{"id":210906,"date":"2021-10-17T08:59:54","date_gmt":"2021-10-17T06:59:54","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=210906"},"modified":"2021-10-17T08:59:54","modified_gmt":"2021-10-17T06:59:54","slug":"rritja-e-cmimeve-e-kapi-mat-ashtu-si-pandemia-si-deshtoi-qeveria-ne-dy-drejtime","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/rritja-e-cmimeve-e-kapi-mat-ashtu-si-pandemia-si-deshtoi-qeveria-ne-dy-drejtime\/","title":{"rendered":"Rritja e \u00e7mimeve e \u2018kapi mat\u2019 ashtu si pandemia, si d\u00ebshtoi qeveria n\u00eb dy drejtime"},"content":{"rendered":"<p>E gjith\u00eb bota \u00ebsht\u00eb mb\u00ebrthyer nga nj\u00eb alarm i rritjes s\u00eb lart\u00eb t\u00eb \u00e7mimeve, q\u00eb rrezikon t\u00eb zhvler\u00ebsoj\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbjen e shpejt\u00eb ekonomike q\u00eb kishte nisur pas pandemis\u00eb. Energjia \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb nxeht\u00eb, me vendet q\u00eb po luftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb siguruar furnizimet, pas rritjes s\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs pas pandemis\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrprerja n\u00eb zinxhir\u00ebt e furnizimit gjat\u00eb pandemis\u00eb ka rritur ndjesh\u00ebm kostot e transportit global. Zhbalancimi i k\u00ebrkes\u00eb-ofert\u00ebs dhe pasojat e ndryshimeve klimatike po shtrenjtojn\u00eb ushqimet. Efektet pritet t\u00eb shtrihen n\u00eb pothuajse gjith\u00eb produktet e sh\u00ebrbimet, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb periudh\u00eb afatshkurt\u00ebr, nd\u00ebrsa n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb m\u00eb afatgjat\u00eb, askush nuk mund t\u00eb parashikoj\u00eb se \u00e7\u2019do t\u00eb ndodh\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe Shqip\u00ebria, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb logjike, nuk mund t\u2019i shmangej k\u00ebsaj vale. N\u00eb shtator, inflacioni k\u00ebrceu n\u00eb 2.5%, niveli m\u00eb i lart\u00eb q\u00eb nga janari 2017, i udh\u00ebhequr nga shtrenjtimi i ushqimeve baz\u00eb dhe karburanteve. Konsumator\u00ebt po paguajn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr buk\u00ebn, orizin, miellin, qum\u00ebshtin, karburantin etj.<\/p>\n<p>Tendenca pritet t\u00eb vijoj\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb periudh\u00ebn afatshkurt\u00ebr. N\u00eb shtator, inflacioni i Eurozon\u00ebs arriti nivelin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb 13 vjet, n\u00eb 3.4%. Sipas Bank\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ecuria e \u00e7mimeve t\u00eb mallrave baz\u00eb, apo t\u00eb atyre t\u00eb konsumit n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, ushtron rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb p\u00ebrcaktimin e dinamik\u00ebs s\u00eb \u00e7mimeve n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Kjo ndodh p\u00ebr shkak t\u00eb pesh\u00ebs s\u00eb konsiderueshme q\u00eb kan\u00eb artikujt e importit n\u00eb shport\u00ebn e konsumit dhe n\u00eb struktur\u00ebn e p\u00ebrcaktimit t\u00eb kostove n\u00eb ekonomi (gjithsesi, guvernatori Sejko tha se presionet inflacioniste mund t\u00eb jen\u00eb afatshkurta). Kryeministri Edi Rama paralajm\u00ebroi p\u00ebr nj\u00eb rritje t\u00eb pashmangshme t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb energjis\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb kriz\u00ebs s\u00eb jasht\u00ebzakonshme q\u00eb po kalon Europa (ndon\u00ebse u premtua se do t\u00eb mbrohen konsumator\u00ebt dhe shtresat e varfra).<\/p>\n<p>P\u00ebr shkak t\u00eb nivelit t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb t\u00eb ardhurave (31% e mesatares s\u00eb Bashkimit Europian, nd\u00ebr t\u00eb fundit n\u00eb Europ\u00eb) dhe pesh\u00ebs s\u00eb lart\u00eb q\u00eb z\u00ebn\u00eb shpenzimet e ushqimeve n\u00eb totalin e buxhetit t\u00eb familjeve (gati 42% n\u00eb 2020-n) efektet e rritjes s\u00eb \u00e7mimeve n\u00eb familjet shqiptare pritet t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, duke ndikuar negativisht n\u00eb shtimin e varf\u00ebris\u00eb n\u00eb vend.<\/p>\n<p>Ndon\u00ebse kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb globale, s\u00eb cil\u00ebs nuk do t\u2019i shp\u00ebtojm\u00eb dot, shkalla e ashp\u00ebrsis\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn mund ta p\u00ebrjetojn\u00eb shtetasit e Shqip\u00ebris\u00eb dhe q\u00eb u paralajm\u00ebrua nga Kryeministri, i ka \u201cfajtor\u00ebt\u201d brenda nesh. Edhe nj\u00eb her\u00eb do t\u00eb dal\u00eb n\u00eb pah paaft\u00ebsia e qeverisjes p\u00ebr t\u00eb minimizuar pasojat e krizave, si rrjedhoj\u00eb e mosp\u00ebrgatitjes p\u00ebr t\u2019u paraprir\u00eb situatave t\u00eb tilla, sidomos n\u00eb dy drejtime:<\/p>\n<p>-S\u00eb pari, n\u00eb menaxhimin e situat\u00ebs energjetike. Prej vitesh tashm\u00eb dihet se ndryshimet klimatike k\u00ebrkonin diversifikimin e burimeve t\u00eb energjis\u00eb, p\u00ebrtej asaj hidrike. Por, investimet n\u00eb energjin\u00eb diellore, p\u00ebr t\u00eb cilat interesi ka qen\u00eb i lart\u00eb, p\u00ebr vet\u00eb klim\u00ebn e favorshme t\u00eb vendit, po zvarriten prej vitesh, p\u00ebr shkak t\u00eb vonesave t\u00eb miratimit t\u00eb akteve ligjore. TEC-i i Vlor\u00ebs mbetet jofunksional.<\/p>\n<p>Banka Bot\u00ebrore, nga ana e saj, paralajm\u00ebroi q\u00eb n\u00eb janar q\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb that\u00ebsirave t\u00eb pritshme (q\u00eb pritej t\u00eb kushtonte t\u00eb pakt\u00ebn 15 miliard\u00eb lek\u00eb n\u00eb vit), duhej parabler\u00eb energji p\u00ebr t\u00eb minimizuar humbjet. Por, kjo jo vet\u00ebm q\u00eb nuk u b\u00eb, por n\u00eb em\u00ebr t\u00eb situat\u00ebs s\u00eb jasht\u00ebzakonshme t\u00eb Europ\u00ebs, po k\u00ebrkohet t\u00eb justifikohet rritja e \u00e7mimeve.<\/p>\n<p>-S\u00eb dyti, p\u00ebrtej retorik\u00ebs euforike t\u00eb rritjes ekonomike m\u00eb s\u00eb lart\u00ebs n\u00eb rajon, ajo nuk ka qen\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse, duke mos ndikuar n\u00eb uljen e varf\u00ebris\u00eb. Banka Bot\u00ebrore, n\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb fundit t\u00eb vitit 2021, gjeti se Shqip\u00ebria ka nivelin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb varf\u00ebris\u00eb n\u00eb rajon, me 30.8% t\u00eb popullsis\u00eb q\u00eb vler\u00ebsohet se jeton n\u00eb varf\u00ebri me m\u00eb pak se 5 dollar\u00eb n\u00eb dit\u00eb (sipas fuqis\u00eb bler\u00ebse) p\u00ebr vitin 2021, m\u00eb e larta n\u00eb rajon (e dyta pas nesh, Kosova e ka 24.4%, dhe m\u00eb i ul\u00ebti, Mali i Zi, 16%).<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tregues i qart\u00eb se rishp\u00ebrndarja e burimeve dhe politikat e investimeve nuk kan\u00eb ndikuar n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e mir\u00ebqenies s\u00eb familjar\u00ebve (p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, pesha e shpenzimeve p\u00ebr ushqime vijon t\u00eb mbetet m\u00eb e larta n\u00eb rajon dhe Europ\u00eb).<\/p>\n<p>N\u00eb periudh\u00ebn afatshkurt\u00ebr, duket se vendi do t\u2019i \u201cdor\u00ebzohet\u201d pasojave q\u00eb do t\u00eb sjell\u00eb rritja e \u00e7mimeve, sidomos te familjet me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta. Tregu do t\u2019i bindet k\u00ebrkes\u00eb-ofert\u00ebs dhe nd\u00ebrhyrjet e qeveris\u00eb me uljen e TVSH-s\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb efektive vet\u00ebm p\u00ebr \u00e7mimet e administruara (p.sh., energjia elektrike). N\u00eb periudh\u00ebn afatgjat\u00eb, fokusi duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb rritjen e konkurrueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb produkteve vendase, p\u00ebr t\u00eb ulur var\u00ebsin\u00eb nga importet dhe p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb mir\u00ebfunksionimi e zinxhirit prodhues dhe n\u00eb administrim burimesh energjetike n\u00eb funksion t\u00eb mb\u00ebshtetjes s\u00eb zhvillimit t\u00eb ekonomis\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb pjes\u00eb e bizneseve vendase po nxitojn\u00eb tashm\u00eb ta kthejn\u00eb k\u00ebt\u00eb kriz\u00eb n\u00eb mund\u00ebsi, duke ulur var\u00ebsin\u00eb nga importi. I takon qeveris\u00eb t\u00eb ndryshoj\u00eb p\u00ebrqasjen q\u00eb ka ndaj prioriteteve t\u00eb investimeve p\u00ebr t\u2019u orientuar drejt rritjes gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse.\/Monitor<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>E gjith\u00eb bota \u00ebsht\u00eb mb\u00ebrthyer nga nj\u00eb alarm i rritjes s\u00eb lart\u00eb t\u00eb \u00e7mimeve, q\u00eb rrezikon t\u00eb zhvler\u00ebsoj\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbjen e shpejt\u00eb ekonomike q\u00eb kishte nisur pas pandemis\u00eb. Energjia \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb nxeht\u00eb, me vendet q\u00eb po luftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb siguruar furnizimet, pas rritjes s\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs pas pandemis\u00eb. Nd\u00ebrprerja n\u00eb zinxhir\u00ebt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2031,"featured_media":210907,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[231],"tags":[],"class_list":{"0":"post-210906","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210906","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2031"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=210906"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210906\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/210907"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=210906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=210906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=210906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}