NGA GELANDA SHKURTAJ<\/p>\n
Ballafaqimi me historin\u00eb nxjerr t\u00eb v\u00ebrteta kok\u00ebforte q\u00eb shkojn\u00eb p\u00ebrtej kredos, p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb t\u2019i japin nj\u00eb p\u00ebrgjigje moszhvillimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Ekziston nj\u00eb mas\u00eb e konsiderueshme e atyre q\u00eb jan\u00eb n\u00eb unison me spekulimin se \u201cky vend nuk b\u00ebhet\u201d ku, pa asnj\u00eb gjykim kritik, por me bindje gati metafizike jan\u00eb sugjestionuar se ka nj\u00eb mallkim per\u00ebndish ndaj nj\u00eb kombi q\u00eb nuk arrin dot t\u00eb b\u00ebhet i mir\u00eb i vetes s\u00eb tij. Kthimi n\u00eb retrospektiv\u00eb vlen p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar shum\u00eb p\u00ebrse, nd\u00ebr t\u00eb cilat problemi i pazgjidhur q\u00eb nis me interesin e ngusht\u00eb p\u00ebr karrigen e q\u00eb p\u00ebrfundon te mungesa e nj\u00eb identiteti komb\u00ebtar apo ideologjik. Strategu ushtarak dhe politik, nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenjt\u00eb e k\u00ebtij kombi, Gjergj Kastrioti Sk\u00ebnderbeu, megjith\u00ebse i formuar n\u00eb lindje, vendosi dhe ruajti t\u00eb pacenuara marr\u00ebdh\u00ebniet me per\u00ebndimin, duke n\u00ebnshkruar traktate e duke shk\u00ebmbyer tregti, kultur\u00eb dhe njer\u00ebz n\u00eb situata jo fort t\u00eb qeta p\u00ebr Europ\u00ebn mesjetare. Edhe pse Shqip\u00ebria ishte nj\u00eb ur\u00eb lidh\u00ebse midis Lindjes dhe Per\u00ebndimit, Arb\u00ebria u drejtua prej vizionarit, i cili ktheu velat nga Europa q\u00eb lundronte midis humanizmit dhe rilindjes. P\u00ebr\u00e7arjet midis principatave shqiptare q\u00eb u stis\u00ebn nga smirat dhe ambiciet p\u00ebr pushtet personal dhe fisnor, nuk do t\u00eb \u00e7onin deri n\u00eb fund amanetin e bashkimit komb\u00ebtar drejt per\u00ebndimit. N\u00eb ato koh\u00eb, t\u00eb till\u00eb syresh Europa kishte par\u00eb plot, por ambiciet e princave europian\u00eb njihnin nj\u00eb kufi, kur kryefjala b\u00ebhej atdhe dhe komb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, vet\u00eb princat e vegj\u00ebl t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb vog\u00ebl, nd\u00ebrseheshin n\u00ebse bashkimi i saj k\u00ebrkonte heqjen dor\u00eb nga posti dhe ofiqet, dhe kjo i kushtoi asaj shekuj t\u00eb t\u00ebr\u00eb kthim t\u00eb kursit s\u00eb historis\u00eb dhe munges\u00eb t\u00eb identitetit komb\u00ebtar.<\/p>\n
N\u00eb dekadat e para t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, u pa nj\u00eb interes i madh i t\u00eb rinjve dhe intelektual\u00ebve shqiptar\u00eb kryesisht t\u00eb arsimuar n\u00eb Per\u00ebndim, p\u00ebr t\u00eb zgjedhur nj\u00eb regjim drejtues politik n\u00eb vend. Terreni historik kishte l\u00ebn\u00eb nj\u00eb Shqip\u00ebri vilajetesh, nj\u00eb l\u00ebvizje anarkiste t\u00eb qershorit dhe nj\u00eb mbret i cili ishte shfaqur hapur me prirje filo-italiane, kur kjo e fundit kishte vendosur regjimin fashist. E gjetur n\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb dhe padyshim e ndikuar nga rryma e majt\u00eb kryesisht ajo e nxitur nga lindja, edhe Shqip\u00ebria pati nj\u00eb ndikim t\u00eb fort\u00eb t\u00eb parimeve dhe ideve t\u00eb komniternit. K\u00ebshtu, n\u00eb ndryshim nga si perceptohen sot, t\u00eb majt\u00eb ishin edhe Musine Kokalari apo Isuf Luzaj, t\u00eb cil\u00ebt njihen si kund\u00ebrshtar\u00eb t\u00eb regjimit diktatorial t\u00eb Hoxh\u00ebs, dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye mendohen se i p\u00ebrkisnin ideologjis\u00eb t\u00eb s\u00eb djatht\u00ebs. Por, n\u00eb fakt, ata i p\u00ebrkisnin t\u00eb majt\u00ebs, brenda s\u00eb cil\u00ebs njiheshin si intelektual\u00eb t\u00eb spikatur, t\u00eb orientuar nga socialdemokracia e p\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb edhe nga idet\u00eb e demokracis\u00eb liberale dhe, ishin p\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri jo totalitare, kund\u00ebr diktatur\u00ebs dhe pro per\u00ebndimore. Idet\u00eb e tyre u shtyp\u00ebn nga po t\u00eb majt\u00ebt, por q\u00eb ishin orientuar drejt parimeve lindore bolshevike p\u00ebr diktatur\u00eb t\u00eb masave, ku k\u00ebto t\u00eb fundit t\u00eb varfra dhe t\u00eb sapodala pa buk\u00eb nga lufta, nuk dinin as t\u00eb gjykonin. Ideologjia proper\u00ebndimore q\u00eb ata k\u00ebrkuan t\u00eb fusin Shqip\u00ebrin\u00eb p\u00ebrfundoi me studenten e Sapienza-s, Musinen\u00eb e ndritur t\u00eb braktisur deri n\u00eb vdekjen q\u00eb e mori t\u00eb vetmuar n\u00eb Rr\u00ebshen, nd\u00ebrsa studenti i Sorbon\u00ebs dhe \u201cprofesori i Amerik\u00ebs\u201d, Isuf Luzaj, ishte m\u00eb fatndritur, sepse iku dhe nuk e pa m\u00eb vendin e tij.<\/p>\n
FANATIZMI SI FORMA M\u00cb SUBLIME E MEDIOKRITETIT. DUMBABIST-\u00cbT E 2022<\/p>\n
M\u00ebnyra e t\u00eb gjykuarit ku t\u00eb besosh se ka nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb vetme, dhe ajo e v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb \u201cvariant im\u201d, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tregues i fort\u00eb i kompleksit t\u00eb inferioritetit n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri. Kjo form\u00eb t\u00eb arsyetuari nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm irracionale dhe jo pranuese ndaj kund\u00ebrshtarit, por shpeshher\u00eb, sikund\u00ebr ka ndodhur, p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb rrezik shoq\u00ebror. Fallaci thot\u00eb se ka tri forma t\u00eb opinionit ndaj nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje: varianti im, varianti yt dhe e v\u00ebrteta. Edhe pse kjo e fundit \u00ebsht\u00eb ajo \u00e7far\u00eb secili njeh si t\u00eb vetmen t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, ka mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb shihet edhe ndryshe. Ndodh q\u00eb vendosja n\u00eb pozicionin dhe vendin e kund\u00ebrshtarit ndihmon q\u00eb gjykimi t\u00eb afrohet shum\u00eb drejt objektives n\u00eb lidhje me nj\u00eb fakt. Por kjo v\u00ebshtir\u00eb se ndodh n\u00eb habitatin e shqiptar\u00ebve, sepse historia e regjimeve totalitare ka treguar dhe vijon t\u00eb tregoj\u00eb se karakteristik\u00eb dalluese t\u00eb tyre kan\u00eb fanatizmin e besimit t\u00eb masave. \u201cLeva\u201d e forc\u00ebs politike t\u00eb lider shipit n\u00eb k\u00ebto masa \u00ebsht\u00eb mashtrimi dhe \u201cshp\u00eblarja e trurit\u201d, e cila p\u00ebr t\u00eb mos ndodhur k\u00ebrkon nj\u00eb nivel shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb nd\u00ebrgjegje kritike t\u00eb individit. Transformimi q\u00eb i b\u00ebhet g\u00ebnjeshtr\u00ebs shkon deri n\u00eb at\u00eb pik\u00eb ku ajo b\u00ebhet m\u00eb e besueshme se vet\u00eb e v\u00ebrteta. Kjo b\u00ebhet n\u00eb interes t\u00eb atyre regjimeve q\u00eb duan t\u00eb instalohen, duke prishur ndryshimin e kursit politik me q\u00ebllimin q\u00eb t\u00eb monopolizojn\u00eb pushtetin. Por, po u monopolizua pushteti, sikund\u00ebr vihet re edhe sot n\u00eb ligj\u00ebrat\u00ebn politike n\u00eb Shqip\u00ebri, pasoja e tij e drejtp\u00ebrs\u00ebdrejti \u00ebsht\u00eb instrumentalizmi i masave dhe i arsyetimit t\u00eb tyre e p\u00ebr pasoj\u00eb edhe e identiteteve t\u00eb tyre politike dhe ideologjike. K\u00ebto forma sjellje \u00e7ojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb, kund\u00ebr parimeve t\u00eb demokracis\u00eb aq t\u00eb k\u00ebrkuar, t\u00eb p\u00ebrligjur e t\u00eb p\u00ebrfolur.<\/p>\n
Dumbab\u00ebn apo dumbabizmi \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb fenomen komb\u00ebtar, ku p\u00ebrkufizimi mund t\u00eb kuptohet vet\u00ebm n\u00eb kontekstin politik dhe historik shqiptar. N\u00ebnteksti tanim\u00eb, si n\u00eb publicistik\u00eb, edhe n\u00eb socialen, p\u00ebrkufizon at\u00eb sjellje njer\u00ebzore tipike shqiptare, e cila shkon n\u00eb kund\u00ebrshtim me kronosin e koh\u00ebs, me p\u00ebrparimin, prosperitetin, zhvillimin dhe demokracin\u00eb. Kjo b\u00ebhet vet\u00ebm p\u00ebr kultin e nj\u00eb individi, i cili di si t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb t\u00eb gjitha mjetet e manipulimit, kryesisht at\u00eb t\u00eb karizm\u00ebs dhe trushp\u00eblarjes, shoq\u00ebruar hera-her\u00ebs me at\u00eb t\u00eb dhun\u00ebs, dhe ku \u201cbaba\u201d b\u00ebhet mentori, sh\u00ebruesi dhe ideatori i psikologjis\u00eb s\u00eb masave puthadore. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb mit shqiptar i krijuar nga i madhi Kadare, marr\u00eb nga nj\u00eb kontekst historik dhe real e ndofta do t\u00eb mbetet nj\u00eb nd\u00ebr mitet m\u00eb identifikues t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe shqiptarit, ku shpjegohen trenat e humbur drejt per\u00ebndimit, t\u00eb s\u00eb shkuar\u00ebs dhe s\u00eb tashmes.<\/p>\n
PRO-AMERIKANIZMI I SHQIPTAR\u00cbVE<\/p>\n
Kujtesa e af\u00ebrt ka ngrir\u00eb p\u00ebrball\u00eb imazhit t\u00eb shqiptarit, i cili q\u00eb prej \u201890 e deri m\u00eb sot pret ndoshta lotarin\u00eb amerikane me m\u00eb shum\u00eb entuziaz\u00ebm se ardhjen n\u00eb jet\u00eb t\u00eb nj\u00eb f\u00ebmije. N\u00eb nj\u00eb vend ku emigranti shihet akoma si qenie me fat dhe kryesisht ai i Amerik\u00ebs si m\u00eb fatlumi, \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u2019u pranuar fakti se ka nj\u00eb qasje shum\u00eb pozitive t\u00eb shqiptar\u00ebve ndaj politik\u00ebs s\u00eb emigracionit dhe t\u00eb mir\u00ebqenies amerikane. Duhet pranuar gjithashtu edhe fakti se mb\u00ebshtetja amerikane \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkuar dhe pritur krah\u00ebhapur nga e gjith\u00eb kasta drejtuese e deri tek qytetari m\u00eb i thjesht\u00eb shqiptar\u00eb. Frytet jan\u00eb par\u00eb. Shqip\u00ebria ka simotr\u00ebn Kosov\u00eb sot t\u00eb pavarur dhe arsyeja e k\u00ebsaj pavar\u00ebsie nis e p\u00ebrfundon nga diplomacia deri te nd\u00ebrhyrja e Amerik\u00ebs.<\/p>\n
Q\u00ebndrimi i politik\u00ebs amerikane n\u00eb shum\u00eb faza t\u00eb historis\u00eb post-diktatur\u00eb ka qen\u00eb dhe mbetet determinant n\u00eb zhvillimet politike t\u00eb vendit. K\u00ebt\u00eb qasje e lypi koha dhe e voliti interesi gjeopolitik i Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb dal\u00eb e rr\u00ebnuar nga 45 vjet diktatur\u00eb komuniste. N\u00eb nj\u00eb gjykim asnjan\u00ebs, faktori amerikan ka shfaqur gjithmon\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb diplomatike nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb tij kundrejt eksponent\u00ebve t\u00eb politik\u00ebs. N\u00ebse kjo mund t\u00eb konsiderohet si \u201cnd\u00ebrhyrje\u201d apo diku lexohet edhe si \u201cprekje e sovranitetit\u201d, k\u00ebto jan\u00eb gjykime t\u00eb pabaza pasi mbajtja e nj\u00eb q\u00ebndrimi as cenon dhe as prek integritetin e nj\u00eb shteti. Hedhja e fajeve nuk legjitimon dhe as justifikon paaft\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb shteti t\u00eb v\u00ebr\u00eb n\u00eb vij\u00eb problemet e tij t\u00eb brendshme. Problemi hiperbolizohet e madje amplifikohet nga \u201ctrushp\u00eblarja\u201d e dumbabist\u00ebve t\u00eb 2022-it, q\u00eb q\u00ebndrimin n\u00eb pushtet t\u00eb nj\u00eb krahu apo rr\u00ebzimin e nj\u00eb tjetri e arsyetojn\u00eb me logjik\u00ebn e \u201cnuses q\u00eb fle me mullixhiun\u201d. Amerika duhet t\u00eb njihet nga shqiptar\u00ebt p\u00ebrpos si nj\u00eb vend i mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb jetuar dhe punuar, edhe nga historia e demokracis\u00eb q\u00eb e ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb jet\u00eb, ai shtet q\u00eb \u00ebsht\u00eb sot. Demokracit\u00eb e konsoliduara, n\u00eb ndryshim nga vendet postdiktatur\u00eb, japin nj\u00eb leksion se si duhet t\u00eb sillesh dhe t\u00eb mir\u00ebkuptohesh p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb minimalisht pjes\u00eb e tryez\u00ebs s\u00eb fjal\u00ebs dhe bised\u00ebs. Kapri\u00e7ot megalomane, duke p\u00ebrdorur masat dhe psikologjin\u00eb e fenomenit dumbabiz\u00ebm, mund t\u00eb ken\u00eb vler\u00eb vet\u00ebm n\u00eb habitatin e kufizuar sa largpam\u00ebsia e mendjes s\u00eb tyre. Sa her\u00eb \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje konflikti midis interesit komb\u00ebtar dhe atij t\u00eb karriges, historia jon\u00eb ka par\u00eb pak, p\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb aspak lider\u00eb q\u00eb t\u00eb sakrifikojn\u00eb t\u00eb dyt\u00ebn. E n\u00ebse kjo mend\u00ebsi, ka p\u00ebr baz\u00eb \u00e7mendurin\u00eb e \u201cbab\u00ebs\u201d s\u00eb etur p\u00ebr pushtet dhe mb\u00ebshtetjen dumbabist\u00ebve, at\u00ebher\u00eb kombi nuk duhet t\u00eb pres\u00eb nga per\u00ebndit\u00eb e aq m\u00eb keq t\u00eb drejtoj\u00eb gishtin kund\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebve. Problemi i vet\u00ebm \u00ebsht\u00eb t\u00eb qenit mendjembrapsht\u00eb si mallkim ndaj vetvetes.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
NGA GELANDA SHKURTAJ Ballafaqimi me historin\u00eb nxjerr t\u00eb v\u00ebrteta kok\u00ebforte q\u00eb shkojn\u00eb p\u00ebrtej kredos, p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb t\u2019i japin nj\u00eb p\u00ebrgjigje moszhvillimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Ekziston nj\u00eb mas\u00eb e konsiderueshme e atyre q\u00eb jan\u00eb n\u00eb unison me spekulimin se \u201cky vend nuk b\u00ebhet\u201d ku, pa asnj\u00eb gjykim kritik, por me bindje gati metafizike […]<\/p>\n","protected":false},"author":2031,"featured_media":255362,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,364,231,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-255361","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-koment-opinion","9":"category-lajme","10":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/255361","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2031"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=255361"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/255361\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/255362"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=255361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=255361"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=255361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}