{"id":116108,"date":"2019-11-28T13:49:13","date_gmt":"2019-11-28T12:49:13","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=116108"},"modified":"2019-11-28T13:49:13","modified_gmt":"2019-11-28T12:49:13","slug":"profesori-italian-ne-vitin-1943-shqiperia-e-dyta-ne-bote-zonat-e-rrezikuara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/profesori-italian-ne-vitin-1943-shqiperia-e-dyta-ne-bote-zonat-e-rrezikuara\/","title":{"rendered":"Profesori italian n\u00eb vitin 1943: Shqip\u00ebria e dyta n\u00eb bot\u00eb, zonat e rrezikuara"},"content":{"rendered":"<p>Duke k\u00ebrkuar n\u00eb bibliotek\u00ebn personale mes gazetave t\u00eb vjetra e librave shkencor\u00eb mbi t\u00ebrmetet, gjeta gazet\u00ebn \u201cRoja Komb\u00ebtare\u201d t\u00eb dit\u00ebs s\u00eb m\u00ebrkur\u00eb m\u00eb 4 prill 1943 dhe pik\u00ebrisht nj\u00eb shkrim mbi t\u00ebrmetet n\u00eb vendin ton\u00eb. Titulli i bazuar n\u00eb studimin e Dr. Carlo Morelli \u201cT\u00ebrmetet, Shqip\u00ebria z\u00eb vendin e par\u00eb n\u00eb Europ\u00eb e t\u00eb dytin n\u00eb bot\u00eb pas Japonis\u00eb\u201d m\u00eb t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen ndaj p\u00ebr lexuesit e \u201cGazeta Shqiptare\u201d po risjellim k\u00ebt\u00eb artikull t\u00eb vitit 1943, por q\u00eb p\u00ebr ne \u00ebsht\u00eb fare i panjohur.<\/p>\n<p>Pyeta dje nj\u00eb shok:- A s\u2019m\u00eb thua sikur t\u00eb kqyrim Shqip\u00ebrin\u00eb nga pikpamja e veprimtaris\u00eb sizmike n\u00eb lidhje me shtetet e tjera t\u00eb bot\u00ebs, \u00e7\u2019vend kujton ti se ka p\u00ebr t\u00eb z\u00ebn\u00eb? Mejtoi pak dhe pastaj u-p\u00ebrgjegj: \u2013 Sigurisht vendin e fundit. Nuk e pyeta se ku u-bazua por e mora me mendje se k\u00ebt\u00eb p\u00ebrfundim e nxorri pasi solli n\u00eb m\u00ebndje popullsin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb dhe hap\u00ebsir\u00ebn e saj n\u00eb kilometra katror\u00eb, dometh\u00ebn\u00eb shteti m\u00eb i vog\u00ebl i bot\u00ebs. Pra i vog\u00ebl duhet t\u00eb figuroj\u00eb dhe n\u00eb shkall\u00ebzimin e l\u00ebkundjeve t\u00eb t\u00ebrmetit. Dhe duket se u bazua n\u00eb t\u00eb tilla argumenta sepse e pash\u00eb t\u00eb hapij syt\u00eb nga habija kur d\u00ebgjoi ti thoshja:- Shqip\u00ebria z\u00eb v\u00ebndin e par\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha shtetet e Europ\u00ebs dhe po ta kqyrim n\u00eb lidhje me shtetet e gjith\u00eb bot\u00ebs, kjo vjen e dyta se vendin e par\u00eb n\u00eb t\u00ebrmete e z\u00eb Japonia! \u2013 B\u00ebri sikur t\u00eb m\u00eb kund\u00ebrshonte po s\u2019e lash. \u2013 K\u00ebndo, shtova librin e k\u00ebtyre muajvet t\u00eb fundit q\u00eb ka botuar Dr.Carlo Morelli me titullin \u201cCarta sismica del l\u2019Albania\u201d n\u00ebn kujdesin e Akademis\u00eb Mbre-t\u00ebrore t\u00eb Italis\u00eb dhe do t\u00eb bindesh. Uli kryet, por nga habitja nuk hoqi dor\u00eb. Zaten edhe un\u00eb kur k\u00ebndova k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr hapa syt\u00eb. Po ju p\u00ebrkthej fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb hyrjes s\u00eb librit:<\/p>\n<p>\u201cVeprimtaria sismike e shtratit superficial t\u00eb tok\u00ebs \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e ndryshme: k\u00ebtu mund t\u00eb dallohen v\u00ebnde n\u00eb t\u00eb cilat askush nuk mba m\u00ebnd t\u00eb ket\u00eb d\u00ebgjuar t\u00ebrmete kurse n\u00eb v\u00ebnde t\u00eb tjera, fatkeq\u00ebsisht, l\u00ebkundjet jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb shpeshta dhe shum\u00eb her\u00eb edhe \u00e7kat\u00ebrronj\u00ebse. Nga kjo pikpamje, po t\u00eb kqyret \u00e7\u00ebshtja, toka shqiptaremund t\u00eb konsiderohet klasike p\u00ebr t\u00ebrmete, kaq p\u00ebrsa u p\u00ebrket p\u00ebrs\u00ebritjevet, sa dhe, sidomos, p\u00ebrsa i p\u00ebrket intensitetit. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb v\u00ebndi i Evrop\u00ebs ku p\u00ebrs\u00ebriten m\u00eb shpesh t\u00ebrmetet \u00e7kat\u00ebronj\u00ebs, dhe midis vendevet q\u00eb jan\u00eb edhe Ekstra-evropjane. Shqip\u00ebria nga kjo pikpamje vjen e dyta pas Japonis\u00eb. Natyrisht nuk e japim n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sihariqi k\u00ebt\u00eb konstatim dhe do t\u00eb preferonim q\u00eb nga kjo pikpamje Shqip\u00ebria t\u00eb mos p\u00ebrmendej fare, sesa t\u00eb kishte primatin n\u00eb Evrop\u00eb dhe v\u00ebndin e dyt\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. Por fakti \u00ebsht\u00eb ky fatkeq\u00ebsisht sipas t\u00eb th\u00ebnavet t\u00eb Morellit, dhe meq\u00ebn\u00eb se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb i p\u00ebrket v\u00ebndit t\u2019on\u00eb, \u00ebsht\u00eb mir\u00eb t\u2019a njohim v\u00ebndin t\u2019on\u00eb dhe nga kjo pikpamje. Nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb k\u00ebnaqur nj\u00eb kureshtje ose p\u00ebr t\u00eb shtuar njoftunit\u00eb t\u2019ona, por m\u00eb shum\u00eb \u00ebsht\u00eb dhe p\u00ebr ar\u00ebsyen q\u00eb duke patur njoftime t\u00eb plota kush b\u00ebn sht\u00ebpi n\u00eb v\u00ebndet ku jan\u00eb sh\u00ebnuar m\u00eb shum\u00eb l\u00ebkundje t, t\u00eb p\u00ebrpiqen q\u00eb t\u2019i b\u00ebjn\u00eb sa \u00ebsht\u00eb e mundur m\u00eb antisismike. Morelli e ka shpur\u00eb studimin q\u00eb n\u00eb vit\u00ebret e mo\u00e7me kaq sa sh\u00ebnon edhe vitin 334 Pas krishtit, por l\u00ebkundjet e epok\u00ebs s\u00eb largme nuk mund t\u00eb dihen me sakt\u00ebsi sepse mungonin veglat edhe pse nuk gj\u00ebnden kollaj sh\u00ebnimet. T\u00ebrmetet e atyre korhravet, n\u00ebse dihen edhe sot, kan\u00eb q\u00ebn\u00eb nga ata t\u00ebrmete q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebrdin\u00eb, kurse l\u00ebkundjet m\u00eb t\u00eb lehta, por edhe k\u00ebto ckatrim-tarenuk kishin mund\u00ebsi t\u00eb diheshin dhe t\u00eb merreshin e t\u00eb mbaheshin sh\u00ebnime. P\u00ebr sh\u00ebmb\u00ebll kujton t\u00ebrmetin e vitit 334 pas Krishtit q\u00eb \u00e7kat\u00ebroi Durr\u00ebsin por ne do t\u00eb merremi vet\u00ebm me ato l\u00ebkundje q\u00eb kan\u00eb ngjat\u00eb nga viti 1800 e t\u00ebhu.<\/p>\n<figure id=\"attachment_1180001\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/shkrimi.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-1180001\" src=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/shkrimi.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" srcset=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/shkrimi.jpg 768w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/shkrimi-400x276.jpg 400w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/shkrimi-507x350.jpg 507w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/shkrimi-370x255.jpg 370w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/shkrimi-113x78.jpg 113w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/shkrimi-652x450.jpg 652w\" alt=\"Shkrimi\" width=\"768\" height=\"530\" \/><\/a><\/figure>\n<p><strong>2000 t\u00eb vrar\u00eb n\u00eb Vlon\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Nga viti 1833 Vlona \u00ebsht\u00eb l\u00ebkundun tridhjet e tri her\u00eb por vet\u00ebm 13 kan\u00eb qen\u00eb ato q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb \u00e7kat\u00ebrime dhe viktima. Por l\u00ebkundja m\u00eb e fort\u00eb dhe q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb d\u00ebmet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar m\u00eb 12 tetor t\u00eb viti 1851. Godinat e qytetit po thuaj t\u00eb gjitha p\u00ebsuan d\u00ebme t\u00eb m\u00ebdha kurse shumica e tyre u sh\u00ebmb. Ujrat e detit u-ngritn\u00eb p\u00ebrpjet\u00eb m\u00eb shum\u00eb se gjysm\u00eb metro dhe pik\u00ebrisht 66 centimetra. Tjat\u00ebr l\u00ebkundje sh\u00ebnohet n\u00eb shtator 1859. N\u00eb titin 1866 jan\u00eb b\u00ebr\u00eb shtat l\u00ebkundje t\u00eb forta dhe me d\u00ebme jo t\u00eb vogla\u2026Pas tre vjet Vlona p\u00ebrs\u00ebri ka t\u00ebrmet: M\u00eb 14 gusht 1869 dhe m\u00eb 18 dhjetor 1920 sh\u00ebnon t\u00ebrmetin e fundit por mjaft t\u00eb madh.<\/p>\n<p><strong>Elbasani vjen n\u00eb ser\u00ebn e dyt\u00eb<\/strong><br \/>\nPas vlon\u00ebs vjen Elbasani me 10 l\u00ebkundje. K\u00ebtu t\u00ebrmeti i par\u00eb u d\u00ebgjua m\u00eb 1843, dat\u00eb 5 shtator, me d\u00ebme t\u00eb ndjeshme. L\u00ebkundja e dyt\u00eb u b\u00eb m\u00eb 20 tetor t\u00ebtor 1851 edhe ky me d\u00ebme. Pas 13 vjetvet p\u00ebrs\u00ebritet l\u00ebkundja dhe k\u00ebshtu m\u00eb 21 gusht 1864 kemi d\u00ebme t\u00eb tjera n\u00eb Elbasan. Pastaj kemi m\u00eb 21 qershor 1895, m\u00eb 1 mars 1906, m\u00eb 16 gusht 1907, 13 shkurt 1912, 18 dhjetor 1920, 21 tetor 1921 dhe 7 janar 1923.<\/p>\n<p>N\u00eb s\u00ebr\u00eb t\u00eb tret\u00eb vjen Kanima (besoj se flitet p\u00ebr Kanin\u00ebn) e cila \u00ebsht\u00eb m\u00eb pran\u00eb Vlon\u00ebs. Po sh\u00ebnojm\u00eb datat e n\u00ebnd l\u00ebkundjevet q\u00eb ka vuajtur Kanima: M\u00eb 1833, 1851, 1858, 1859, 1860, 1862, 1866 (tri her\u00eb, 1867 dhe 1869).<\/p>\n<p>Durr\u00ebsi q\u00eb nga fillimi shekullit q\u00eb kaloi (i referohet shekullit t\u00eb XVIII) e gjer m\u00eb 1926 ka p\u00ebsuar 9 troditje t\u00eb forta nga t\u00eb cilat m\u00eb t\u00eb d\u00ebmshmet kan\u00eb qen\u00eb ato t\u00eb vitit t\u00eb fundit. E para l\u00ebkundje m\u00eb 1 shtator 1869, e dyta 6 korrik 1895, 10 shkurt 1986 dhe ajo e fundit n\u00eb vitin 1926 mr tri p\u00ebrs\u00ebritje 16, 17 dhe 25 dhjetor. L\u00ebkundja e par\u00eb e vitit t\u00eb fundit u d\u00ebgjua n\u00eb or\u00ebn 17,54 minuta dhe 52 sekonda q\u00eb b\u00ebn m\u00eb shum\u00eb d\u00ebme n\u00eb rrethet e Shijakut.<\/p>\n<p>T\u00eb nes\u00ebrmen pas nj\u00eb l\u00ebkundje t\u00eb fort\u00eb n\u00eb or\u00ebn 06.21 minuta e 16 sekonda ndjehet nj\u00eb l\u00ebkundje e dyt\u00eb katastrofike q\u00eb l\u00eb d\u00ebme t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb sht\u00ebpi dhe shtr\u00ebngon me mijra njer\u00ebz t\u00eb gjejn\u00eb str\u00ebhime n\u00eb baraka. Vazhdojn\u00eb l\u00ebkundje t\u00eb lehta gjer m\u00eb 25 dhjetor, kur n\u00eb or\u00ebn 16.14 minuta dhe 22 sekondad\u00ebgjohen dy l\u00ebkundje p\u00ebrs\u00ebri katastrofike q\u00eb p\u00ebrs\u00ebriten m\u00eb 27 t\u00eb atij muaji. L\u00ebkundje t\u00eb lehta vazhduan p\u00ebr disa muaj. M\u00eb pas renditet Berati dhe Shkodra dhe \u00e7kat\u00ebrimi i Tepelen\u00ebs m\u00eb 1920 me 200 t\u00eb vrar\u00eb.<br \/>\nCarlo Morelli: Carta sismica dell\u2019Albania- Felice Le Monnier-Firenze, 1942Lit.45<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Duke k\u00ebrkuar n\u00eb bibliotek\u00ebn personale mes gazetave t\u00eb vjetra e librave shkencor\u00eb mbi t\u00ebrmetet, gjeta gazet\u00ebn \u201cRoja Komb\u00ebtare\u201d t\u00eb dit\u00ebs s\u00eb m\u00ebrkur\u00eb m\u00eb 4 prill 1943 dhe pik\u00ebrisht nj\u00eb shkrim mbi t\u00ebrmetet n\u00eb vendin ton\u00eb. Titulli i bazuar n\u00eb studimin e Dr. Carlo Morelli \u201cT\u00ebrmetet, Shqip\u00ebria z\u00eb vendin e par\u00eb n\u00eb Europ\u00eb e t\u00eb dytin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":116109,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-116108","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116108","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=116108"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116108\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/116109"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116108"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=116108"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=116108"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}