{"id":414067,"date":"2025-04-17T14:19:57","date_gmt":"2025-04-17T12:19:57","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=414067"},"modified":"2025-04-17T14:19:57","modified_gmt":"2025-04-17T12:19:57","slug":"shigjeta-e-zenonit-dhe-shqiperia-ne-be","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/shigjeta-e-zenonit-dhe-shqiperia-ne-be\/","title":{"rendered":"Shigjeta e Zenonit dhe Shqip\u00ebria n\u00eb BE"},"content":{"rendered":"<p>Nga Genc Pollo<\/p>\n<p>S\u00eb fundmi n\u00eb media e n\u00eb debatin politik tek ne u debatua pozicioni koalicionit qeveritar mes partive CDU\/CSU e SPD n\u00eb Gjermani lidhur me zgjerimin e Bashkimit Europian n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, Moldavi e Ukrain\u00eb. Ai kusht\u00ebzonte an\u00ebtar\u00ebsimin e shteteve kandidate me ndryshimin e vendimmarrjes n\u00eb K\u00ebshillin Europian (27 shtetet an\u00ebtare) duke kaluar nga unanimiteti p\u00ebr k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb aktualisht, n\u00eb vendimmarrje me shumic\u00eb t\u00eb cil\u00ebsuar. Kjo klauzol\u00eb e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb reshtat 4405-4409 e programit t\u00eb qeveris\u00eb Merz q\u00eb pritet t\u00eb miratohet s\u00eb af\u00ebrmi n\u00eb Bundestagun gjerman u paraqit tek ne si zhvillim i ri q\u00eb rr\u00ebzon premtimin elektoral t\u00eb KM Rama se do t\u00eb mbyll\u00eb negociatat mbas dy vjet\u00ebsh dhe do t\u00eb arrij\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb BE n\u00eb vitin 2030. Por a \u00ebsht\u00eb i ri ky kusht\u00ebzim dhe a e pengon ai an\u00ebtar\u00ebsimin e Shqip\u00ebris\u00eb dhe kandidat\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb?<\/p>\n<p>1. A kemi nj\u00eb kusht t\u00eb ri?<\/p>\n<p>Kusht\u00ebzimi \u201czgjerim mbas reformimit\u201d nuk \u00ebsht\u00eb element i ri i qeveris\u00eb t\u00eb udh\u00ebhequr nga kristian-demokrat\u00ebt gjerman\u00eb. Qeveria n\u00eb ikje e kancelarit socialdemokrat Scholz (2021-2025) gjithashtu e kishte shprehur qart\u00eb n\u00eb programin e saj se reforma institucionale ishte kusht i domosdosh\u00ebm q\u00eb BE t\u00eb mund t\u00eb funksiononte me m\u00eb shum\u00eb an\u00ebtar\u00eb. K\u00ebt\u00eb q\u00ebndrim kancelari Scholz e ilustroi qart\u00eb n\u00eb \u201cfjalimin europian q\u00eb ai mbajti n\u00eb Prag\u00eb n\u00eb gusht 2022. E vetmja gj\u00eb e re nga Gjermania \u00ebsht\u00eb se tashm\u00eb ky q\u00ebndrim \u00ebsht\u00eb i dy partive t\u00eb m\u00ebdha gjermane pa t\u00eb cilat nuk b\u00ebhet qeveria (AfD, partia tjet\u00ebr aktualisht n\u00eb treshen e par\u00eb, \u00ebsht\u00eb parimisht kundra zgjerimit t\u00eb BE). Pra t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb dekad\u00ebn e ardhme pozicioni i Berlinit \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb.<\/p>\n<p>Por ky kusht\u00ebzim nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm i Gjermanis\u00eb por edhe i Franc\u00ebs. N\u00eb samitin BE-Ballkani Per\u00ebndimor t\u00eb mbajtur n\u00eb Sofje n\u00eb maj 2018 pjes\u00ebmarr\u00ebsit pro-zgjerim kishin shpresa p\u00ebr hapa thelb\u00ebsor\u00eb p\u00ebrpara. Por presidenti francez Macron u a preu hovin duke deklaruar se edhe me 27 an\u00ebtar\u00eb BE po funksiononte keq e nuk mund t\u00eb shtoheshin edhe nj\u00eb gjysm\u00eb-duzin\u00eb karrigesh n\u00eb K\u00ebshillin Europian duke e paralizuar vendimmarrjen me lloj-lloj kund\u00ebrshtimesh e vetosh vend e pa vend.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb Gjermanis\u00eb e t\u00eb Franc\u00ebs, me gjas\u00eb e kan\u00eb edhe vende t\u00eb tjera si Holanda, Danimarka, etj. Por sidoqoft\u00eb Gjermania e Franca tok jan\u00eb aq t\u00eb m\u00ebdha e influente sa q\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb pamundur pranimin e ndonj\u00eb shteti kandidat pa reformuar m\u00eb par\u00eb vendimmarrjen n\u00eb institucione si K\u00ebshilli.<\/p>\n<p>2. A ka shanse t\u00eb p\u00ebrmbushet ky kusht?<\/p>\n<p>Q\u00eb t\u00eb abrogohet unanimiteti duhet nj\u00eb vot\u00eb unanime: por mund t\u00eb bien dakord t\u00eb t\u00ebra shtetet an\u00ebtare t\u00eb heqin nga dora nj\u00eb instrument kaq dometh\u00ebn\u00ebs si vetoja? N\u00eb dekad\u00ebn e fundit ajo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur p\u00ebr t\u00eb bllokuar vendime lidhur me Rusin\u00eb e Ukrain\u00ebn (Hungaria, Sllovakia), me Kin\u00ebn (Greqia), me Turqin\u00eb\/Bjellorusin\u00eb (Qipro) e me Shengenin (Austria, Hollanda). Veto p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb garanci p\u00ebr nj\u00eb shtet an\u00ebtar se BE do t\u00eb detyrohet t\u00eb angazhohet n\u00eb interesin komb\u00ebtar t\u00eb tij q\u00eb ndryshe edhe mund t\u2019a injoronte. Me rreziqet e siguris\u00eb q\u00eb po shtohen, i t\u00ebr\u00eb rripi lindor i BE nga Finlanda deri n\u00eb Qipro jan\u00eb absolutisht kundra humbjes s\u00eb vetos n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e politik\u00ebs s\u00eb jashtme. Pra shanset q\u00eb kushti franko-gjerman t\u00eb p\u00ebrmbushet jan\u00eb pothuaj zero sipas studiuesve europian\u00eb. Cfar\u00eb logjikisht do t\u00eb thot\u00eb se t\u00eb tilla jan\u00eb edhe shanset e an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE t\u00eb shteteve kandidate.<\/p>\n<p>3. Pse Komisioni Europian \u00ebsht\u00eb entuziast p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimet?<\/p>\n<p>N\u00eb samitin e sip\u00ebrp\u00ebrmendur t\u00eb Sofjes n\u00eb v2018 ofiqar\u00eb t\u00eb Komisionit Europian kishin p\u00ebrcaktuar Serbin\u00eb dhe Malin e Zi si \u201ckandidat\u00ebt m\u00eb t\u00eb avancuar\u201d (front-runners) dhe parashikonin se k\u00ebto dy shtete mund t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsoheshin n\u00eb BE n\u00eb v 2025, pra mbas 7 vjet\u00ebsh.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2018 Mali i Zi nuk kishte p\u00ebrjetuar dot prej tre dekadash ndryshimin demokratik t\u00eb pushtetit; Serbia me Vu\u00e7i\u00e7in n\u00eb krye prej 6 vjet\u00ebsh po jepte t\u00eb t\u00ebra shenjat e instalimit t\u00eb regjimit autoritar e kleptokratik (RAK) pa folur p\u00ebr problemet me orientimin gjeopolitik. E megjithat\u00eb k\u00ebto fakte reale dhe evidente nuk e topisnin optimizmin e ofiqar\u00ebve t\u00eb Brukselit. Sot n\u00eb v2025 kur parashikohej an\u00ebtar\u00ebsimi po ata ofiqar\u00eb ofrojn\u00eb dy front-runners t\u00eb tjer\u00eb: Malin e Zi e Shqip\u00ebrin\u00eb me v2027 p\u00ebr konkludim t\u00eb negociatave dhe v2030 si afat p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim t\u00eb mundsh\u00ebm (n\u00ebse jep p\u00eblqimin K\u00ebshilli e Parlamenti europian).<\/p>\n<p>Esht\u00eb interesante t\u00eb v\u00ebresh se Mali i Zi prej 12 vitesh ka \u00e7elur e po negocion 33 kapituj (nga 35) por ka konkluduar vet\u00ebm tre syresh (ata m\u00eb t\u00eb kollajshmit). Me k\u00ebt\u00eb rit\u00ebm negociatat p\u00ebrfundojn\u00eb mbas 130 vjet\u00ebsh. Sesi Mali i Zi do t\u00eb mundet t\u00eb konkludoj\u00eb vet\u00ebm n\u00eb dy vjet CIL\u00cbSISHT 32 kapitujt e tjer\u00eb mbetet ende nj\u00eb mister.<\/p>\n<p>Edhe rasti i Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb interesant: duke filluar nga v2016 Komisioni Europian propozoi kat\u00ebr her\u00eb \u00e7eljen e negociatave me Shqip\u00ebrin\u00eb dhe \u00e7doher\u00eb K\u00ebshilli nuk e miratoi propozimin; me nism\u00ebn e Gjermanis\u00eb, Franc\u00ebs e Holand\u00ebs n\u00eb mars 2020 K\u00ebshilli vendosi 15 kushtet tashm\u00eb t\u00eb mir\u00ebnjohura. Argumenti i tyre ishte se nuk mund t\u00eb \u00e7elim negociata me nj\u00eb shtet kandidat ku nuk funksionon as Gjykata e Lart\u00eb dhe as ajo Kushtetuese. Pjesa tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb histori p\u00ebrfshi edhe skenat qesharake me shampanj\u00eb e dekorata q\u00eb KM Rama i preferon tej mase.<\/p>\n<p>Aktualisht ofiqar\u00ebt e zgjerimit n\u00eb Komisionin Europian pretendojn\u00eb se Shqip\u00ebria mund t\u00eb negocioj\u00eb e t\u00eb konkludoj\u00eb t\u00eb 33 kapitujt n\u00eb 2027, pra nj\u00ebkoh\u00ebsisht me Malin e Zi. Edhe pse Shqip\u00ebria ka filluar pun\u00eb me kapitujt vet\u00ebm q\u00eb nga tetori 2024 (nga 16 kapituj n\u00eb negociat\u00eb 9 syresh u \u00e7el\u00ebn para pak dit\u00ebsh; 17 kapituj pritet t\u00eb \u00e7elen n\u00eb t\u00eb ardhmen).<\/p>\n<p>Ja vlen t\u00eb vras\u00ebsh mendjen p\u00ebr t\u00eb kuptuar  pse ofiqar\u00ebt e zgjerimit n\u00eb Komisionin Europian karakterizohen shpesh nga nj\u00eb optimiz\u00ebm jorealist. Ata e shohin zgjerimin si misionin e tyre dhe ju duhet jo rrall\u00eb t\u00eb balancojn\u00eb forca brenda BE-s\u00eb q\u00eb jan\u00eb apriori kund\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimeve t\u00eb reja dhe kjo \u00ebsht\u00eb pozitive. Por mosvler\u00ebsimi ose keqvler\u00ebsimi i \u00e7\u00ebshtjeve themelore si demokracia e shteti ligjor, fokusimi burokratik tek ligjet n\u00eb let\u00ebr dhe nevoja p\u00ebr t\u00eb demonstruar nj\u00eb \u201chistori suksesi\u201d i shtyjn\u00eb ata n\u00eb ekzagjerime e gabime me pasoja. Po ashtu edhe gjeopolitika e trazuar i b\u00ebn q\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb stabilitet duke mb\u00ebshtetur stabilokrat\u00ebt q\u00eb si rregull jan\u00eb kleptokrat\u00ebt anti-demokrat\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu Presidentja e Komisionit von der Leyen gjat\u00eb vizit\u00ebs n\u00eb Beograd n\u00eb tetor 2024 habiti publikun me lavd\u00ebrimet e saj p\u00ebr \u201carritjet europiane\u201d t\u00eb Serbis\u00eb n\u00ebn Vu\u00e7i\u00e7in. Vet\u00ebm mbasi protesta studentore tronditi vendin znj. von der Leyen u kujtua t\u2019i p\u00ebrmendte presidentit serb n\u00eb Bruksel n\u00eb mars t\u00eb k\u00ebtij viti se ai kishte probleme \u201cme zgjedhjet, lirin\u00eb e medias e me korrupsionin\u201d. Nj\u00eb kthes\u00eb t\u00eb tille nuk e ka marr\u00eb dot Komisionerja p\u00ebr Zgjerimin Marta Kos e cila vizit\u00ebn e par\u00eb zyrtare n\u00eb Tiran\u00eb para nj\u00eb muaji e p\u00ebrdori sh\u00ebmtuar ne favor t\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore t\u00eb Edi Ram\u00ebs; edhe pse si sllovene q\u00eb \u00ebsht\u00eb ajo duhet ta dinte m\u00eb mir\u00eb se t\u00eb tjer\u00ebt, se n\u00eb Ballkan nj\u00eb kryeminist\u00ebr me mandat konsekutiv t\u00eb tret\u00eb apo, m\u00eb keq akoma, t\u00eb kat\u00ebrt i sh\u00ebrben ve\u00e7 konsolidimit t\u00eb regjimit autoritar e kleptokratik (RAK).<\/p>\n<p>4. Kur s\u2019ke pul\u00ebn\u2026<\/p>\n<p>An\u00ebtar\u00ebsimi i shteteve kandidat\u00eb n\u00eb prizmin e mosp\u00ebrmbushjes s\u00eb standarteve nga ana e tyre dhe t\u00eb kushtit franko-gjerman nga BE-ja duket si paradoksi i shigjet\u00ebs s\u00eb Zenonit. Filozofi i Greqis\u00eb antike t\u00eb shek. 5para Krishtit pretendonte se shigjeta n\u00eb fluturim drejt tabel\u00ebs b\u00ebn gjithmon\u00eb gjysm\u00ebn e rrug\u00ebs s\u00eb mbetur dhe prandaj nuk e arrin asnj\u00ebher\u00eb at\u00eb. Megjithat\u00eb oferta konkrete e BE e njohur si an\u00ebtar\u00ebsimi me faza\u201d (staged accession) \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e volitshme dhe e dobishme deri sa t\u00eb vijn\u00eb nj\u00eb dit\u00eb koh\u00eb t\u00eb mira p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsi t\u00eb plot\u00eb. Ajo parasheh q\u00eb shtetet kandidate, mbasi t\u00eb p\u00ebrmbushin kushtet specifike, t\u00eb ken\u00eb akses t\u00eb plot\u00eb n\u00eb programe e struktura q\u00eb deri dje ishin t\u00eb rezervuara p\u00ebr shtetet an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb shembull \u00ebsht\u00eb pranimi n\u00eb Zon\u00ebn Unike t\u00eb Pagesave Euro (Single Euro Payment Area, shkurt SEPA). Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb transfertat bankare me eurozon\u00ebn do t\u00eb ndodhin n\u00eb \u00e7ast dhe me tarif\u00eb zero. \u00c7ka do t\u00eb ishte nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim i duksh\u00ebm krahasuar me sot kur p\u00ebr \u00e7do transfert\u00eb qyterar\u00ebt e bizneset shqiptare paguajn\u00eb deri n\u00eb 100 euro tarif\u00eb ekstra. Bankat qendrore n\u00eb Tiran\u00eb e Podgoric\u00eb po punojn\u00eb prej muajsh dhe SEPA pritet aktivizohet brenda vitit.<\/p>\n<p>Me interes do t\u00eb ishte edhe an\u00ebtar\u00ebsimi shteteve kandidate n\u00eb Zyr\u00ebn e Prokurorit Publik Europian (European Public Prosecutor\u2019s Office, shkurt EPPO) q\u00eb mbulon abuzimet me fondet europiane. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast korrupsioni me IPARD-in nuk do t\u00eb arkivohej nga prokuror\u00ebt e p\u00ebrgjumur n\u00eb Tiran\u00eb por me gjas\u00eb do t\u00eb kishte akuza penale n\u00eb nivel qeveritar.<\/p>\n<p>M\u00eb tej mund t\u00eb flitet p\u00ebr akses n\u00eb programe financiare, Tregun e P\u00ebrbashk\u00ebt e institucione t\u00eb BE-s\u00eb kundrejt kusht\u00ebzimit me standarde.<\/p>\n<p>Hapa si k\u00ebto vlejn\u00eb p\u00ebr t\u00eb integruar Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb BE m\u00eb shum\u00eb se sa raportet iluzioniste, samitet bombastike e premtimet boshe.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Genc Pollo S\u00eb fundmi n\u00eb media e n\u00eb debatin politik tek ne u debatua pozicioni koalicionit qeveritar mes partive CDU\/CSU e SPD n\u00eb Gjermani lidhur me zgjerimin e Bashkimit Europian n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, Moldavi e Ukrain\u00eb. Ai kusht\u00ebzonte an\u00ebtar\u00ebsimin e shteteve kandidate me ndryshimin e vendimmarrjes n\u00eb K\u00ebshillin Europian (27 shtetet an\u00ebtare) duke kaluar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2037,"featured_media":329238,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,364,5380,231,1454,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-414067","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-koment-opinion","9":"category-kryesore","10":"category-lajme","11":"category-politike","12":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/414067","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2037"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=414067"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/414067\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":414068,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/414067\/revisions\/414068"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/329238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=414067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=414067"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=414067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}