Nga Genc Pollo<\/p>\n
Nj\u00eb analiz\u00eb e thuk\u00ebt e studjuesit hollandez Vincent W.J. van Gerven Oei mbi skandalin Veliaj\/Ajola. Por p\u00ebrve\u00e7 therrtores s\u00eb taksaparave autori hedh drit\u00eb mbi d\u00ebmin moral e financiar q\u00eb ka p\u00ebsuar skena kulturore. Ai thekson, me t\u00eb drejt\u00eb, rolin e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb bordit n\u00eb nj\u00eb prej organizatave t\u00eb znj. Xoxa. Ata mund t\u00eb jen\u00eb figura t\u00eb respektuara dhe mund t\u00eb ken\u00eb pranuar t\u00eb jen\u00eb an\u00ebtar\u00eb bordi p\u00ebr oportuniz\u00ebm. Por heshtja dhe mosveprimi mbasi skandali u b\u00eb publik nuk \u00ebsht\u00eb i pranuesh\u00ebm.
\n(Ekstrakt nga artikulli\ud83d\udc47\ud83c\udffb; m\u00eb posht\u00eb teksti i plot\u00eb\ud83d\udc47\ud83c\udffb)
\n\u201cDhe cila \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsia e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb bordit t\u00eb Harabel-it, t\u00eb cil\u00ebt, p\u00ebrve\u00e7 Driant Zenelit dhe Anri Sal\u00ebs, p\u00ebrfshijn\u00eb Olsi Efthimin (gjithashtu arkitektin e vil\u00ebs n\u00eb Qerret), Zef Paci, Ema Andrea, Tomasso Sacchi, Alicia Knock, Eroll Bilibani, Marco Scotini dhe Tea \u00c7uni. A mos kane dh\u00ebn\u00eb dor\u00ebheqjen tashti q\u00eb rezulton se kan\u00eb mbikqyrur dhe legjitimuar nj\u00eb organizat\u00eb kriminale
\nRasti Veliaj \u2013 Xoxa: Si t\u00eb vjedh\u00ebsh 1.1 milion euro nga skena kulturore shqiptare
\nVeliaj
\nNga VINCENT W.J. VAN GERVEN OEI
\nMe 10 shkurt 2025, kryetari i Bashkis\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs, Erion Veliaj, u arrestua me akuza p\u00ebr korrupsion dhe pastrim parash. S\u00eb bashku me bashk\u00ebshorten e tij, Ajola Xoxa, nj\u00eb avokate dhe vet\u00ebdeklaruar \u201ckuratore\u201d, si dhe me gjasht\u00eb pronar\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj kompanish nd\u00ebrtimi, Veliaj \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb nj\u00eb skem\u00eb t\u00eb gjer\u00eb dhe komplekse p\u00ebr pastrimin e fondeve publike dhe ryshfeteve nga kontraktor\u00ebt p\u00ebrmes nj\u00eb s\u00ebr\u00eb organizatash jofitimprur\u00ebse artistike dhe kompanish private, t\u00eb menaxhuara nominalisht nga an\u00ebtar\u00eb t\u00eb familjes Xoxa dhe Veliaj.
\nNdryshe nga rastet e m\u00ebparshme t\u00eb korrupsionit, si ato kund\u00ebr ish-presidentit Ilir Meta dhe ish-ministrit t\u00eb mjedisit Lefter Koka, dosja q\u00eb p\u00ebrfshin aferat korruptive t\u00eb \u00e7iftit Veliaj-Xoxa bazohet n\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb holl\u00ebsishme t\u00eb pasurive dhe shpenzimeve t\u00eb tyre private, e udh\u00ebhequr nga nj\u00eb pyetje e thjesht\u00eb: duke marr\u00eb parasysh t\u00eb ardhurat e tyre relativisht modeste t\u00eb deklaruara, si mund t\u00eb p\u00ebrballonin nj\u00eb stil jetese kaq luksoz? N\u00eb dosjet e m\u00ebparshme, kjo pyetje nuk ishte ngritur kaq drejtp\u00ebrdrejt, dhe besoj se kjo qasje e kontabilitetit mjekoligjor ofron nj\u00eb model t\u00eb frytsh\u00ebm p\u00ebr hetimet e ardhshme t\u00eb zyrtar\u00ebve t\u00eb lart\u00eb t\u00eb qeveris\u00eb.
\nShtysa fillestare p\u00ebr hetimin erdhi nga nj\u00eb informacion i d\u00ebrguar n\u00eb SPAK n\u00eb korrik 2023, ku nj\u00eb person me emrin Nesti Angoni (q\u00eb rezulton t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb pseudonim i nj\u00eb individi ende t\u00eb paidentifikuar) ngriti pyetje mbi rezidenc\u00ebn e Veliajt dhe Xox\u00ebs n\u00eb lagjen Kodra e Diellit n\u00eb Tiran\u00eb dhe tri vilat e tyre verore n\u00eb Qerret, t\u00eb gjitha t\u00eb blera nga kompania e nd\u00ebrtimit AGI KONS, n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb Gentian Sul\u00ebs. Bashk\u00ebshortja e Sul\u00ebs, Gentiana, ka qen\u00eb zv\/ministre n\u00ebn Veliajn n\u00eb Ministrin\u00eb e Mir\u00ebqenies Sociale dhe Rinis\u00eb dhe m\u00eb von\u00eb, kur Veliaj u b\u00eb kryetar bashkie n\u00eb 2015, AGI KONS mori disa leje nd\u00ebrtimi shum\u00eb fitimprur\u00ebse. Pyetjet baz\u00eb q\u00eb lind\u00ebn nga k\u00ebto fakte ishin se si Veliaj dhe Xoxa mund t\u00eb p\u00ebrballonin k\u00ebto prona dhe, n\u00ebse jo, me \u00e7far\u00eb kushtesh ishin transferuar n\u00eb pron\u00ebsin\u00eb e tyre nga AGI KONS.
\nProkuroria m\u00eb pas ofroi nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb holl\u00ebsishme t\u00eb financave t\u00eb \u00e7iftit nd\u00ebrmjet viteve 2013 dhe 2023, duke treguar se nuk kishte prova p\u00ebr blerjen e vilave verore, t\u00eb cilat n\u00eb fakt rezultojn\u00eb t\u00eb regjistruara n\u00eb em\u00ebr t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb familjes s\u00eb tyre. Megjithat\u00eb, prova nga telekomunikacioni, t\u00eb dh\u00ebnat e vendndodhjes s\u00eb celular\u00ebve, d\u00ebshmit\u00eb e d\u00ebshmitar\u00ebve dhe nj\u00eb kontroll n\u00eb pron\u00eb tregojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb bind\u00ebse se Veliaj dhe Xoxa jan\u00eb pronar\u00ebt dhe menaxher\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb nj\u00ebr\u00ebs prej vilave dhe se nuk e kishin deklaruar at\u00eb ligj\u00ebrisht.
\nDuke p\u00ebrdorur aksesin e tyre diskrecional n\u00eb regjistrat e pun\u00ebsimit, t\u00eb dh\u00ebnat doganore, dosjet e prokurimeve publike dhe regjistrat tatimor\u00eb, prokuror\u00ebt e SPAK-ut dokumentuan gjithashtu udh\u00ebtimet me avion \u00e7arter t\u00eb Veliajt dhe Gentian Sul\u00ebs, si dhe nj\u00eb list\u00eb t\u00eb gjat\u00eb tenderash me vlera t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb dh\u00ebna AGI KONS, p\u00ebrfshir\u00eb rikonstruksionin e Parkut Rinia, Teatrit t\u00eb Tiran\u00ebs, Teatrit t\u00eb Oper\u00ebs dhe Baletit, koncesione p\u00ebr nd\u00ebrtimin e shkollave, etj. Disa nga k\u00ebto tendera u dhan\u00eb n\u00eb rrethana t\u00eb dyshimta dhe n\u00eb disa raste AGI KONS mori kontrata si p\u00ebr nd\u00ebrtimin, ashtu edhe p\u00ebr mbik\u00ebqyrjen, n\u00eb shkelje t\u00eb qart\u00eb t\u00eb ligjit. Megjithat\u00eb, t\u00eb gjitha k\u00ebto kontrata u aprovuan dhe u firmos\u00ebn nga Veliaj. N\u00eb ve\u00e7anti, prokuror\u00ebt vun\u00eb n\u00eb dukje koincidenc\u00ebn e \u00e7uditshme mes pagesave t\u00eb tarifave t\u00eb administrimit t\u00eb vil\u00ebs n\u00eb Qerret nga Veliaj n\u00eb gusht 2020 dhe kontrat\u00ebs s\u00eb AGI KONS p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb shkolle me vler\u00eb gati 363 milion\u00eb lek\u00eb (~3.6 milion\u00eb euro) vet\u00ebm nj\u00eb muaj m\u00eb von\u00eb, duke sugjeruar se p\u00ebrdorimi i vilave ishte shk\u00ebmbyer n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb dh\u00ebnies s\u00eb tenderit.
\nPor kontabiliteti mjekoligjor i detajuar i hetuesve tregoi se ryshfetet n\u00eb form\u00ebn e pronave nga AGI KONS ishin vet\u00ebm maja e ajsbergut.
\nDosja e p\u00ebrpiluar nga SPAK detajon nj\u00eb rrjet t\u00eb gjer\u00eb organizatash jofitimprur\u00ebse artistike dhe kompanish t\u00eb regjistruara n\u00eb em\u00ebr t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb familjes s\u00eb Xox\u00ebs, por q\u00eb n\u00eb realitet ishin n\u00ebn kontrollin e saj t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb. T\u00eb gjitha k\u00ebto organizata tregonin t\u00eb ardhura t\u00eb konsiderueshme nga Bashkia e Tiran\u00ebs, Ministrit\u00eb e Kultur\u00ebs dhe Turizmit, OJQ-t\u00eb e financuara nga bashkia dhe kompani nd\u00ebrtimi, si dhe fatura t\u00eb panum\u00ebrta, shpesh p\u00ebr sh\u00ebrbime q\u00eb nuk u ofruan kurr\u00eb, midis tyre p\u00ebr t\u00eb justifikuar shpenzime q\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebrfundonin n\u00eb xhepat privat\u00eb t\u00eb Xox\u00ebs dhe Veliajt.
\nKjo p\u00ebrfshin firm\u00ebn private ligjore t\u00eb Xox\u00ebs, The Partners Law, e cila pun\u00ebson avokat\u00ebt q\u00eb shfaqen si nj\u00eb kast\u00eb rotacionale administrator\u00ebsh dhe ark\u00ebtar\u00ebsh p\u00ebr entitetet e tjera ligjore; fondacionin Harabel, i cili nominalisht \u00ebsht\u00eb n\u00ebn drejtimin e artistit Driant Zeneli, por n\u00eb realitet menaxhohet plot\u00ebsisht nga Xoxa; galerin\u00eb tregtare NAAN, 100% e aksioneve t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs u dhuruan nga Zeneli p\u00ebr Harabel dhe e cila operon nj\u00eb vil\u00eb n\u00eb zon\u00ebn luksoze t\u00eb Bllokut, 25% e s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb Sul\u00ebs; dhe disa organizata t\u00eb tjera jofitimprur\u00ebse dhe kompani t\u00eb improvizuara q\u00eb duket se jan\u00eb krijuar vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb kanalizuar fondet publike dhe ryshfetet e nd\u00ebrtimit drejt Veliajt dhe gruas s\u00eb tij.
\nN\u00eb dosje p\u00ebrmendet nj\u00eb nga kontraktor\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb Shqip\u00ebri, Fusha shpk. N\u00eb nj\u00eb rast, dy avokat\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuar nga The Partners Law kanalizojn\u00eb rreth 13,000 euro nga Fusha drejt Harabel, vet\u00ebm disa dit\u00eb pasi Fusha merr nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb fondeve bashkiake p\u00ebr rikonstruksionin e Sheshit Sk\u00ebnderbej, nj\u00eb projekt q\u00eb tashm\u00eb i ka kushtuar publikut shqiptar gati 19 milion\u00eb euro p\u00ebrmes nj\u00eb s\u00ebr\u00eb tenderash t\u00eb dyshimt\u00eb. P\u00ebrmes t\u00eb nj\u00ebjtave fatura fiktive, Fusha gjithashtu i paguan drejtp\u00ebrdrejt nj\u00ebrin nga avokat\u00ebt e The Partners Law, duke mbuluar n\u00eb thelb pag\u00ebn e tij p\u00ebr disa muaj.
\nP\u00ebrve\u00e7 ryshfeteve monetare nga kompanit\u00eb e nd\u00ebrtimit, rrjeti i ngritur dhe i menaxhuar nga Xoxa gjithashtu qarkullon nj\u00eb lum\u00eb t\u00eb pafund faturash fiktive p\u00ebr t\u00eb justifikuar fondet publike t\u00eb marra nga bashkia dhe ministrit\u00eb. P\u00ebr shembull, Harabel paguan \u201cqira\u201d p\u00ebr Xox\u00ebn, edhe pse zyrat e tij ndodhen n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin hap\u00ebsir\u00eb me The Partners Law n\u00eb Sky Tower. N\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr episod, Sokol Kryeziu, nj\u00eb ish-pastrues rruge i kthyer n\u00eb pronar t\u00eb kompanis\u00eb s\u00eb nd\u00ebrtimit Gerard-A, paguan rreth 50,000 euro p\u00ebr nj\u00eb seri pikturash nga Idlir Koka n\u00eb Galerin\u00eb NAAN, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Koka merr vet\u00ebm 13,000 euro. Pjesa tjet\u00ebr zhduket. Nj\u00eb kurator italian, Domenico de Chirico, l\u00ebshon nj\u00eb fatur\u00eb fiktive prej 1000 eurosh p\u00ebr kurimin e ekspozit\u00ebs s\u00eb Kok\u00ebs, nd\u00ebrsa vet\u00eb Xoxa figuron si \u201ckuratore\u201d e disa ekspozitave n\u00eb Galerin\u00eb NAAN, tituj q\u00eb duket se jan\u00eb fiktiv\u00eb dhe reflektojn\u00eb fonde t\u00eb m\u00ebtejshme q\u00eb rrjedhin nga fondacioni jofitimprur\u00ebs Harabel n\u00eb xhepin e saj.
\nEntitetet e drejtuara nga Xoxa jan\u00eb gjithashtu t\u00eb p\u00ebrfshira vazhdimisht n\u00eb fusha artistike dhe prodhime p\u00ebr t\u00eb cilat nuk kan\u00eb aft\u00ebsi profesionale p\u00ebr t\u2019i menaxhuar. N\u00eb nj\u00eb shembull tipik, Harabel merr fonde nga Ministria e Kultur\u00ebs p\u00ebr t\u00eb organizuar Festivalin Nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb K\u00ebrcimit Bashk\u00ebkohor 2023 n\u00eb Tiran\u00eb, pavar\u00ebsisht se askush nga stafi i saj nuk ka njohuri p\u00ebr k\u00ebrcimin bashk\u00ebkohor. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb festival, organizata jofitimprur\u00ebse Eventus (n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb gruas s\u00eb xhaxhait t\u00eb Xox\u00ebs) l\u00ebshon nj\u00eb fatur\u00eb prej 20,309 eurosh p\u00ebr kompozim muzikor, nd\u00ebrsa Balkan Youth Link, gjithashtu n\u00ebn kontrollin e Xox\u00ebs, l\u00ebshon nj\u00eb fatur\u00eb prej 19,071 eurosh p\u00ebr koreografi, n\u00eb t\u00eb dy rastet pa pasur ndonj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb verifikueshme n\u00eb k\u00ebto disiplina artistike.
\nKy festival i k\u00ebrcimit p\u00ebrfshin gjithashtu p\u00ebrfshirjen e nd\u00ebrlikuar t\u00eb kompanis\u00eb s\u00eb nd\u00ebrtimit Rametal, e cila paguan drejtp\u00ebrdrejt nj\u00eb fatur\u00eb prej 8326 eurosh p\u00ebr transportin nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb performanc\u00ebs s\u00eb k\u00ebrcimit Sonoma, edhe pse Bashkia e Tiran\u00ebs tashm\u00eb i ka akorduar Balkan Youth Link 5 milion\u00eb lek\u00eb (~50,000 euro) p\u00ebr k\u00ebt\u00eb prodhim. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, Teatri i Oper\u00ebs dhe Baletit n\u00ebnshkruan nj\u00eb kontrat\u00eb me Rametal p\u00ebr qira pajisjesh n\u00eb vler\u00eb prej rreth 19,000 eurosh p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn shfaqje, para t\u00eb cilat eventualisht kthehen te kompanit\u00eb e kontrolluara nga Xoxa. Nd\u00ebrkoh\u00eb, fondet e akorduara nga Ministria e Kultur\u00ebs p\u00ebr k\u00ebt\u00eb festival, t\u00eb cilat n\u00eb fakt supozohet t\u00eb mbulojn\u00eb kostot e transportit dhe pajisjeve, p\u00ebrfundojn\u00eb gjithashtu n\u00eb xhepat e Xox\u00ebs p\u00ebrmes nj\u00eb s\u00ebr\u00eb faturash fiktive.
\nN\u00eb nj\u00eb moment, ka aq shum\u00eb entitete ligjore dhe projekte saq\u00eb stafi i The Partners Law, i cili menaxhon administrat\u00ebn, b\u00ebn shpesh gabime me buxhetet, vulat dhe letrat zyrtare, duke ngat\u00ebrruar nj\u00eb OJF me tjetr\u00ebn. N\u00eb nj\u00eb rast kaotik administrativ, Zeneli \u00ebsht\u00eb aktori kryesor n\u00eb nj\u00eb loj\u00eb me \u201cfatura muzikore\u201d midis Ava Studio (kompania e n\u00ebn\u00ebs s\u00eb Xox\u00ebs), Arts Lab (kompania e xhaxhait t\u00eb Xox\u00ebs) dhe Harabel, ku b\u00ebhen pagesa dhe kund\u00ebrpagesa derisa entiteti i duhur t\u00eb ngarkohet p\u00ebr shpenzime fiktive t\u00eb editimit t\u00eb videove, duke u siguruar q\u00eb t\u00eb gjitha llogarit\u00eb t\u00eb \u201czerohen\u201d n\u00eb fund t\u00eb vitit.
\nGjithashtu, kompania Gog\u00ebl, e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb v\u00ebllait t\u00eb Veliajt, Arbrit, \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb k\u00ebto skema. Kompania e telekomunikacionit One Albania ka fituar disa tendera t\u00eb m\u00ebdha nga Bashkia e Tiran\u00ebs dhe n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga klient\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb Gog\u00ebl, me nj\u00eb shum\u00eb totale prej rreth 5.5 milion\u00eb euro deri n\u00eb qershor 2024, nga t\u00eb cilat m\u00eb shum\u00eb se 50,000 euro i kanalizon te Ava Studio, nj\u00eb kompani q\u00eb n\u00eb letra menaxhohet nga n\u00ebna e Xox\u00ebs, por q\u00eb n\u00eb realitet \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht n\u00ebn kontrollin e Ajola Xox\u00ebs.
\nShembujt e p\u00ebrmendur m\u00eb sip\u00ebr jan\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb p\u00ebrzgjedhje e kufizuar. N\u00eb total, SPAK pretendon se Xoxa ka p\u00ebrvet\u00ebsuar rreth 110 milion\u00eb lek\u00eb (~1.1 milion\u00eb euro), nga t\u00eb cilat pothuajse 870,000 euro jan\u00eb shpenzuar p\u00ebr veshje luksoze, produkte bukurie dhe bizhuteri, t\u00eb importuara duke p\u00ebrdorur kart\u00ebn e identitetit t\u00eb ish-drejtorit ekzekutiv t\u00eb Balkans Youth Link, i cili rezultoi t\u00eb ishte plot\u00ebsisht i pavet\u00ebdijsh\u00ebm q\u00eb kishte \u201cbler\u00eb\u201d \u00e7anta Louis Vuitton.
\nMegjithat\u00eb, dosja l\u00eb gjithashtu nj\u00eb s\u00ebr\u00eb pyetjesh t\u00eb pazgjidhura. Para s\u00eb gjithash, lidhjet me Ministrit\u00eb e Kultur\u00ebs dhe Turizmit mbeten t\u00eb paqarta. A kishte t\u00eb nj\u00ebjtin mekaniz\u00ebm si me Bashkin\u00eb e Tiran\u00ebs? Pastaj, Xoxa ishte gjithashtu themeluese e Galeris\u00eb GurGur n\u00eb Petrel\u00eb, ku Harabel ka organizuar nj\u00eb s\u00ebr\u00eb ekspozitash t\u00eb artist\u00ebve shqiptar\u00eb. Edhe k\u00ebtu, marr\u00ebveshjet financiare dhe pron\u00ebsia mbeten t\u00eb paqarta, si dhe ajo q\u00eb mund t\u00eb ken\u00eb p\u00ebrfituar pronar\u00ebt e hap\u00ebsir\u00ebs n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb lejimit t\u00eb Harabel p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur k\u00ebt\u00eb vend.
\nDhe s\u00eb fundmi, edhe pse disa biznesmen\u00eb t\u00eb p\u00ebrmendur n\u00eb dosje, p\u00ebrfshir\u00eb figura relativisht t\u00eb njohura si Shk\u00eblqim Fusha, jan\u00eb akuzuar p\u00ebr korrupsion aktiv, nj\u00eb oligark i ve\u00e7ant\u00eb ka mbetur i paprekur pavar\u00ebsisht referencave t\u00eb shumta: Samir Mane, i cili s\u00eb fundmi u p\u00ebrmend edhe n\u00eb dosjen e korrupsionit t\u00eb ish-presidentit Meta. Megjithat\u00eb, Fondacioni Mane ishte nj\u00eb nga donator\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb Harabel me nj\u00eb kontribut prej 40,000 \u20ac, nd\u00ebrsa Galeria Gocat e Fondacionit Mane u hap vitin e kaluar me nj\u00eb ekspozit\u00eb personale t\u00eb drejtorit ekzekutiv t\u00eb Harabel, Zeneli, kuruar nga Xoxa. Gocat publikisht pretendoi se ishte \u201cfalas p\u00ebr vizitor\u00ebt dhe falas p\u00ebr artist\u00ebt\u201d, duke ngritur pyetjen se si financohen aktivitetet e saj dhe si mbulohet qiraja p\u00ebr vendndodhjen e saj t\u00eb lakmueshme n\u00eb Piramid\u00eb, e cila \u00ebsht\u00eb pron\u00eb e Bashkis\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, grupi Balfin i Manes p\u00ebrmendet si donator me 30,000 \u20ac p\u00ebr Arts Lab dhe Balkan Youth Link, t\u00eb dyja entitete n\u00ebn kontrollin e Xox\u00ebs.
\nMegjithat\u00eb, shifra prej 1.1 milion\u00eb \u20ac q\u00eb i \u00ebsht\u00eb vjedhur publikutshqiptar \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb an\u00eb e medaljes. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb dosjen b\u00ebhet e qart\u00eb se projektet kulturore q\u00eb Xoxa dhe shum\u00eb entitete ligjore n\u00ebn kontrollin e saj mor\u00ebn nga burri i saj u keqmenaxhuan plot\u00ebsisht, me Xox\u00ebn q\u00eb k\u00ebrkonte t\u00eb nxirrte p\u00ebrfitimin maksimal personal nd\u00ebrsa dor\u00ebzonte nj\u00eb produkt minimalisht t\u00eb pranuesh\u00ebm. Askush nuk duket t\u00eb jet\u00eb pun\u00ebsuar bazuar n\u00eb kualifikimet e tij t\u00eb v\u00ebrteta, dhe p\u00ebrzgjedhja e bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebve b\u00ebhej qart\u00ebsisht n\u00eb baz\u00eb t\u00eb gatishm\u00ebris\u00eb p\u00ebr t\u00eb pranuar praktika t\u00eb dyshimta pagesash, faturime krijuese, pagesa cash e k\u00ebshtu me radh\u00eb.
\nD\u00ebmi q\u00eb kjo ka shkaktuar n\u00eb sken\u00ebn kulturore shqiptare \u00ebsht\u00eb i pallogaritsh\u00ebm. Q\u00eb nga regjistrimi i saj n\u00eb vitin 2018, Harabel ka thithur qindra mij\u00ebra euro nga qeveria lokale dhe komb\u00ebtare shqiptare, si dhe fonde kulturore t\u00eb huaja nga Italia, Zvicra, SHBA dhe BE. Asnj\u00eb nga k\u00ebto fonde nuk u shpenzua si\u00e7 duhet, asnj\u00eb nuk u justifikua si\u00e7 duhet, dhe t\u00eb gjitha mund t\u00eb ishin p\u00ebrdorur shum\u00eb m\u00eb mir\u00eb nga nj\u00eb sken\u00eb kulturore e pavarur q\u00eb vuan p\u00ebr mb\u00ebshtetje publike, nga nj\u00eb qeveri e drejtuar, si p\u00ebr ironi t\u00eb fatit, nga dikush q\u00eb e quan veten artist.
\nDhe nuk jan\u00eb vet\u00ebm fondet e keqp\u00ebrdorura, parat\u00eb e shp\u00ebrdoruara n\u00eb fatura fiktive dhe ekzekutimin e dob\u00ebt t\u00eb projekteve. P\u00ebr shkak t\u00eb dominimit t\u00eb saj n\u00eb prodhimin kulturor n\u00eb Tiran\u00eb, nd\u00ebrmarrja kriminale e Xox\u00ebs ka ndotur gjithashtu shum\u00eb nga prodhuesit kulturor\u00eb q\u00eb, p\u00ebr nj\u00eb arsye apo nj\u00eb tjet\u00ebr, u ndjen\u00eb t\u00eb thirrur, pavar\u00ebsisht paralajm\u00ebrimeve t\u00eb hershme se nismat e saj t\u00eb fabrikuara ishin t\u00eb dyshimta, t\u00eb pranonin komisionet e saj, t\u00eb ekspozonin n\u00eb hap\u00ebsirat e saj ose t\u00eb punonin p\u00ebr organizatat e saj.
\nS\u00eb pari, duhet t\u00eb theksojm\u00eb ata q\u00eb i dhan\u00eb legjitimitetin artistik t\u00eb nevojsh\u00ebm ekzistenc\u00ebs s\u00eb Harabelit: artist\u00eb dhe kurator\u00eb t\u00eb njohur me karriera nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb konsoliduara si Anri Sala, Adrian Paci, Sislej Xhafa dhe Edi Muka. Nuk mund t\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsohet, ve\u00e7an\u00ebrisht brenda nj\u00eb mjedisi t\u00eb udh\u00ebhequr nga prestigji si\u00e7 \u00ebsht\u00eb bota e artit, r\u00ebnd\u00ebsia e mb\u00ebshtetjes s\u00eb tyre p\u00ebr misionin e Harabelit dhe karrier\u00ebn e sapokrijuar t\u00eb Xox\u00ebs si kuratore. Deri m\u00eb sot, asnj\u00ebri prej tyre nuk ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb duke u distancuar nga Xoxa apo Harabeli. T\u2019i quash ata t\u00eb komprometuar do t\u00eb ishte shum\u00eb pak.
\nDhe \u00e7far\u00eb ndodh me llogaridh\u00ebnien e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb bordit t\u00eb Harabelit, t\u00eb cil\u00ebt, p\u00ebrve\u00e7 Zenelit dhe Sal\u00ebs, p\u00ebrfshijn\u00eb Olsi Efthimin (gjithashtu arkitektin e vil\u00ebs n\u00eb Qerret), Zef Pacin, Ema Andrean, Tomasso Sacchin, Alicia Knockun, Eroll Bilibanin, Marco Scotinin dhe Tea \u00c7unin? A kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb dor\u00ebheqjen tashm\u00eb, n\u00eb drit\u00ebn e nd\u00ebrmarrjes kriminale q\u00eb duket se kan\u00eb mbik\u00ebqyrur dhe legjitimuar?
\nDhe s\u00eb fundmi, \u00e7far\u00eb ndodh me t\u00eb gjith\u00eb ata kurator\u00eb, artist\u00eb dhe lektor\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb? Si jan\u00eb paguar ata? Kush ka paguar p\u00ebr hotelet dhe fluturimet e tyre? Po dhjet\u00ebra pun\u00ebtor\u00ebt kulturor\u00eb shqiptar\u00eb q\u00eb u p\u00ebrfshin\u00eb n\u00eb projektet e Xox\u00ebs: A kan\u00eb dor\u00ebzuar fatura t\u00eb rreme? A u \u00ebsht\u00eb grabitur shumica e vler\u00ebs s\u00eb pun\u00ebs s\u00eb tyre? A kan\u00eb qen\u00eb viktima t\u00eb monopolit t\u00eb Xox\u00ebs mbi financimet publike? A kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb jen\u00eb \u201cmoralisht fleksib\u00ebl\u201d, duke v\u00ebn\u00eb bast mbi ngritjen e saj n\u00eb bot\u00ebn e artit shqiptar? Apo kan\u00eb qen\u00eb plot\u00ebsisht bashk\u00ebpunues dhe mb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb kontrollit t\u00eb saj mbi jet\u00ebn kulturore, duke e par\u00eb bashk\u00ebpunimin me t\u00eb si nj\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr karrier\u00ebn?
\nP\u00ebrgjigjet ndaj k\u00ebtyre pyetjeve jan\u00eb pa dyshim t\u00eb nd\u00ebrlikuara, emocionalisht t\u00eb ngarkuara dhe t\u00eb mb\u00ebshtetura n\u00eb nj\u00eb peizazh politik ku prodhimi artistik dhe kulturor operon n\u00ebn hijen e r\u00ebnd\u00eb t\u00eb prodhuesit kryesor t\u00eb kultur\u00ebs. Por p\u00ebrgjigjet do t\u00eb duhet t\u00eb formulohen n\u00ebse skena e artit shqiptar d\u00ebshiron t\u00eb zhvillohet dhe t\u00eb ec\u00eb p\u00ebrpara. T\u00eb shp\u00ebrfillet krimet e shumta t\u00eb Erion Veliajt dhe Ajola Xox\u00ebs, dhe d\u00ebmi q\u00eb ata i kan\u00eb shkaktuar nj\u00eb komuniteti t\u00eb t\u00ebr\u00eb kulturor, do t\u00eb ishte nj\u00eb gabim i r\u00ebnd\u00eb. \/ The Albanian Mechanism
\nSent from my iPhone
\nHow to Steal \u20ac1.1 Million from the Albanian Cultural Scene
\nVincent W.J. van Gerven Oei<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nga Genc Pollo Nj\u00eb analiz\u00eb e thuk\u00ebt e studjuesit hollandez Vincent W.J. van Gerven Oei mbi skandalin Veliaj\/Ajola. Por p\u00ebrve\u00e7 therrtores s\u00eb taksaparave autori hedh drit\u00eb mbi d\u00ebmin moral e financiar q\u00eb ka p\u00ebsuar skena kulturore. Ai thekson, me t\u00eb drejt\u00eb, rolin e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb bordit n\u00eb nj\u00eb prej organizatave t\u00eb znj. Xoxa. Ata mund […]<\/p>\n","protected":false},"author":2030,"featured_media":411952,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,3365],"tags":[],"class_list":{"0":"post-411951","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-analize"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/411951","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2030"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=411951"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/411951\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":411954,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/411951\/revisions\/411954"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/411952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=411951"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=411951"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=411951"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}