{"id":125578,"date":"2020-05-13T14:31:10","date_gmt":"2020-05-13T12:31:10","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=125578"},"modified":"2020-05-13T14:31:10","modified_gmt":"2020-05-13T12:31:10","slug":"a-do-behet-me-i-rrezikshem-mutacioni-i-koronavirusit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/a-do-behet-me-i-rrezikshem-mutacioni-i-koronavirusit\/","title":{"rendered":"A do b\u00ebhet m\u00eb i rreziksh\u00ebm mutacioni i koronavirusit?"},"content":{"rendered":"<p>Nd\u00ebrsa koronavirusi p\u00ebrhapet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, ekzistojn\u00eb shqet\u00ebsime se do t\u00eb ndryshoj\u00eb duke u b\u00ebr\u00eb edhe m\u00eb i transmetuesh\u00ebm dhe m\u00eb i rreziksh\u00ebm, por \u00e7far\u00eb dim\u00eb p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn e evolucionin t\u00eb virusit?<\/p>\n<p><strong>A po ndryshon virusi?<\/strong><\/p>\n<p>T\u00eb gjitha viruset p\u00ebsojn\u00eb mutacion dhe koronavirusi Sars-Cov-2 q\u00eb shkakton Covid-19, nuk b\u00ebn p\u00ebrjashtim. Mutacionet lindin kur virusi replikon brenda qelizave dhe gabimet b\u00ebhen n\u00eb kopjimin e kodit t\u00eb tij gjenetik. P\u00ebr dallim nga njer\u00ebzit, gjenet e t\u00eb cil\u00ebve jan\u00eb t\u00eb shkruara n\u00eb ADN me dy nivele, gjenet e koronavirusit barten n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb fijeje t\u00eb ARN-s\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Sa shpesh ndodh mutacioni i koronavirusit?<\/strong><\/p>\n<p>Koronavirusi \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb mjaft i q\u00ebndruesh\u00ebm. Shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb analizuar rreth 13,000 mostra n\u00eb Britani q\u00eb nga mesi i marsit dhe zbuluan se mutacionet e reja shfaqen af\u00ebrsisht dy her\u00eb n\u00eb muaj. Shkalla e mutacioneve \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme sepse sa m\u00eb shpejt nj\u00eb virus p\u00ebson mutacion, aq m\u00eb shpejt ndryshon sjellja. N\u00ebse virusi i cili p\u00ebson ndryshme t\u00eb shpeshta, mund\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb prodhuar nj\u00eb vaksin\u00eb b\u00ebhet edhe m\u00eb e pamundur. N\u00eb momentin q\u00eb nj\u00eb vaksin\u00eb fillon t\u00eb krijohet, virusi q\u00eb sulmon sistemin imunitar mund t\u00eb ndryshoj\u00eb. Gripi sezonal ndryshon aq shpejt sa ne kemi nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb vaksin\u00eb t\u00eb ndryshme \u00e7do vit.<\/p>\n<p><strong>Si ndryshon koronavirusi n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn?<\/strong><\/p>\n<p>Kodi gjenetiki koronavirusit n\u00eb mbar\u00eb globin tregon se ai ndahet n\u00eb grupe nd\u00ebrsa p\u00ebrhapet. Nuk ka asgj\u00eb t\u00eb pazakont\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Studiuesit n\u00eb Gjermani identifikuan tre grupe gjenetike kryesore t\u00eb virusit n\u00eb prill, t\u00eb cilin u quajt\u00ebn A, B dhe C. Grupet A dhe C gjenden m\u00eb s\u00eb shumti n\u00eb Europ\u00eb dhe Amerik\u00eb, nd\u00ebrsa grupi B \u00ebsht\u00eb m\u00eb i zakonshmi n\u00eb Azin\u00eb Lindore.<\/p>\n<p><strong>Pse kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi mutacionet?<\/strong><\/p>\n<p>Mutacionet ndodhin rast\u00ebsisht gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs. Shumica kan\u00eb pak efekt nd\u00ebrsa disa t\u00eb tjera pengojn\u00eb virusin. Me kalimin e koh\u00ebs nj\u00eb mutacion i vet\u00ebm mund t\u00eb shumfishohet dhe ta b\u00ebj\u00eb koronavirusin m\u00eb t\u00eb rreziksh\u00ebm dhe m\u00eb t\u00eb leht\u00eb n\u00eb p\u00ebrhapje.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb mutacionesh t\u00eb tjera mund t\u00eb p\u00ebsoj\u00eb virusi?<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb num\u00ebr mutacionesh kan\u00eb t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e shkenc\u00ebtar\u00ebve. Studiuesit n\u00eb Shkoll\u00ebn e Higjien\u00ebs dhe Mjek\u00ebsis\u00eb Tropikale n\u00eb Lond\u00ebr, studiuan m\u00eb shum\u00eb se 5000 gjenom\u00eb koronavirusi nga e gjith\u00eb bota dhe zbuluan disa mutacione q\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb d\u00ebshmi e virusit q\u00eb p\u00ebrshtatet te njer\u00ebzit. Dy mutacione jan\u00eb n\u00eb protein\u00ebn \u201cSpike\u201d q\u00eb virusi p\u00ebrdor p\u00ebr t\u00eb pushtuar qelizat.<\/p>\n<p>Mutacionet n\u00eb protein\u00ebn \u201cSpike\u201d jan\u00eb t\u00eb rralla p\u00ebr momentin, por Martin Hibberd, nj\u00eb profesor i s\u00ebmundjeve infektive tha se shfaqja e tyre nxori n\u00eb pah nevoj\u00ebn p\u00ebr mbik\u00ebqyrje globale t\u00eb virusit. Kjo do t\u00eb zbuloj\u00eb n\u00ebse mutacionet e reja e ndihmojn\u00eb at\u00eb p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrhapur dhe n\u00ebse vaksinat mund t\u00eb ken\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb ridizajnohen.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb studim tjet\u00ebr paraprak, shkenc\u00ebtar\u00ebt e Universitetit Sheffield dhe Laboratori Komb\u00ebtar Los Alamos n\u00eb Ne\u00eb Mexico gjet\u00ebn mutacione t\u00eb ngjashme n\u00eb protein\u00ebn \u201cSpike\u201d p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn autor\u00ebt pretendojn\u00eb se mund t\u00eb ndihmojn\u00eb q\u00eb infeksioni t\u00eb p\u00ebrhapet. Nd\u00ebrsa kjo \u00ebsht\u00eb e mundur, shkenc\u00ebtar\u00ebt e tjer\u00eb besojn\u00eb se \u00ebsht\u00eb shum\u00eb her\u00ebt t\u00eb dim\u00eb n\u00ebse ndonj\u00eb nga mutacionet po ndihmon virusin t\u00eb lul\u00ebzoj\u00eb.<\/p>\n<p>Prof Nick Loman n\u00eb Universitetin e Birmingham tha se t\u00eb gjitha koronaviruset jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb ngjash\u00ebm dhe se viruset me mutacione t\u00eb ve\u00e7anta mund t\u00eb p\u00ebrhapen n\u00eb zona t\u00eb ndryshme p\u00ebr nj\u00eb varg arsyesh.<\/p>\n<p><em>&#8220;Nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i njer\u00ebzve q\u00eb jan\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb kuptueshme p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pandemi, un\u00eb jam i sigurt se nuk do t\u00eb ket\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi se \u00e7far\u00eb mutacionesh p\u00ebson virusi. Ai nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb virus i mir\u00eb n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb. Ne po v\u00ebzhgojm\u00eb n\u00ebse ndonj\u00eb nga mutacionet ndryshon sjelljen dhe nuk kemi asnj\u00eb prov\u00eb deri tani p\u00ebr k\u00ebt\u00eb\u201d,<\/em>\u00a0u shpreh ai.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb tjet\u00ebr mund t\u00eb na thot\u00eb mutacionet?<\/strong><\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa shkenc\u00ebtar\u00ebt m\u00ebsojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb rreth p\u00ebrb\u00ebrjes gjenetike t\u00eb koronaviruseve, ata do t\u00eb jen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb p\u00ebrdorin informacionin p\u00ebr t\u00eb gjurmuar infeksionin e nj\u00eb individi dhe n\u00eb fund shkohet n\u00eb origjin\u00ebn e tij. Kjo mund t\u00eb jet\u00eb e dobishme p\u00ebr gjurmimin e shp\u00ebrthimeve dhe zbulimin e infeksioneve t\u00eb sapoardhura. Monitorimi intensiv gjithashtu do t\u00eb tregoj\u00eb se si virusi p\u00ebson mutacion dhe fiton rezistenc\u00eb ndaj ila\u00e7eve dhe vaksinave q\u00eb p\u00ebrdoren n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n<p><em>\u201cDerisa ato t\u00eb b\u00ebhen t\u00eb disponueshme, ne do t\u00eb presim t\u00eb shohim \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb me mutacionet\u201d,\u00a0<\/em>\u00ebsht\u00eb shprehur<em>\u00a0<\/em>Loman. \/<em><strong>\u00a0Marr\u00eb nga The Guardia\/<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nd\u00ebrsa koronavirusi p\u00ebrhapet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, ekzistojn\u00eb shqet\u00ebsime se do t\u00eb ndryshoj\u00eb duke u b\u00ebr\u00eb edhe m\u00eb i transmetuesh\u00ebm dhe m\u00eb i rreziksh\u00ebm, por \u00e7far\u00eb dim\u00eb p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn e evolucionin t\u00eb virusit? A po ndryshon virusi? T\u00eb gjitha viruset p\u00ebsojn\u00eb mutacion dhe koronavirusi Sars-Cov-2 q\u00eb shkakton Covid-19, nuk b\u00ebn p\u00ebrjashtim. Mutacionet lindin kur virusi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":125579,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,233],"tags":[],"class_list":{"0":"post-125578","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-shendeti"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125578","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=125578"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125578\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/125579"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=125578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=125578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=125578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}