{"id":292227,"date":"2022-10-12T09:58:14","date_gmt":"2022-10-12T07:58:14","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=292227"},"modified":"2022-10-12T09:58:14","modified_gmt":"2022-10-12T07:58:14","slug":"mandela-njeriu-qe-sakrifikoi-27-vite-te-jetes-se-tij-per-te-tjeret","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/mandela-njeriu-qe-sakrifikoi-27-vite-te-jetes-se-tij-per-te-tjeret\/","title":{"rendered":"Mandela, njeriu q\u00eb sakrifikoi 27 vite t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt"},"content":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb historis\u00eb, shum\u00eb njer\u00ebz i kan\u00eb kushtuar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tyre ose kan\u00eb sakrifikuar p\u00ebr nj\u00eb kauz\u00eb.<\/p>\n<p>Por n\u00eb syt\u00eb e mi, asnj\u00eb person n\u00eb histori nuk ka luftuar p\u00ebr popullin dhe vendin e tij si Nelson Mandela. Guximi i tij duke u p\u00ebrballur me njer\u00ebz t\u00eb fuqish\u00ebm dhe p\u00ebrkushtimi p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar gjithmon\u00eb i fort\u00eb p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb shpres\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb frym\u00ebzoi t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn n\u00eb fund t\u00eb shekullit t\u00eb 20-t\u00eb.<\/p>\n<p>Q\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re, Nelson Rolihlahla Mandela donte t\u00eb studionte drejt\u00ebsi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb luftonte n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb ku drejt\u00ebsia nuk zbatohej. Pas p\u00ebrfundimit t\u00eb studimeve n\u00eb Universitetin e Witwatersrand, ai punoi si avokat p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr kohe n\u00eb Johanesburg.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1943 ai u p\u00ebrfshi n\u00eb politik\u00ebn antikoloniale dhe nacionaliste afrikane duke iu bashkuar ANC (Kongresi Komb\u00ebtar Afrikan). Mandela u em\u00ebrua president i deg\u00ebs s\u00eb Transvaal ANC-s\u00eb, e cila ishte nj\u00eb provinc\u00eb e vog\u00ebl n\u00eb Afrik\u00ebn e Jugut nga viti 1910 deri n\u00eb 1994.<\/p>\n<p>Duke par\u00eb q\u00eb fjalimet e mbajtura n\u00eb publik dhe format e protest\u00ebs jo t\u00eb dhunshme nuk funksionuan, ai u bashkua fshehurazi me SACP (Partia Komuniste e Afrik\u00ebs s\u00eb Jugut).<\/p>\n<p>Ai bashk\u00ebthemeloi militantin Umkhonto we Sizwe  n\u00eb bashk\u00ebpunim me SACP. N\u00eb vitin 1961, ai drejtoi nj\u00eb fushat\u00eb sabotimi kund\u00ebr qeveris\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrpjekja e tij e fsheht\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbysur qeverin\u00eb kishte d\u00ebshtuar dhe n\u00eb vitin 1962, kur qeveria m\u00ebsoi p\u00ebr p\u00ebrpjekjen e tij, ai u d\u00ebnua me burgim t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm p\u00ebr komplot p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbysur shtetin pas gjyqit Rivonia.<\/p>\n<p>Mandela kaloi 27 vite t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb tre burgje t\u00eb ndryshme (Robben Island, Pollsmoor Prison dhe Victor Verster Prison).<\/p>\n<p>Pjesa m\u00eb e madhe t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb tij si i burgosur e kaloi n\u00eb ishullin Robben (18 vite), ku u regjistrua si i burgosuri 46664.<\/p>\n<p>\u201cKy \u00ebsht\u00eb ishulli! K\u00ebtu do t\u00eb vdes\u00ebsh.\u201d  K\u00ebto ishin fjal\u00ebt q\u00eb nj\u00eb gardian i tha Mandel\u00ebs dhe shok\u00ebve t\u00eb tij pas mb\u00ebrritjes s\u00eb tyre.<\/p>\n<p>V\u00ebshtir\u00ebsia m\u00eb e madhe gjat\u00eb viteve t\u00eb burgut ishte n\u00eb vitin 1968 kur mori nj\u00eb telefonat\u00eb duke th\u00ebn\u00eb se i kishte vdekur n\u00ebna. P\u00ebr shkak t\u00eb rregullave strikte t\u00eb burgut n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, ai nuk u lejua t\u00eb merrte pjes\u00eb n\u00eb varrimin e n\u00ebn\u00ebs s\u00eb tij.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb viteve t\u00eb burgut, ata q\u00eb e njihnin dhe dinin p\u00ebr pun\u00ebn q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fund aparteidit vazhduan t\u00eb luftonin p\u00ebr liri n\u00eb em\u00ebr t\u00eb tij. ANC dhe SACP u forcuan me kalimin e viteve, raporton abcnews.al.<\/p>\n<p>N\u00eb fillim t\u00eb viteve 1980, protesta n\u00eb forma t\u00eb dhunshme dhe jo t\u00eb dhunshme shp\u00ebrthyen n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Afrik\u00ebn e Jugut.<\/p>\n<p>K\u00ebta njer\u00ebz nuk po luftonin vet\u00ebm p\u00ebr lirin\u00eb e tyre, por edhe p\u00ebr lirin\u00eb e Mandel\u00ebs, njeriut q\u00eb i frym\u00ebzoi n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb dhe q\u00eb u dha shpres\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1985, vendi u b\u00eb aq i paq\u00ebndruesh\u00ebm sa Presidenti i Afrik\u00ebs s\u00eb Jugut n\u00eb at\u00eb koh\u00eb (PW Botha) i ofroi Mandel\u00ebs mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb t\u00eb dilte nga burgu me kushtin q\u00eb ai t\u00eb qet\u00ebsonte t\u00eb gjith\u00eb tensionet e krijuara nga publiku. Mandela u p\u00ebrgjigj: \u201c\u00c7far\u00eb lirie po m\u00eb ofrohet nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb organizata e popullit (ANC)\u00ebsht\u00eb ndaluar?<\/p>\n<p>Vet\u00ebm njer\u00ebzit e lir\u00eb mund t\u00eb negociojn\u00eb. Nj\u00eb i burgosur nuk mund t\u00eb negocioj\u00eb.\u201d Mandela nuk doli nga burgu.<\/p>\n<p>K\u00ebto protesta jo vet\u00ebm q\u00eb po zhvilloheshin n\u00eb Afrik\u00ebn e Jugut, ato n\u00eb fakt u b\u00ebn\u00eb nj\u00eb fenomen mbar\u00ebbot\u00ebror, me njer\u00ebz n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn q\u00eb protestonin n\u00eb forma dhe m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme p\u00ebr lirin\u00eb e Nelson Mandel\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1989, Botha dha dor\u00ebheqjen si lider i Partis\u00eb Komb\u00ebtare dhe u z\u00ebvend\u00ebsua nga FW de Klerk. Si Presidenti i ri i Afrik\u00ebs s\u00eb Jugut, ai besonte se aparteidi ishte i pap\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb vend kaq t\u00eb larmish\u00ebm, prandaj ai filloi t\u00eb lironte shum\u00eb t\u00eb burgosur q\u00eb ishin an\u00ebtar\u00eb t\u00eb ANC.<\/p>\n<p>Pas vitit t\u00eb ardhsh\u00ebm, pas shum\u00eb diskutimeve me an\u00ebtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb shtetit, Klerk vendosi t\u00eb liroj\u00eb Mandel\u00ebn m\u00eb 11 shkurt 1990. M\u00eb shum\u00eb se 100,000 njer\u00ebz prisnin q\u00eb ai t\u00eb mb\u00ebrrinte n\u00eb bashkin\u00eb e Cape Town p\u00ebr t\u00eb mbajtur fjalimin e tij t\u00eb famsh\u00ebm p\u00ebrmes t\u00eb cilit ai deklaroi angazhimin e tij p\u00ebr paqen dhe p\u00ebrmir\u00ebsimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve  me pakic\u00ebn e bardh\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1993, Nelson Mandel\u00ebs dhe Frederik Willem de Klerk fituan \u00c7mimin Nobel p\u00ebr Paqen p\u00ebr pun\u00ebn e tyre dhe p\u00ebr hedhjen e themeleve p\u00ebr nj\u00eb Afrik\u00eb t\u00eb Jugut t\u00eb re demokratike.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse lufta e tij nuk kishte mbaruar, pasi kishte ende shum\u00eb njer\u00ebz n\u00eb qeveri q\u00eb kishin nj\u00eb pik\u00ebpamje pozitive p\u00ebr aparteidin, q\u00eb do t\u00eb thoshte se njer\u00ebzit me ngjyr\u00eb n\u00eb Afrik\u00ebn e Jugut ishin ende t\u00eb l\u00ebn\u00eb menj\u00eban\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb zgjedhjet e vitit 1994, ANC filloi fushat\u00ebn me Mandel\u00ebn si udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb tyre. Mandela fitoi zgjedhjet dhe u b\u00eb presidenti i par\u00eb me ngjyr\u00eb i Afrik\u00ebs s\u00eb Jugut.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb historis\u00eb, shum\u00eb njer\u00ebz i kan\u00eb kushtuar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tyre ose kan\u00eb sakrifikuar p\u00ebr nj\u00eb kauz\u00eb. Por n\u00eb syt\u00eb e mi, asnj\u00eb person n\u00eb histori nuk ka luftuar p\u00ebr popullin dhe vendin e tij si Nelson Mandela. Guximi i tij duke u p\u00ebrballur me njer\u00ebz t\u00eb fuqish\u00ebm dhe p\u00ebrkushtimi p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2031,"featured_media":292228,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3730,334],"tags":[],"class_list":{"0":"post-292227","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dossier","8":"category-histori"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/292227","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2031"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=292227"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/292227\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/292228"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=292227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=292227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=292227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}