{"id":113433,"date":"2019-11-12T19:30:32","date_gmt":"2019-11-12T18:30:32","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=113433"},"modified":"2019-11-12T14:50:00","modified_gmt":"2019-11-12T13:50:00","slug":"kontrollet-kufitare-te-vendeve-te-be-vene-ne-diskutim-ekzistencen-e-shengenit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/kontrollet-kufitare-te-vendeve-te-be-vene-ne-diskutim-ekzistencen-e-shengenit\/","title":{"rendered":"Kontrollet kufitare t\u00eb vendeve t\u00eb BE ven\u00eb n\u00eb diskutim ekzistenc\u00ebn e Shengenit"},"content":{"rendered":"<p>Disa vende europiane rivendos\u00ebn kontrollet kufitare n\u00eb vitin 2015, kur refugjat\u00ebt erdh\u00ebn n\u00eb Europ\u00eb. Kontrolli i vazhduesh\u00ebm do t\u00eb zgjatet tani edhe me 6 muaj. Kjo \u00ebsht\u00eb ilegale, thon\u00eb ekspert\u00ebt, dhe rrezikon Shengenin.<\/p>\n<p>Brenda zon\u00ebs s\u00eb Shengenit personat dhe mallrat qarkullojn\u00eb t\u00eb lir\u00eb. Marr\u00ebveshja, e arritur midis 26 vendeve an\u00ebtare t\u00eb Zon\u00ebs s\u00eb Shengenit, pjesa m\u00eb e madhe e t\u00eb cilave jan\u00eb vende t\u00eb Bashkimit Europian duhet t\u00eb favorizoj\u00eb ekonomin\u00eb dhe qytetar\u00ebt. N\u00eb pjes\u00ebt e tjera t\u00eb bot\u00ebs kufijt\u00eb e hapur nuk jan\u00eb gj\u00eb e zakonshme.<\/p>\n<p>Rregulla t\u00eb qarta p\u00ebrcaktojn\u00eb se kur dhe si nj\u00eb vend i Shengenit mund t\u00eb vendos\u00eb p\u00ebrkoh\u00ebsisht kontrolle n\u00eb kufijt\u00eb e tij. Deri para disa vitesh vendosja s\u00ebrish e kufijve ka ndodhur p\u00ebr data t\u00eb caktuara, si p\u00ebr shembull ngjarje sportive ose konferenca politike. Portugalia vendosi p\u00ebr shembull kontrolle kufitare gjat\u00eb takimit t\u00eb nivelit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb NATO-s t\u00eb mbajtur n\u00eb Lizbon\u00eb, ose Danimarka gjat\u00eb mbajtjes s\u00eb konferenc\u00ebs p\u00ebr klim\u00ebn n\u00eb Kopenhag\u00eb. Kurse Islanda, kur MC Hells Angels vizitoi klubin islandez t\u00eb motor\u00ebve n\u00eb Rekjavik. K\u00ebto kontrolle zgjasin pak dit\u00eb dhe planifikohen koh\u00eb m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Gjasht\u00eb vende kan\u00eb vendosur kontrolle afatgjata<\/strong><\/p>\n<p>Por, &#8220;q\u00eb nga shtatori 2015 disa vende p\u00ebrdorin \u00e7do mund\u00ebsi juridike t\u00eb rregulloreve t\u00eb Shengenit, p\u00ebr t\u00eb zgjeruar kontrollin kufitar,&#8221; thot\u00eb eksperti p\u00ebr migracionin Yves Pascouau, k\u00ebshilltar n\u00eb Think Tanks me seli n\u00eb Bruksel, European Policy Centre (EPC). &#8220;Nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb nuk ka ndodhur kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb.&#8221;<\/p>\n<p>Nj\u00eb grafiku tregon,\u00a0q\u00eb nga viti 2008- \u00e7do ngjarje gjat\u00eb t\u00eb cil\u00ebs vendet e Shengenit kan\u00eb vendosur kontroll n\u00eb kufi. Linja vertikale sh\u00ebnon shtatorin 2015, kur nj\u00eb num\u00ebr i madh refugjat\u00ebsh erdhi n\u00eb Europ\u00ebn per\u00ebndimore.<\/p>\n<p>Austria, Gjermania, Sllovenia dhe Hungaria fut\u00ebn n\u00eb vjesht\u00eb t\u00eb 2015 kontrollet p\u00ebr shkak &#8220;t\u00eb rrymave t\u00eb personave q\u00eb k\u00ebrkonin mbrojtje nd\u00ebrkomb\u00ebtare.&#8221; Kjo \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb migracioni p\u00ebrmendet si arsye p\u00ebr kontrolle n\u00eb kufi.<\/p>\n<p>Menj\u00ebher\u00eb pas k\u00ebsaj gjasht\u00eb vende an\u00ebtare t\u00eb Shengenit, fut\u00ebn kontrolle p\u00ebr periudha afatgjata. Austria, Gjermania, Danimarka, Suedia dhe Norvegjia p\u00ebrmend\u00ebn si arsye migracionin. Franca futi kontrolle kufitare pas sulmeve t\u00eb n\u00ebntorit 2015 n\u00eb Paris, p\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimeve terroriste. Sot, kat\u00ebr vjet m\u00eb von\u00eb ka ende kontrolle kufitare n\u00eb t\u00eb gjasht\u00eb vendet. Dhe sa her\u00eb mbaron afati ato e zgjasin s\u00ebrish at\u00eb. M\u00eb 13 n\u00ebntor 2019, fillon nj\u00eb zgjatje e re gjasht\u00ebmujor\u00ebshe e afatit.<\/p>\n<p>&#8220;Nga 2015 deri 2017 ka pasur nj\u00eb baz\u00eb ligjore p\u00ebr k\u00ebto kontrolle,&#8221; thot\u00eb Yves Pascouau, i cili ka studiuar ligjet europiane t\u00eb migracionit, &#8220;por q\u00eb nga ajo koh\u00eb ato nuk kan\u00eb m\u00eb baz\u00eb.&#8221; Artikulli 29 i kodeksit t\u00eb Shengenit \u00ebsht\u00eb baza ligjore p\u00ebr kontrollet mbi dy-mujor\u00ebshe. Ai \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpiluar p\u00ebr rastet kur &#8220;p\u00ebr shkak t\u00eb mang\u00ebsive t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb kontrollimin e kufijve t\u00eb jasht\u00ebm&#8230; rrezikohet funksionimi i zon\u00ebs pa kontrolle n\u00eb kufijt\u00eb e brendsh\u00ebm.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Kontrolli mund t\u00eb zgjas\u00eb maksimumi dy vjet<\/strong><\/p>\n<p>Ky rregull \u00ebsht\u00eb parapar\u00eb p\u00ebr rastet kur nj\u00eb vend q\u00eb ndodhet n\u00eb skajet e zon\u00ebs s\u00eb Shengenit, nuk i mbron dot kufijt\u00eb e jasht\u00ebm dhe rrezikon k\u00ebshtu nj\u00eb vend tjet\u00ebr an\u00ebtar. Ky rregull lejon rivendosje kontrolli deri n\u00eb gjasht\u00eb muaj, me t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr zgjatje &#8220;maksimumi tre her\u00eb me periudh\u00eb maksimumi gjasht\u00eb muaj&#8221;. Kjo \u00ebsht\u00eb gjithsej\u00a0dy vjet zgjatje maksimale. Por aktualisht, kontrollet kan\u00eb kat\u00ebr vjet q\u00eb b\u00ebhen n\u00eb kufijt\u00eb e k\u00ebtyre gjasht\u00eb vendeve.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto kontrolle nuk do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb policia kontrollon pasaportat e gjith\u00eb qytetar\u00ebve q\u00eb kalojn\u00eb kufirin. Gjermania p\u00ebr shembull kontrollon vet\u00ebm disa pik\u00eb-kalime p\u00ebr n\u00eb Austri dhe nga Austria dhe ka intensifikuar p\u00ebrndjekjen e kriminel\u00ebve rreth zon\u00ebs s\u00eb kufirit. Qeveria suedeze ndaloi n\u00eb vitin 2017 kontrollin sistematik t\u00eb udh\u00ebtar\u00ebve n\u00eb kufirin danezo suedez duke kaluar tek kontrollet e rast\u00ebsishme dhe sistemet e automatizuara t\u00eb v\u00ebzhgimit.<\/p>\n<p><strong>Nevojiten udh\u00ebzime nga K\u00ebshilli i Bashkimit Europian<\/strong><\/p>\n<p>N\u00ebse nj\u00eb vend an\u00ebtar do t\u00eb ver\u00eb n\u00eb zbatim artikullin 29 at\u00ebher\u00eb nevojitet nj\u00eb proces i caktuar: ky shtet i k\u00ebrkon institucioneve t\u00eb BE q\u00eb t&#8217;u k\u00ebshilloj\u00eb vendeve t\u00eb vendosin kontrollin kufitar. K\u00ebshtilli i Bashkimit Europian, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebhet nga ministrat e vendeve t\u00eb BE, e b\u00ebn k\u00ebt\u00eb gj\u00eb publike dhe vendet an\u00ebtare ndjekin k\u00ebt\u00eb k\u00ebshill\u00eb. Pik\u00ebrisht kjo ndodhi m\u00eb 2016. M\u00eb 12 maj 2016 K\u00ebshilli i\u00a0dha k\u00ebshilla Austris\u00eb, Danimark\u00ebs, Gjermanis\u00eb, Suedis\u00eb dhe Norvegjis\u00eb t\u00eb zgjas\u00eb kontrollet p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb gjasht\u00ebmujore.<\/p>\n<p>Arsyeja p\u00ebr k\u00ebt\u00eb kishte t\u00eb b\u00ebnte me hetimet e b\u00ebra n\u00eb kufirin e jasht\u00ebm grek, rezultatet e t\u00eb cilit flisnin p\u00ebr mang\u00ebsi n\u00eb sigurimin e kufirit. Greqis\u00eb iu dha nj\u00eb varg masash q\u00eb duhet t\u00eb merrte p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar situat\u00ebn. N\u00eb muajt n\u00eb vijim, K\u00ebshilli e zgjati afatin p\u00ebr kontrollin e kufirit deri p\u00ebr n\u00ebntor 2017, afati maksimal sipas ligjit n\u00eb fuqi.<\/p>\n<p><strong>Ekspert\u00ebt thon\u00eb se situata \u00ebsht\u00eb politike<\/strong><\/p>\n<p>Q\u00eb nga ajo koh\u00eb pes\u00eb vende kan\u00eb kontrolluar kufirin duke marr\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb nacionale, p\u00ebr shkak &#8220;t\u00eb gjendjes s\u00eb siguris\u00eb n\u00eb Europ\u00eb dhe k\u00ebrc\u00ebnimeve nga l\u00ebvizjet e m\u00ebdha sekondare&#8221;. Franca nuk ka marr\u00eb asnj\u00ebher\u00eb udh\u00ebzime nga K\u00ebshilli i BE p\u00ebr t\u00eb vendosur kontrolle, megjithat\u00eb e ka b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb &#8220;k\u00ebrc\u00ebnimeve terroriste t\u00eb vazhdueshme&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Situata tani \u00ebsht\u00eb thjesht politike, nuk ka baz\u00eb juridike dhe faktike&#8221;, thot\u00eb Yves Pascouau. &#8220;Ose duhen b\u00ebr\u00eb vler\u00ebsimet e duhura juridike t\u00eb situat\u00ebs aktuale ose rregullat duhen ndryshuar&#8221;. Komisioni Europian ose nj\u00eb vend tjet\u00ebr an\u00ebtar i BE mund t&#8217;i k\u00ebrkoj\u00eb Gjykat\u00ebs Europiane q\u00eb t\u00eb merret me \u00e7\u00ebshtjen. Deri tani kjo nuk ka ndodhur<\/p>\n<p>Gjermania ishte vendi i par\u00eb q\u00eb vuri kontrollin e kufirit m\u00eb 13 shtator 2015. Ministria e Brendshme, i tha Deutsche Welles se pas \u00e7do zgjatjeje gjasht\u00ebmujore, afati mund t\u00eb rivendoset nga e para. Por Parlamenti Europian nuk \u00ebsht\u00eb dakord me k\u00ebt\u00eb interpretim. &#8220;Ne mendojm\u00eb se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb vendim politik dhe jo ligjor,&#8221; thot\u00eb deputetja Tanja Fajon, e cila ka p\u00ebrpiluar nj\u00eb raport parlamentar p\u00ebr kontrollet kufitare.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Disa vende europiane rivendos\u00ebn kontrollet kufitare n\u00eb vitin 2015, kur refugjat\u00ebt erdh\u00ebn n\u00eb Europ\u00eb. Kontrolli i vazhduesh\u00ebm do t\u00eb zgjatet tani edhe me 6 muaj. Kjo \u00ebsht\u00eb ilegale, thon\u00eb ekspert\u00ebt, dhe rrezikon Shengenin. Brenda zon\u00ebs s\u00eb Shengenit personat dhe mallrat qarkullojn\u00eb t\u00eb lir\u00eb. Marr\u00ebveshja, e arritur midis 26 vendeve an\u00ebtare t\u00eb Zon\u00ebs s\u00eb Shengenit, pjesa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":113434,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,191],"tags":[],"class_list":{"0":"post-113433","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-bota"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/113433","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=113433"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/113433\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/113434"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=113433"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=113433"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=113433"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}