{"id":287366,"date":"2022-09-23T15:23:41","date_gmt":"2022-09-23T13:23:41","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=287366"},"modified":"2022-09-23T15:23:41","modified_gmt":"2022-09-23T13:23:41","slug":"irani-perballet-me-sfiden-me-serioze-ne-vite","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/irani-perballet-me-sfiden-me-serioze-ne-vite\/","title":{"rendered":"Irani p\u00ebrballet me sfid\u00ebn m\u00eb serioze n\u00eb vite"},"content":{"rendered":"<p>Shp\u00ebrthimi i protestave mbar\u00ebkomb\u00ebtare n\u00eb Iran pas vdekjes n\u00eb paraburgimin policor t\u00eb nj\u00eb gruaje kurde 22-vje\u00e7are t\u00eb arrestuar p\u00ebr gjoja mosrespektimin e rregullave t\u00eb hixhabit (shamis\u00eb) \u00ebsht\u00eb sfida m\u00eb serioze me t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur udh\u00ebheqja e Iranit n\u00eb vite.<\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Teksa autoritetet thon\u00eb se Mahsa Amini vdiq p\u00ebr arsye sh\u00ebndet\u00ebsore, familja e saj dhe iranian\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb panum\u00ebrt besojn\u00eb se ajo vdiq si pasoj\u00eb e dhun\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Protestuesit shprehen se n\u00ebse nuk veprojn\u00eb tani, mund t\u00eb ken\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit fat. Ka ardhur n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur iranian\u00ebt po ndihen t\u00eb lodhur.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Korrupsioni sistematik midis elit\u00ebs politike t\u00eb Iranit, varf\u00ebria n\u00eb rritje me inflacion n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 50%, ng\u00ebr\u00e7i n\u00eb bisedimet b\u00ebrthamore dhe mungesa e liris\u00eb sociale dhe politike e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb ndihen t\u00eb pashpres\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Sipas Institutit t\u00eb K\u00ebrkimeve t\u00eb Organizat\u00ebs s\u00eb Sigurimeve Shoq\u00ebrore t\u00eb Iranit, t\u00eb pakt\u00ebn 25 milion\u00eb iranian\u00eb jetonin n\u00ebn kufirin e varf\u00ebris\u00eb deri n\u00eb qershor 2021. Ky num\u00ebr \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb i lart\u00eb tani.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">K\u00ebto nuk jan\u00eb protestat e para n\u00eb historin\u00eb e Republik\u00ebs Islamike t\u00eb Iranit. Por shum\u00eb v\u00ebzhgues besojn\u00eb se ka di\u00e7ka ndryshe k\u00ebt\u00eb her\u00eb. M\u00eb shum\u00eb se \u00e7do gj\u00eb tjet\u00ebr, kjo \u00ebsht\u00eb protesta e nj\u00eb gruaje.<\/span><\/p>\n<p>\u201cShoq\u00ebria ka ndryshuar\u201d<\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Grupet e lirive civile vazhdimisht v\u00ebn\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes shtypjen e grave n\u00eb Iran, q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb humb\u00ebsit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb revolucionit islamik t\u00eb vitit 1979.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Grat\u00eb iraniane u detyruan t\u00eb mbanin hixhab (shami) menj\u00ebher\u00eb pas revolucionit dhe kan\u00eb humbur shum\u00eb nga t\u00eb drejtat e tyre, p\u00ebrfshir\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebtuar, t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb punuar dhe t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr kujdestarin\u00eb e f\u00ebmij\u00ebve mbi mosh\u00ebn shtat\u00eb vje\u00e7. Kishte pak kund\u00ebrshtime p\u00ebr k\u00ebto ndryshime nga burrat n\u00eb at\u00eb koh\u00eb.<\/span><\/p>\n<p>\u201cFakti q\u00eb shum\u00eb burra po i bashkohen protestave tregon se shoq\u00ebria \u00ebsht\u00eb zhvendosur n\u00eb k\u00ebrkesa m\u00eb progresive\u201d,\u00a0thot\u00eb Mehrdad Darvishpour, nj\u00eb sociolog iranian me baz\u00eb n\u00eb Suedi.<\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Slogani kryesor i protestuesve \u00ebsht\u00eb\u00a0<\/span><em><span data-preserver-spaces=\"true\">\u201cGruaja, Jeta, Liria\u201d,<\/span><\/em><span data-preserver-spaces=\"true\">\u00a0thirrje p\u00ebr barazi dhe q\u00ebndrim kund\u00ebr fundamentalizmit fetar.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Gjithashtu, k\u00ebto protesta jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse se ato t\u00eb m\u00ebparshmet.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">E ashtuquajtura L\u00ebvizja e Gjelb\u00ebr e 2009-\u00ebs pa klas\u00ebn e mesme t\u00eb protestonte kund\u00ebr mashtrimit t\u00eb supozuar t\u00eb zgjedhjeve. Edhe pse ishte i madh n\u00eb p\u00ebrmasa, ai p\u00ebrqendrohej n\u00eb qytetet kryesore. Protestat e tjera t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb 2017 dhe 2019 u kufizuan n\u00eb zonat m\u00eb t\u00eb varfra.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Por protestat aktuale tani po raportohen si n\u00eb zonat e klas\u00ebs s\u00eb mesme ashtu edhe n\u00eb ato pun\u00ebtore. Ata duket se kan\u00eb kaluar nga \u00e7\u00ebshtjet lokale apo etnike, n\u00eb ato m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse.<\/span><\/p>\n<p>\u201cNe jemi d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb lindjes s\u00eb nj\u00eb mega-l\u00ebvizjeje\u201c, thot\u00eb Darvishpour.<\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Nj\u00eb l\u00ebvizje q\u00eb drejtohej nga grat\u00eb, por q\u00eb ka arritur t\u00eb bashkoj\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb tjera. Dhe m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja, vlera simbolike e djegies s\u00eb hixhabeve, ka plasaritur imazhin e nj\u00eb regjimi t\u00eb pathyesh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Sipas Darvishpour, nuk ka kthim prapa nga kjo p\u00ebrvoj\u00eb.<\/span><\/p>\n<p>Opsionet e qeveris\u00eb<\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Vdekja e Mahsa Amini ka tronditur madje disa nga mb\u00ebshtet\u00ebsit e fort\u00eb t\u00eb qeveris\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Shum\u00eb prej tyre, p\u00ebrfshir\u00eb disa klerik\u00eb, po v\u00ebn\u00eb n\u00eb dyshim taktikat e dhunshme q\u00eb po p\u00ebrdoren nga policia e moralit ndaj grave.<\/span><\/p>\n<p>Pra, qeveria ka dy mund\u00ebsi:\u00a0T\u00eb ndryshoj\u00eb rregullat e saj strikte t\u00eb hixhabit, t\u00eb cilat jan\u00eb pjes\u00eb e identitetit t\u00eb Republik\u00ebs Islamike. Por duke vepruar k\u00ebshtu mund t\u00eb inkurajoj\u00eb protestuesit t\u00eb vazhdojn\u00eb derisa t\u00eb arrijn\u00eb k\u00ebrkes\u00ebn e tyre p\u00ebrfundimtare p\u00ebr ndryshimin e regjimit.<\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Ose p\u00ebr t\u00eb mos ndryshuar asgj\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb vazhduar shtypjen e dhunshme dhe vrasjen e protestuesve, t\u00eb cilat mund t\u00eb qet\u00ebsojn\u00eb p\u00ebr pak koh\u00eb trazirat, por vet\u00ebm do t\u2019i shtojn\u00eb benzin\u00eb zem\u00ebrimit t\u00eb tyre gjithnj\u00eb n\u00eb rritje.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Shum\u00eb nga polic\u00ebt q\u00eb tani po shtypin protestat, vuajn\u00eb gjithashtu nga v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb ekonomike dhe nuk jan\u00eb domosdoshm\u00ebrisht mb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb qeveris\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">N\u00ebse k\u00ebto protesta vazhdojn\u00eb, ata mund t\u00eb ndryshojn\u00eb an\u00eb. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, mosha 83-vje\u00e7are e Udh\u00ebheq\u00ebsit Suprem dhe gjendja e tij e r\u00ebnduar sh\u00ebndet\u00ebsore jan\u00eb n\u00eb mendjen e shum\u00eb iranian\u00ebve.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Ky mund t\u00eb mos jet\u00eb kapitulli i fundit, por \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Jet\u00eb po humbasin, por m\u00eb shum\u00eb t\u00eb \u00e7ara po shfaqen n\u00eb nj\u00eb sistem q\u00eb nuk po funksionon m\u00eb p\u00ebr shum\u00eb iranian\u00eb t\u00eb zem\u00ebruar q\u00eb duan nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr jetese. \/Nga BBC<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shp\u00ebrthimi i protestave mbar\u00ebkomb\u00ebtare n\u00eb Iran pas vdekjes n\u00eb paraburgimin policor t\u00eb nj\u00eb gruaje kurde 22-vje\u00e7are t\u00eb arrestuar p\u00ebr gjoja mosrespektimin e rregullave t\u00eb hixhabit (shamis\u00eb) \u00ebsht\u00eb sfida m\u00eb serioze me t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur udh\u00ebheqja e Iranit n\u00eb vite. Teksa autoritetet thon\u00eb se Mahsa Amini vdiq p\u00ebr arsye sh\u00ebndet\u00ebsore, familja e saj dhe iranian\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2020,"featured_media":287367,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,231],"tags":[],"class_list":{"0":"post-287366","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287366","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2020"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=287366"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287366\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/287367"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=287366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=287366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=287366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}