{"id":426141,"date":"2025-12-08T10:30:49","date_gmt":"2025-12-08T09:30:49","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=426141"},"modified":"2025-12-08T10:30:51","modified_gmt":"2025-12-08T09:30:51","slug":"dita-e-rinise-pa-te-rinj-ne-13-vite-tkurren-me-45-nga-emigracioni-i-larte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/dita-e-rinise-pa-te-rinj-ne-13-vite-tkurren-me-45-nga-emigracioni-i-larte\/","title":{"rendered":"Dita e rinis\u00eb, pa t\u00eb rinj; n\u00eb 13 vite tkurren me 45%, nga emigracioni i lart\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>M\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb e kat\u00ebrta e t\u00eb rinjve shqiptar\u00eb gjenden n\u00eb t\u00eb 30-tat e tyre pa asnj\u00eb zanat, arsim profesional apo t\u00eb lart\u00eb t\u00eb p\u00ebrfunduar dhe p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr nuk jan\u00eb n\u00eb asnj\u00eb lloj pune.<\/p>\n\n\n\n<p>Ky trend, q\u00eb ka mbetur kok\u00ebfort\u00eb n\u00eb dy dekadat e fundit, \u00ebsht\u00eb pasqyra m\u00eb e qart\u00eb se qeverit\u00eb dhe shoq\u00ebria nuk kan\u00eb arritur t\u00eb edukojn\u00eb dhe formojn\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb s\u00eb paku p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb zot\u00ebt e vetes.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb gjendur n\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb, shumica e t\u00eb rinjve shqiptar\u00eb n\u00eb grupmosh\u00ebn 15\u201329 vje\u00e7 shohin emigrimin si zgjidhjen kryesore p\u00ebr jet\u00ebn e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Megjith\u00eb p\u00ebrpjekjet, sistemi arsimor n\u00eb vend nuk po mund t\u00eb lidhet me nevojat e tregut t\u00eb pun\u00ebs dhe cil\u00ebsia e t\u00eb nx\u00ebnit ka p\u00ebsuar ulje. Luhatjet n\u00eb arsim dhe pun\u00ebsim e kan\u00eb \u00e7orientuar rinin\u00eb, e cila, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb reagoj\u00eb dhe t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb llogari, po zgjedh largimin.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N\u00eb 13 vite t\u00eb rinjt\u00eb tkurren me 45%<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat e INSTAT tregojn\u00eb se n\u00eb vitin 2024 n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin kishte vet\u00ebm 405 mij\u00eb t\u00eb rinj t\u00eb mosh\u00ebs 15\u201329 vje\u00e7, ose 45 p\u00ebr qind m\u00eb pak se n\u00eb censin e vitit 2011.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00ebnia e popullsis\u00eb s\u00eb re n\u00eb mosh\u00eb m\u00eb shum\u00eb sesa me lindjet m\u00eb pak lidhet me emigracionin e lart\u00eb, q\u00eb ka marr\u00eb p\u00ebrmasat e pandemis\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb grup-mosh\u00eb. Numri i t\u00eb rinjve nd\u00ebrmjet dy censeve 2011\u20132023 ka r\u00ebn\u00eb tre her\u00eb m\u00eb shum\u00eb se popullsia e p\u00ebrgjithshme.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb arsim, t\u00eb dh\u00ebnat e vitit 2024\u20132025 tregojn\u00eb se numri i nx\u00ebn\u00ebsve dhe student\u00ebve po vazhdon t\u00eb tkurret. Regjistrimet n\u00eb sistemin parauniversitar kan\u00eb r\u00ebn\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb arsimin 9-vje\u00e7ar, nd\u00ebrsa edhe universitetet po p\u00ebrballen me m\u00eb pak aplikime dhe m\u00eb shum\u00eb braktisje.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat zyrtare t\u00eb INSTAT tregojn\u00eb se p\u00ebr periudh\u00ebn 2020\u20132025, totali i nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb regjistruar n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet ka r\u00ebn\u00eb me rreth 61 mij\u00eb, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb tkurrje prej 10%. Nd\u00ebrsa gjat\u00eb dekad\u00ebs nga viti 2015 deri m\u00eb 1 janar 2025, numri i nx\u00ebn\u00ebsve n\u00eb arsimin parauniversitar ra me mbi 31%, ose 112 mij\u00eb m\u00eb pak.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo tkurrje demografike po b\u00ebn q\u00eb vendi t\u00eb ket\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb pak t\u00eb rinj q\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb sistemin arsimor, m\u00eb pak student\u00eb q\u00eb diplomohen dhe m\u00eb pak fuqi pun\u00ebtore t\u00eb kualifikuar p\u00ebr t\u00eb ardhmen.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Papun\u00ebsi e lart\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Megjithat\u00eb, edhe ata q\u00eb diplomohen ndeshen me sfida t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb tregun e pun\u00ebs. Pun\u00ebsimi i t\u00eb rinjve mbetet problematik, me nivele papun\u00ebsie q\u00eb luhaten rreth 22% p\u00ebr moshat 15\u201329 vje\u00e7. Nj\u00eb tjet\u00ebr fenomen shqet\u00ebsues \u00ebsht\u00eb papun\u00ebsia mes t\u00eb diplomuarve n\u00eb universitet.<\/p>\n\n\n\n<p>Pavar\u00ebsisht viteve t\u00eb studimit dhe investimeve t\u00eb familjeve, rreth 15% e t\u00eb rinjve me arsim t\u00eb lart\u00eb rezultojn\u00eb t\u00eb papun\u00eb. Kjo ndodh sepse universitetet prodhojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb specialist\u00eb n\u00eb fusha si drejt\u00ebsia, ekonomia dhe menaxhimi, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb tregu k\u00ebrkon profile teknike, inxhinierike, profesione t\u00eb zanatit, turiz\u00ebm dhe teknologji. Kjo mosp\u00ebrputhje shton n\u00ebn-pun\u00ebsimin dhe detyron t\u00eb rinjt\u00eb ose t\u00eb punojn\u00eb jasht\u00eb profilit, ose t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb mund\u00ebsi jasht\u00eb vendit.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Emigrimi si zgjidhje<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Shqip\u00ebria kryeson me diferenc\u00eb t\u00eb madhe list\u00ebn e 45 vendeve me p\u00ebrqindjen m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb emigrant\u00ebve n\u00eb raport me popullsin\u00eb n\u00eb vitin 2023. Sipas vler\u00ebsimeve t\u00eb Organizat\u00ebs p\u00ebr Bashk\u00ebpunim Ekonomik dhe Zhvillim (OECD), p\u00ebr \u00e7do nj\u00eb mij\u00eb banor\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri 22.1 ishin emigrant\u00eb n\u00eb 38 vendet e OECD-s\u00eb, nj\u00eb tregues q\u00eb e vendos Shqip\u00ebrin\u00eb shum\u00eb p\u00ebrpara vendeve t\u00eb tjera si Rumania (12.7 emigrant\u00eb p\u00ebr 1000 banor\u00eb), Bullgaria (11.9) apo Kuba (10.6).<\/p>\n\n\n\n<p>Ky nivel i lart\u00eb emigrimi n\u00ebnkupton se gati nj\u00eb n\u00eb \u00e7do 4 shqiptar\u00eb ka emigruar jasht\u00eb vendit, duke reflektuar p\u00ebrmasat e jasht\u00ebzakonshme t\u00eb l\u00ebvizjes demografike q\u00eb ka prekur vendin ton\u00eb gjat\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb fundit. Shumica e k\u00ebtyre emigrant\u00ebve, mbi 80%, jan\u00eb t\u00eb rinj. Niveli i lart\u00eb i emigrimit \u00ebsht\u00eb ndoshta pasqyra e pak\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb sociale dhe ekonomike t\u00eb brezit t\u00eb ri.<\/p>\n\n\n\n<p>Shqip\u00ebria ka hyr\u00eb n\u00eb periudh\u00ebn e fort\u00eb t\u00eb emigrimit q\u00eb prej viteve \u201990, fenomen q\u00eb n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb zbutet vet\u00ebm forcohet. \u00c7do vit largohet nj\u00eb num\u00ebr i madh i t\u00eb rinjve, kryesisht t\u00eb kualifikuar, duke krijuar nj\u00eb humbje t\u00eb madhe t\u00eb kapitalit njer\u00ebzor.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas raportimeve dhe vler\u00ebsimeve t\u00eb fundit, Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr vendet e Europ\u00ebs me norm\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb largimeve t\u00eb t\u00eb rinjve n\u00eb raport me popullsin\u00eb. Popullsia e t\u00eb rinjve 0\u201329 vje\u00e7 \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjysmuar brenda m\u00eb pak se dy dekadave, nj\u00eb r\u00ebnie dramatike me ndikim t\u00eb thell\u00eb n\u00eb ekonomin\u00eb dhe struktur\u00ebn sociale t\u00eb vendit. Shkaku kryesor mbetet mungesa e perspektiv\u00ebs, pagat e ul\u00ebta, mund\u00ebsi t\u00eb pakta zhvillimi profesional, mosbesimi tek institucionet dhe tek e ardhmja.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1 n\u00eb 4 t\u00eb rinj rri kot<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb rinjt\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb nuk punojn\u00eb, nuk arsimohen dhe nuk trajnohen (NEET) paraqesin sot nj\u00eb nga sfidat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha sociale t\u00eb vendit. N\u00eb vitin 2024, mbi 22% e t\u00eb rinjve 15\u201329 vje\u00e7 nuk ishin as n\u00eb pun\u00eb, as n\u00eb shkoll\u00eb dhe as n\u00eb arsim.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb grupmosh\u00ebn 15\u201324 vje\u00e7, norma e NEET arrin n\u00eb 21.3 p\u00ebr qind. N\u00eb grupmosh\u00ebn 25\u201329 vje\u00e7, situata p\u00ebrkeq\u00ebsohet ndjesh\u00ebm, norma e NEET ngjitet n\u00eb 31.1 p\u00ebr qind dhe p\u00ebrqindja e t\u00eb rinjve q\u00eb jan\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht inaktiv\u00eb rritet duksh\u00ebm, sidomos mes grave.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjysma e t\u00eb rinjve me arsim t\u00eb ul\u00ebt rezultojn\u00eb NEET deri n\u00eb mosh\u00ebn 29 vje\u00e7, dhe shumica e tyre jan\u00eb inaktiv\u00eb, jo thjesht t\u00eb papun\u00eb. Rreth nj\u00eb e pesta e t\u00eb gjith\u00eb NEET-\u00ebve me arsim t\u00eb ul\u00ebt ende deklarojn\u00eb se k\u00ebrkojn\u00eb pun\u00eb, por pjesa m\u00eb e madhe, 40 deri n\u00eb 50 p\u00ebr qind, kan\u00eb braktisur \u00e7do lidhje me tregun e pun\u00ebs ose arsimin. Edhe pse norma e braktisjes s\u00eb hershme t\u00eb shkoll\u00ebs ka r\u00ebn\u00eb nga 17.4% n\u00eb vitin 2021 n\u00eb 13.5% n\u00eb vitin 2023, furnizimi me t\u00eb rinj t\u00eb pashkolluar mbetet i lart\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Shkod\u00ebr, niveli i NEET-\u00ebve \u00ebsht\u00eb 22%, m\u00eb i ul\u00ebti nd\u00ebr qarqet e krahasuara. Tirana shfaq nj\u00eb nivel m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb rang vendi me rreth 27%.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb gjitha rajonet karakterizohen nga nj\u00eb problem i p\u00ebrhapur i papun\u00ebsis\u00eb afatgjat\u00eb. Rreth 69 deri n\u00eb 75 p\u00ebr qind e t\u00eb rinjve q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb pun\u00eb kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb se gjasht\u00eb muaj t\u00eb papun\u00eb, duke treguar nj\u00eb shk\u00ebputje t\u00eb thell\u00eb nga tregu i pun\u00ebs dhe nj\u00eb risk t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr t\u00eb kaluar n\u00eb inaktivitet.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Universitetet t\u00eb zhytura n\u00eb korrupsion<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Q\u00ebndresa Qytetare ka analizuar se gjat\u00eb viteve 2021\u20132025, sipas prokurorive, jan\u00eb akuzuar p\u00ebr korrupsion 50 pedagog\u00eb t\u00eb universiteteve publike. Nga analiza rastet e korrupsionit q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb personel akademik t\u00eb universiteteve publike rezultojn\u00eb t\u00eb shp\u00ebrndara n\u00eb disa qytete. N\u00eb Shkod\u00ebr, 13 pedagog\u00eb (5 me hetime t\u00eb pushuara, 3 t\u00eb d\u00ebrguar p\u00ebr gjykim dhe 5 t\u00eb tjer\u00eb ende n\u00ebn hetim), n\u00eb Elbasan u p\u00ebrfshin\u00eb 9 pedagog\u00eb (1 n\u00eb gjykim, 1 me vendim mosfillimi dhe 7 n\u00ebn hetim, \u00e7\u00ebshtje e kaluar tek SPAK).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 2025 SPAK p\u00ebrfundoi hetimet ndaj 27 zyrtar\u00ebve t\u00eb Universitetit Bujq\u00ebsor t\u00eb Tiran\u00ebs (pjes\u00eb e stafit akademik dhe administrativ).<\/p>\n\n\n\n<p>Rreth 9 nga 10 student\u00eb (89.98%) pranojn\u00eb ekzistenc\u00ebn e korrupsionit n\u00eb tet\u00eb universitetet publike t\u00eb marra n\u00eb analiz\u00eb. Nivele t\u00eb larta t\u00eb perceptimit (96%) jan\u00eb raportuar n\u00eb Universitetin Bujq\u00ebsor t\u00eb Tiran\u00ebs, Universitetin e Mjek\u00ebsis\u00eb dhe Universitetin \u201cFan S. Noli\u201d n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, nd\u00ebrsa nivelet m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta, ndon\u00ebse p\u00ebrs\u00ebri shqet\u00ebsuese, jan\u00eb raportuar n\u00eb Universitetin \u201cAleksand\u00ebr Xhuvani\u201d n\u00eb Elbasan (77.5%).<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrvoja personale \u00ebsht\u00eb m\u00eb e p\u00ebrhapur n\u00eb Universitetin e Mjek\u00ebsis\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb (26.25%) dhe Universitetin e Shkodr\u00ebs \u201cLuigj Gurakuqi\u201d (25%).<\/p>\n\n\n\n<p>Pagesa p\u00ebr nota \u00ebsht\u00eb perceptuar si m\u00eb e p\u00ebrhapur n\u00eb Universitetin Bujq\u00ebsor t\u00eb Tiran\u00ebs (59.62%) dhe Universitetin \u201cFan S. Noli\u201d t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs (56.15%), nd\u00ebrsa m\u00eb e ul\u00ebt n\u00eb Universitetin e Shkodr\u00ebs \u201cLuigj Gurakuqi\u201d (35.33%). Detyrimi p\u00ebr blerje librash dominohet nga Universiteti i Shkodr\u00ebs (32.34%).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pasojat<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00cbsht\u00eb krijuar nj\u00eb cik\u00ebl dob\u00ebsish n\u00eb vend q\u00eb po dekurajon t\u00eb rinjt\u00eb. Arsimi nuk po prodhon aft\u00ebsi q\u00eb k\u00ebrkon ekonomia, ekonomia nuk po prodhon vende t\u00eb mjaftueshme pune me kushte t\u00eb pranueshme p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb. Mungesa e perspektiv\u00ebs ekonomike dhe sociale i shtyn t\u00eb rinjt\u00eb drejt emigrimit.<\/p>\n\n\n\n<p>Largimi i t\u00eb rinjve rrudh m\u00eb tej baz\u00ebn e popullsis\u00eb s\u00eb re, ul numrin e nx\u00ebn\u00ebsve dhe student\u00ebve, dob\u00ebson tregun e pun\u00ebs dhe ndikon n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e zhvillimit ekonomik. Si pasoj\u00eb e k\u00ebtyre zhvillimeve, Shqip\u00ebria rrezikon t\u00eb futet n\u00eb nj\u00eb spirale t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb plakjes s\u00eb popullsis\u00eb, munges\u00ebs s\u00eb fuqis\u00eb pun\u00ebtore dhe pamund\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb zhvilluar nj\u00eb ekonomi konkurruese pa rinin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb realitet, pyetja nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb \u201ca po ikin t\u00eb rinjt\u00eb?\u201d, por \u201csi t\u00eb krijohet nj\u00eb klim\u00eb q\u00eb i mban, i pun\u00ebson dhe i zhvillon ata\u201d. Sfida duket se \u00ebsht\u00eb strukturore dhe k\u00ebrkon reform\u00eb n\u00eb arsimin profesional dhe universitar, politika pun\u00ebsimi t\u00eb lidhura me sektor\u00ebt prioritar\u00eb, si dhe programe konkrete q\u00eb ndalojn\u00eb ose ngadal\u00ebsojn\u00eb emigrimin.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00ebse k\u00ebto procese nuk ndryshojn\u00eb, Shqip\u00ebria do t\u00eb p\u00ebrballet me nj\u00eb t\u00eb ardhme ku rinia do t\u00eb jet\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb pak e pranishme dhe zhvillimi ekonomik do t\u00eb jet\u00eb i paq\u00ebndruesh\u00ebm.\/ Monitor<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb e kat\u00ebrta e t\u00eb rinjve shqiptar\u00eb gjenden n\u00eb t\u00eb 30-tat e tyre pa asnj\u00eb zanat, arsim profesional apo t\u00eb lart\u00eb t\u00eb p\u00ebrfunduar dhe p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr nuk jan\u00eb n\u00eb asnj\u00eb lloj pune. Ky trend, q\u00eb ka mbetur kok\u00ebfort\u00eb n\u00eb dy dekadat e fundit, \u00ebsht\u00eb pasqyra m\u00eb e qart\u00eb se qeverit\u00eb dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":426142,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,5380,231,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-426141","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-kryesore","9":"category-lajme","10":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=426141"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":426143,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426141\/revisions\/426143"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/426142"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=426141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=426141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=426141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}