{"id":112401,"date":"2019-11-05T19:40:12","date_gmt":"2019-11-05T18:40:12","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=112401"},"modified":"2019-11-05T15:51:48","modified_gmt":"2019-11-05T14:51:48","slug":"demonstrata-e-madhe-qe-coi-ne-renien-e-murit-te-berlinit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/demonstrata-e-madhe-qe-coi-ne-renien-e-murit-te-berlinit\/","title":{"rendered":"Demonstrata e madhe q\u00eb \u00e7oi n\u00eb r\u00ebnien e Murit t\u00eb Berlinit"},"content":{"rendered":"<p>Me 4 n\u00ebntor 1989 u mbajt\u00ebn demonstratat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb historin\u00eb e Gjermanis\u00eb lindore (RDGJ). Qindra mij\u00ebra njer\u00ebz dol\u00ebn n\u00eb rrug\u00eb. Vet\u00ebm pes\u00eb dit\u00eb m\u00eb von\u00eb ra Muri i Berlinit.<\/p>\n<p><strong>Si u shemb RDGJ<\/strong><\/p>\n<p>Erich Honecker, njeriu m\u00eb i fuqish\u00ebm prej vitit 1973, ishte rr\u00ebzuar nga pushteti m\u00eb 18 tetor. Por as pasardh\u00ebsi i tij Egon Krenz nuk kishte mb\u00ebshtetje n\u00eb popull. N\u00eb k\u00ebto kushte me 4 n\u00ebntor 1989 u mbajt demonstrata m\u00eb e madhe e lejuar n\u00eb historin\u00eb e RDGJ. Iniciator\u00eb ishin aktor\u00ebt dhe njer\u00ebzit e teatrit n\u00eb lindje t\u00eb Berlinit. Ata i referoheshin neneve 27 dhe 28 t\u00eb Kushtetut\u00ebs &#8211; pra t\u00eb drejtave p\u00ebr lirin\u00eb e shtypit, shprehjen e lir\u00eb t\u00eb mendimit dhe mbledhjen n\u00eb protesta. K\u00ebto nene kan\u00eb ekzistuar n\u00eb historin\u00eb 40-vje\u00e7are t\u00eb RDGJ vet\u00ebm n\u00eb teori.<\/p>\n<p>Erich Honecker, njeriu m\u00eb i fuqish\u00ebm prej vitit 1973, ishte rr\u00ebzuar nga pushteti m\u00eb 18 tetor. Por as pasardh\u00ebsi i tij Egon Krenz nuk kishte mb\u00ebshtetje n\u00eb popull. N\u00eb k\u00ebto kushte me 4 n\u00ebntor 1989 u mbajt demonstrata m\u00eb e madhe e lejuar n\u00eb historin\u00eb e RDGJ. Iniciator\u00eb ishin aktor\u00ebt dhe njer\u00ebzit e teatrit n\u00eb lindje t\u00eb Berlinit. Ata i referoheshin neneve 27 dhe 28 t\u00eb Kushtetut\u00ebs &#8211; pra t\u00eb drejtave p\u00ebr lirin\u00eb e shtypit, shprehjen e lir\u00eb t\u00eb mendimit dhe mbledhjen n\u00eb protesta. K\u00ebto nene kan\u00eb ekzistuar n\u00eb historin\u00eb 40-vje\u00e7are t\u00eb RDGJ vet\u00ebm n\u00eb teori.<\/p>\n<p>Kushtetuta e shkelur kaq gjat\u00eb me k\u00ebmb\u00eb k\u00ebt\u00eb dit\u00eb filloi t\u00eb implementohet n\u00eb sheshin Alexanderplatz n\u00eb Berlin. Edhe sot 30 vjet m\u00eb von\u00eb flitet p\u00ebr shifra t\u00eb ndryshme: Vler\u00ebsohet se n\u00eb demonstrata kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb mes 200.000 deri n\u00eb nj\u00eb milion demonstrues. Demonstruesit q\u00ebndronin para nj\u00eb kamioni t\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb sken\u00eb, nd\u00ebrsa atje mbajt\u00ebn fjalim rreth 20 persona &#8211; aktor\u00eb, k\u00ebng\u00ebtar\u00eb, shkrimtar\u00eb, prift\u00ebrinj &#8211; por edhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb regjimit.<\/p>\n<p><strong>Nd\u00ebr ta edhe G\u00fcnter Schabowski<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00ebri prej tyre vet\u00ebm pes\u00eb dit\u00eb m\u00eb von\u00eb u b\u00eb i shquar n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, me 9 n\u00ebntor 1989: G\u00fcnter Schabowski, shefi i partis\u00eb SED n\u00eb Berlin (Partia Socialiste e Unitetit n\u00eb Gjermanin\u00eb Lindore). N\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb shtypi ai paralajm\u00ebroi ligjin p\u00ebr lirin\u00eb e udh\u00ebtimit, q\u00eb papritur solli deri tek rr\u00ebzimi i Murit t\u00eb Berlinit. N\u00eb protest\u00ebn e 4 n\u00ebntorit, Schabowski ishte n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr t\u00eb kritikave t\u00eb ashpra t\u00eb demonstruesve. Madje edhe kur tha se &#8220;duhet kultivuar kultura e dialogut!&#8221; Krer\u00ebt e RDGJ e kishin humbur kaher\u00eb \u00e7do lloj kredie. Vet\u00ebkritika e Schabowskit u zhduk n\u00eb morin\u00eb e fishk\u00ebllimave.<\/p>\n<p><strong>Prifti Friedrich Schorlemmer reformoi hymnin<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00ebri prej atyre q\u00eb d\u00ebgjoi me v\u00ebmendje fjal\u00ebt e Schabowskit p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb fillimi t\u00eb ri, ishte kritiku i\u00a0regjimit Friedrich Schorlemmer. Teologu nga Wittenbergu, qyteti i origjin\u00ebs s\u00eb reformatorit Martin Luther, citoi me nj\u00eb ndryshim t\u00eb leht\u00eb titullin e hymnit t\u00eb RDGJ: &#8220;N\u00eb vjesht\u00ebn e vitit 1989 jemi ngritur nga g\u00ebrmadhat dhe jemi riorientur drejt t\u00eb ardhmes.&#8221; N\u00ebn k\u00ebto p\u00ebrshtypje k\u00ebrkonte ai nga njer\u00ebzit q\u00eb t\u00eb mbeten n\u00eb vend dhe t\u00eb ndihmojn\u00eb rind\u00ebrtimin e vendit. &#8220;Tani kemi nevoj\u00eb p\u00ebr secil\u00ebn dhe secilin.&#8221;<\/p>\n<p>Aktor i ri Jan-Josef Liefers \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb i njohur m\u00eb von\u00eb n\u00eb serialin &#8220;Tatort&#8221;. Asokohe pyeti krer\u00ebt e SED: &#8220;P\u00ebrderisa krer\u00ebt e SED reagojn\u00eb vet\u00ebm ndaj presionit, mendoj se nuk mund t\u00eb b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr rolin e dikursh\u00ebm t\u00eb partis\u00eb.&#8221; Fjali t\u00eb k\u00ebtilla d\u00ebshironte t\u00eb d\u00ebgjonte masa prej qindra njer\u00ebzve t\u00eb mbledhur. Duartrokitja ishte e fuqishme.<\/p>\n<p><strong>Legjenda e Stasit flet p\u00ebr &#8220;bot\u00ebn e derrave&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>Vet\u00ebkritik ishte edhe ish-shefi i Stasit Markus Wolf. Deri n\u00eb vitin 1986 ai kishte\u00a0sh\u00ebrbyer n\u00eb sh\u00ebrbimin sekret t\u00eb shtetit. Markus Wolf ishte ai q\u00eb\u00a0tha, se RDGJ e ka humbur lidhjen me realitetin. &#8220;P\u00ebrkund\u00ebr kritikave n\u00eb radh\u00ebt e veta, udh\u00ebheqja\u00a0jon\u00eb ka jetuar deri me 7 tetor n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb derrash&#8221;. K\u00ebt\u00eb ai e mendonte n\u00eb\u00a0dit\u00ebn e themelimit t\u00eb RDGJ-s\u00eb.<\/p>\n<p>Me rastin e 40 vjetorit t\u00eb Republik\u00ebs, udh\u00ebheqja\u00a0ka inskenuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb fundit festimin e themelimit t\u00eb shtetit. Protestat e opozitar\u00ebve jan\u00eb shuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb brutale. Ish-n\u00ebpun\u00ebsi i sh\u00ebrbimit sekret Wolf tha se krer\u00ebt e partis\u00eb kan\u00eb d\u00ebshtuar, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb njer\u00ebzit filluan t\u00eb iknin nga vendi.<\/p>\n<p><strong>Marianne Birthler: &#8220;Shpresa, fantazia, humori&#8230;&#8221;.<\/strong><\/p>\n<p>Protestat kaluan t\u00eb qeta, ndon\u00ebse krer\u00ebt e Stasit paralajm\u00ebronin se do t\u00eb shp\u00ebrthej\u00eb dhuna. Vet\u00ebm disa dit\u00eb m\u00eb par\u00eb, shefi i Stasit, Erich Mielke, kishte urdh\u00ebruar nj\u00ebsitet e sh\u00ebrbimit sekret &#8220;p\u00ebrgatitjen e masave teknike dhe p\u00ebrdorimin e tyre p\u00ebr nevojat e evitimit t\u00eb sulmeve.&#8221; Brengat e Mielkes ishin t\u00eb panevojshme, sepse demonstruesit ishin &#8220;jasht\u00ebzakonisht t\u00eb bukur&#8221;, si\u00e7 u shpreh aktivistja Marianne Birthler, n\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb shkruar vite m\u00eb von\u00eb. Shefja e m\u00ebvonshme e autoriteteve p\u00ebr dokumentet e sh\u00ebrbimit sekret, n\u00eb Alexanderplatz at\u00eb dit\u00eb foli p\u00ebr dhun\u00ebn e regjimit komunist dhe shpres\u00ebn q\u00eb po &#8220;rritej prej jav\u00ebsh n\u00eb RDGJ&#8221;. Birthler tha se po zgjohen &#8220;shpresa, fantazia, humori&#8230;&#8221;.<\/p>\n<p><strong>&#8220;Ngjarja me pasoja p\u00ebr Evrop\u00ebn&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>Sh\u00ebrbimi sekret, Stasi ka pranuar m\u00eb von\u00eb n\u00eb nj\u00eb raport se &#8220;rrota e historis\u00eb nuk mund t\u00eb kthehet mbrapsht&#8221;. &#8220;Forcat armiq\u00ebsore&#8221;, p\u00ebr t\u00eb cilat fliste shefi i Stasit Mielke, mund t\u00eb shiheshin n\u00eb t\u00eb gjitha an\u00ebt. N\u00eb nj\u00eb pik\u00eb ai megjithat\u00eb kishte t\u00eb drejt\u00eb: Demonstrata e 4 n\u00ebntorit 1989 ishte &#8220;nj\u00eb ngjarje me pasoja t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr Evrop\u00ebn&#8221;. Vet\u00ebm pes\u00eb dit\u00eb m\u00eb von\u00eb, m\u00eb 9 n\u00ebntor, ra Muri i Berlinit.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me 4 n\u00ebntor 1989 u mbajt\u00ebn demonstratat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb historin\u00eb e Gjermanis\u00eb lindore (RDGJ). Qindra mij\u00ebra njer\u00ebz dol\u00ebn n\u00eb rrug\u00eb. Vet\u00ebm pes\u00eb dit\u00eb m\u00eb von\u00eb ra Muri i Berlinit. Si u shemb RDGJ Erich Honecker, njeriu m\u00eb i fuqish\u00ebm prej vitit 1973, ishte rr\u00ebzuar nga pushteti m\u00eb 18 tetor. Por as pasardh\u00ebsi i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":112402,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,191],"tags":[],"class_list":{"0":"post-112401","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-bota"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112401","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=112401"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112401\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/112402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=112401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=112401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=112401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}