{"id":48368,"date":"2018-09-30T17:47:21","date_gmt":"2018-09-30T15:47:21","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=48368"},"modified":"2018-09-30T17:47:21","modified_gmt":"2018-09-30T15:47:21","slug":"origjina-e-numrit-zero-misteri-me-i-madh-i-matematikes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/origjina-e-numrit-zero-misteri-me-i-madh-i-matematikes\/","title":{"rendered":"Origjina e numrit zero? Misteri m\u00eb i madh i matematik\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p>K\u00ebrkuesit nga Universiteti i Oksfordit analizuan dor\u00ebshkrimin e Bakhshalit, teksti matematikan m\u00eb i vjet\u00ebr dhe p\u00ebrcaktuan origjin\u00ebn e simbolit.<br \/>\nZeroja sot njihet si nj\u00eb form\u00eb ovale, pak e gjer\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00eb realitet ka filluar si nj\u00eb pik\u00eb. Ky lloj simboli p\u00ebrdorej p\u00ebr t\u00eb shenjuar pozicion. P\u00ebrfaq\u00ebsonte fillimin e nj\u00eb sistemi numerik indian, tashm\u00eb jasht\u00eb p\u00ebrdorimit. Duke filluar q\u00eb nga ai formoheshin numra m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj. P\u00ebr nj\u00eb far\u00eb kohe numri Zero u kthye n\u00eb nj\u00eb obsesion t\u00eb matematikan\u00ebve.<\/p>\n<p>Deri m\u00eb tani, regjistrimi i par\u00eb q\u00eb kishim ishte e nj\u00eb shkrimi mbi murin e nj\u00eb tempulli indian n\u00eb Gualior, n\u00eb shekullin e IX. Megjithat\u00eb nj\u00eb zbulim i fundit hodhi posht\u00eb hamend\u00ebsimet. K\u00ebrkuesit e Universitetit t\u00eb Oksfordit mor\u00ebn nga biblioteka e Bodleian e cila ruhet q\u00eb prej 1902, dor\u00ebshkrimin e Bakhshalit, nj\u00eb tekst i famsh\u00ebm indian dhe e shqyrtuan.<br \/>\nK\u00ebrkuesit konfirmuan se Bakhshali q\u00eb ka qindra zero n\u00eb faqet e tij daton nga shekulli i III ose I IV, \u00e7ka do t\u00eb thot\u00eb se zbulimi i k\u00ebtij numri p\u00ebrshpejtohet me 500 vite. Sot ky num\u00ebr p\u00ebrdoret n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn dhe \u00ebsht\u00eb elementi ky\u00e7 n\u00eb bot\u00ebn digjitale.<\/p>\n<p>Krijimi i numrit zero si num\u00ebr q\u00eb evuloi duke u nisur nga simboli n\u00eb dor\u00ebshkrim \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga p\u00ebrparimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb historin\u00eb e matematik\u00ebs, \u2013 shprehet Marcus du Sautoy, professor i Oksfordit. Teksi ruhet q\u00eb nga viti 1881 dhe u gjet n\u00eb nj\u00eb fush\u00eb i groposur aty, ku sot \u00ebsht\u00eb Pakistani.<br \/>\nPavar\u00ebsisht antikitetit t\u00eb tij datimi ishte i debatuesh\u00ebm, por njihet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn si teksti matematikan m\u00eb i vjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb. K\u00ebrkimet e reja treguan se \u00ebsht\u00eb m\u00eb i hersh\u00ebm akoma. V\u00ebshtir\u00ebsia n\u00eb datim vjen nga materiali i faqeve, jan\u00eb 70 faqe t\u00eb tilla me flet\u00eb thupre, e cila \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn tri periudha. Tashm\u00eb e dim\u00eb se n\u00eb shekullin e III matematikan\u00ebt indian\u00eb hodh\u00ebn farat e nj\u00eb ideje q\u00eb m\u00eb von\u00eb do t\u00eb kthehej n\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr bot\u00ebn moderne. Zbulimet treguan se sa vibrues ishin matematikan\u00ebt n\u00eb n\u00ebnkontinentin indian gjat\u00eb shekujve.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00ebrkuesit nga Universiteti i Oksfordit analizuan dor\u00ebshkrimin e Bakhshalit, teksti matematikan m\u00eb i vjet\u00ebr dhe p\u00ebrcaktuan origjin\u00ebn e simbolit. Zeroja sot njihet si nj\u00eb form\u00eb ovale, pak e gjer\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00eb realitet ka filluar si nj\u00eb pik\u00eb. Ky lloj simboli p\u00ebrdorej p\u00ebr t\u00eb shenjuar pozicion. P\u00ebrfaq\u00ebsonte fillimin e nj\u00eb sistemi numerik indian, tashm\u00eb jasht\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[234],"tags":[],"class_list":{"0":"post-48368","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kuriozitete"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48368"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48368\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}