>N\u00eb nj\u00eb studim t\u00eb koh\u00ebve t\u00eb fundit, kemi gjetur prova q\u00eb sugjerojn\u00eb se ndarja \u00ebsht\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb kapjes s\u00eb gjer\u00eb t\u00eb shtetit q\u00eb parandalon qeverit\u00eb n\u00eb rajon t\u00eb ndjekin nj\u00eb transformim efektiv demokratik. Kapja e shtetit p\u00ebrshkruan nj\u00eb form\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht shkat\u00ebrruese t\u00eb korrupsionit, ku institucionet shtet\u00ebrore dhe aktor\u00ebt nd\u00ebrmjet\u00ebs, si\u00e7 jan\u00eb partit\u00eb politike, rr\u00ebmbehen ose infiltrohen nga rrjetet klienteliste. N\u00eb strategjin\u00eb e 2018 p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor, Komisioni Evropian identifikoi kapjen e shtetit si penges\u00ebn kryesore p\u00ebr reformat e thella n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, duke pretenduar se vendet kan\u00eb treguar elemente t\u00eb qarta t\u00eb kapjes s\u00eb shtetit, p\u00ebrfshir\u00eb lidhjet me krimin e organizuar dhe korrupsionin n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet e qeveris\u00eb dhe administrat\u00ebs, si dhe nj\u00eb ngat\u00ebrres\u00eb t\u00eb fort\u00eb i interesave publike dhe private. \u2018Megjithat\u00eb, kusht\u00ebzimi i BE jo vet\u00ebm q\u00eb ka d\u00ebshtuar t\u00eb adresoj\u00eb kapjen e shtetit n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb efektshme, por gjithashtu kontribuon pa dashje n\u00eb konsolidimin e proceseve t\u00eb tilla, duke b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur fuqizimin e kontrollit nga ana e rrjeteve informale.<\/p>\n<p><strong>Efektet e d\u00ebmshme t\u00eb kusht\u00ebzimit t\u00eb BE-s\u00eb<\/strong><br \/>\nPor pse ka arritur qasja e kusht\u00ebzimit t\u00eb BE-s\u00eb n\u00eb nxitjen e pajtueshm\u00ebris\u00eb me kriteret zyrtare t\u00eb pranimit t\u00eb BE-s\u00eb, por d\u00ebshtoi t\u2019i vendos\u00eb vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor n\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme drejt demokratizimit? P\u00ebr ta kuptuar k\u00ebt\u00eb paradoks, ne duhet t\u00eb p\u00ebrfshijm\u00eb politik\u00ebn e brendshme informale n\u00eb analiz\u00eb dhe t\u00eb shqyrtojm\u00eb efektet negative t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb zgjerimit t\u00eb BE-s\u00eb. Ne nuk pretendojm\u00eb se BE ka shkaktuar kapjen e shtetit, pasi ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces me shum\u00eb shkaqe q\u00eb priret t\u00eb shfaqet n\u00eb nj\u00eb varg kontekstesh tranzicioni. Megjithat\u00eb, ajo ka kontribuar n\u00eb ngat\u00ebrrimin e modeleve t\u00eb tilla t\u00eb qeverisjes s\u00eb d\u00ebmshme n\u00eb disa m\u00ebnyra.<\/p>\n<p>Ne identifikojm\u00eb tre lidhje t\u00eb dallueshme q\u00eb lidhin kusht\u00ebzimin e BE-s\u00eb me konsolidimin e kapjes s\u00eb shtetit. S\u00eb pari, presioni i jasht\u00ebm p\u00ebr liberalizimin e tregjeve n\u00eb munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb kornize ligjore gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse lejoi nj\u00eb elit\u00eb t\u00eb vog\u00ebl ekonomike t\u00eb realizonte p\u00ebrfitime private dhe t\u00eb nd\u00ebrtonte rrjete t\u00eb fuqishme q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb vendimmarrjen politike. S\u00eb dyti, kusht\u00ebzimi nga lart posht\u00eb pengon diskutimin e brendsh\u00ebm, duke lejuar elitat n\u00eb pushtet tu \u2018mbyllin goj\u00ebn\u2019 kund\u00ebrshtar\u00ebve t\u00eb brendsh\u00ebm. S\u00eb fundmi, avancimi drejt an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE dhe nd\u00ebrveprimet e shpeshta me zyrtar\u00eb t\u00eb nivelit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb dhe shteteve an\u00ebtare sh\u00ebrbejn\u00eb p\u00ebr t\u00eb legjitimuar elitat n\u00eb pushtet. Si rezultat, vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor kan\u00eb ngecur n\u00eb grack\u00ebn e kapjes s\u00eb shtetit q\u00eb \u00e7on n\u00eb nj\u00eb demokratizim t\u00eb ngadalt\u00eb dhe n\u00eb nj\u00eb pamund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb zbatuar reforma t\u00eb thella.<\/p>\n<figure id=\"attachment_1157021\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig2-600x333.png\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-large wp-image-1157021\" src=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig2-600x333.png\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" srcset=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig2-600x333.png 600w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig2-400x222.png 400w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig2-370x205.png 370w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig2-113x63.png 113w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/richterwunschfig2.png 680w\" alt=\"Richterwunschfig2\" width=\"600\" height=\"333\" \/><\/a><\/figure>\n<p><strong>Hapat e ardhsh\u00ebm: P\u00ebrtej angazhimit ekzekutiv<\/strong><br \/>\nPra, duhet t\u00eb konkludojm\u00eb se vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor jan\u00eb nj\u00eb \u2018rast i d\u00ebshtuar\u2019 p\u00ebr demokracin\u00eb dhe sundimin e ligjit? Krejt e kund\u00ebrta. Dhjet\u00ebra mij\u00ebra protestues n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rajonin po k\u00ebrkojn\u00eb ndryshime politike, p\u00ebrfshir\u00eb protesta n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb kund\u00ebr presidentit serb n\u00eb Beograd dhe veriun e Kosov\u00ebs. BE-ja mbetet shtysa m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb ndryshim t\u00eb till\u00eb. Megjithat\u00eb, qasja aktuale e kusht\u00ebzimit rrezikon t\u00eb forcoj\u00eb kapjen e shtetit edhe m\u00eb tej. As p\u00ebrsosja e kushteve nuk do t\u00eb jet\u00eb e mjaftueshme p\u00ebr trajtimin e paaft\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb kontrolluar ekuilibrat e brendshme t\u00eb rajonit. N\u00ebse nj\u00eb transformim i plot\u00eb demokratik mbetet ende q\u00ebllimi i BE-s\u00eb n\u00eb rajon, kusht\u00ebzimi duhet t\u00eb plot\u00ebsohet me nj\u00eb fuqizim m\u00eb t\u00eb plot\u00eb t\u00eb parlamenteve komb\u00ebtar dhe aktor\u00ebve t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile si nj\u00eb kund\u00ebrpesh\u00eb ndaj drejtuesve dominues. T\u00eb favorizosh diskutimin e brendsh\u00ebm dhe jo pajtueshm\u00ebrin\u00eb e nxitur nga stimulimi duhet t\u00eb shkojn\u00eb shum\u00eb p\u00ebrpara n\u00eb sigurimin e q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb sundimit t\u00eb ligjit dhe reformave demokratike, edhe pasi vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor t\u00eb b\u00ebhen p\u00ebrfundimisht an\u00ebtar\u00eb t\u00eb BE.<br \/>\n<strong>Burumi: The London School of Economics and Political Science<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dy gazetaret Solveig Richter &amp; Natasha Wunsch i kan\u00eb kushtuar nj\u00eb analiz\u00eb situat\u00ebs n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, duke marr\u00eb shkas edhe nga samiti i Komisionit Europian m\u00eb 18 tetor. Kujtojm\u00eb se n\u00eb k\u00ebt\u00eb samit BE vendosi t\u00eb mos \u00e7el\u00eb negociatat p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe Maqedonin\u00eb e Veriut, dy vende t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor. N\u00eb artikullin n\u00eb fjal\u00eb thuhet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":111694,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-111693","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/111693","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=111693"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/111693\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/111694"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=111693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=111693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=111693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}