{"id":165664,"date":"2021-02-26T17:34:39","date_gmt":"2021-02-26T16:34:39","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=165664"},"modified":"2021-02-26T17:34:39","modified_gmt":"2021-02-26T16:34:39","slug":"e-dini-pse-ne-do-ditelindje-ne-fikim-qirinjte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/e-dini-pse-ne-do-ditelindje-ne-fikim-qirinjte\/","title":{"rendered":"E dini pse n\u00eb do dit\u00eblindje ne fikim qirinjt\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb nga traditat q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn \u00ebsht\u00eb torta e dit\u00eblindjes me qirinj t\u00eb ndezur.Kjo ngjarje nj\u00eb her\u00eb n\u00eb vit ka nj\u00eb origjin\u00eb t\u00eb panjohur, por ka disa teori q\u00eb mund t\u00eb shpjegojn\u00eb pse vendosim qirinj mbi nj\u00eb tort\u00eb dhe cili \u00ebsht\u00eb kuptimi i fryrjes s\u00eb tyre. Ka histori q\u00eb thon\u00eb se tradita filloi n\u00eb Gjermani gjat\u00eb shekullit t\u00eb 18-t\u00eb, n\u00eb dit\u00eblindjet e f\u00ebmij\u00ebve si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur shpirtrat e f\u00ebmij\u00ebve.<\/p>\n<p>Disa t\u00eb tjer\u00eb pohojn\u00eb se fryrja e qirinjve vjen nga nj\u00eb kult q\u00eb lidhet me per\u00ebndesh\u00ebn Artemis, n\u00eb Greqin\u00eb e lasht\u00eb, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkujtuar lindjen e saj.M\u00ebnyra e festimit t\u00eb nj\u00eb dit\u00eblindje ka ndryshuar sipas kulturave dhe koh\u00ebrave.Sidoqoft\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb kan\u00eb nj\u00eb format t\u00eb ngjash\u00ebm &#8211; q\u00eb \u00ebsht\u00eb vendosja e nj\u00eb ose disa qirinjve mbi nj\u00eb tort\u00eb .Numri i qirinjve zakonisht p\u00ebrfaq\u00ebson mosh\u00ebn e personit q\u00eb ka dit\u00eblindjen, i cili duhet t\u00eb thot\u00eb nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb para se t&#8217;i fryj\u00eb si p\u00ebr t&#8217;i dh\u00ebn\u00eb fund festimit.<\/p>\n<p>P\u00ebrdorimi i \u00ebmb\u00eblsirave t\u00eb dit\u00eblindjes ishte i zakonsh\u00ebm n\u00eb Rom\u00ebn e Lasht\u00eb, ato u paraqit\u00ebn n\u00eb form\u00ebn e nj\u00eb torte sfungjeri t\u00eb shesht\u00eb, rrethore. Vet\u00ebm n\u00eb shekullin e 15-t\u00eb, n\u00eb Gjermani, furrat e buk\u00ebs filluan t\u00eb prodhonin \u00ebmb\u00eblsira me nj\u00eb shtres\u00eb p\u00ebr t\u00eb festuar dit\u00eblindjet e klient\u00ebve.Gjat\u00eb shekullit t\u00eb 17-t\u00eb, \u00ebmb\u00eblsira me shum\u00eb shtresa dhe krem\u00ebrat u shfaq\u00ebn p\u00ebr njer\u00ebzit e shtresave t\u00eb larta. Pas revolucionit industrial, prodhimi i tij u p\u00ebrhap n\u00eb t\u00eb gjitha klasat shoq\u00ebrore.<\/p>\n<p>Dhe n\u00eb mesin e shekullit t\u00eb 19-t\u00eb, ajo u b\u00eb pjes\u00eb e festimeve t\u00eb dit\u00eblindjes n\u00eb disa vende evropiane.N\u00eb Egjipt, festat e dit\u00eblindjeve b\u00ebheshin kryesisht vet\u00ebm nga familjet mbret\u00ebrore, tradit\u00eb e huazuar nga grek\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt festonin p\u00ebr lindjen e zotave t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Festimi m\u00eb i p\u00ebrhapur ka qen\u00eb ai i per\u00ebndesh\u00ebs Artemis, ku \u00e7do dat\u00eb 6 t\u00eb muajit, b\u00ebhej nj\u00eb tort\u00eb me qirinj n\u00eb nder t\u00eb saj. M\u00eb von\u00eb, ky ritual u b\u00eb pjes\u00eb e dit\u00eblindjeve t\u00eb \u00e7do heroi, aristokrati apo \u00e7do personaliteti tjet\u00ebr.Rituali i qirinjve q\u00eb duhen fryr\u00eb lidhet me zakonet e lasht\u00ebsis\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt e p\u00ebrdornin zjarrin p\u00ebr t\u00eb larguar shpirtrat e k\u00ebqinj.<\/p>\n<p>Mendohej se k\u00ebto shpirtra vizitonin njer\u00ebzit gjat\u00eb dit\u00eblindjeve t\u00eb tyre, k\u00ebshtu q\u00eb njer\u00ebzve s&#8217;u mbetej gj\u00eb tjet\u00ebr vet\u00ebm t\u00eb festonin dhe t\u00eb b\u00ebnin zhurm\u00eb p\u00ebr t&#8217;u mbrojtur prej tyre.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb shekullit t\u00eb 18-t\u00eb n\u00eb Gjermani, tradita e qirinjve u p\u00ebrhap me shpejt\u00ebsi pasi mendohej si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ruajtur shpirtrat e f\u00ebmij\u00ebve.<\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb mbushte nj\u00eb vje\u00e7 n\u00eb Gjermani, ai\/ajo \u00e7ohej n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb (t\u00eb ngjash\u00ebm me nj\u00eb auditor) pasi vet\u00ebm k\u00ebshtu t\u00eb rriturit mund t&#8217;i mbronin nga shpirtrat e k\u00ebqinj.Sipas nj\u00eb dokumenti t\u00eb shkruar nga Johann Wolfgang von Goethe q\u00eb p\u00ebrshkruan nj\u00eb tort\u00eb dit\u00eblindjeje, numri i qirinjve n\u00eb t\u00eb do t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsonte mosh\u00ebn e personit q\u00eb nderohet.P\u00ebr zviceran\u00ebt n\u00eb 1883, \u00e7do qiri p\u00ebrfaq\u00ebsonte nj\u00eb vit m\u00eb shum\u00eb t\u00eb jet\u00ebs.Sidoqoft\u00eb, k\u00ebto nuk duhej t\u00eb fryheshin menj\u00ebher\u00eb, por ve\u00e7 e ve\u00e7.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb nga traditat q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn \u00ebsht\u00eb torta e dit\u00eblindjes me qirinj t\u00eb ndezur.Kjo ngjarje nj\u00eb her\u00eb n\u00eb vit ka nj\u00eb origjin\u00eb t\u00eb panjohur, por ka disa teori q\u00eb mund t\u00eb shpjegojn\u00eb pse vendosim qirinj mbi nj\u00eb tort\u00eb dhe cili \u00ebsht\u00eb kuptimi i fryrjes s\u00eb tyre. Ka histori q\u00eb thon\u00eb se [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2031,"featured_media":165665,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[234],"tags":[],"class_list":{"0":"post-165664","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kuriozitete"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/165664","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2031"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=165664"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/165664\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/165665"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=165664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=165664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=165664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}