{"id":50467,"date":"2018-11-02T13:35:45","date_gmt":"2018-11-02T12:35:45","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=50467"},"modified":"2018-11-02T13:35:45","modified_gmt":"2018-11-02T12:35:45","slug":"martesat-e-hershme-ne-shqiperi-rasti-i-13-vjecares","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/martesat-e-hershme-ne-shqiperi-rasti-i-13-vjecares\/","title":{"rendered":"Martesat e hershme n\u00eb Shqip\u00ebri, rasti  i 13  vje\u00e7ares."},"content":{"rendered":"<p>Orkide Driza, pjestare e komunitetit egjiptian, duke rr\u00ebfyer historin\u00eb e saj p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs, tregon se si mamaja e martoi 13 vje\u00e7 e 7 muaj p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebruar motr\u00ebn, pasi prind\u00ebrit e bashk\u00ebshortit t\u00eb saj t\u00eb ardhsh\u00ebm kishin njohje me disa mjek\u00eb n\u00eb Durr\u00ebs. Motra vuante nga nj\u00eb s\u00ebmundje n\u00eb veshka dhe ajo sot thot\u00eb se e pranoi k\u00ebt\u00eb martes\u00eb, p\u00ebr ta sh\u00ebruar at\u00eb.<\/p>\n<p>Pas 15 viteve martes\u00eb, Orkideja, n\u00ebn\u00eb e 4 f\u00ebmij\u00ebve, i jep fund martes\u00ebs, merr vet\u00ebm vajz\u00ebn e vog\u00ebl dhe largohet nga Kavaja p\u00ebr n\u00eb Tiran\u00eb. Kur vajza Bleona mbushi 11 vje\u00e7, ajo merr nj\u00eb vendim, p\u00ebr t\u00eb cilin sot \u00ebsht\u00eb penduar.<\/p>\n<p>Orkide Driza: \u201cMe vajti vajza 11 vje\u00e7, s\u2019kisha ekonomi t\u00eb mir\u00eb dhe e fejova Bleon\u00ebn. Kur shkoi 13 vje\u00e7 e gjysm\u00eb u martua. Jam penduar q\u00eb e kam martuar t\u00eb vog\u00ebl, por isha e detyruar nga rrethanat\u201d.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa vajza, Bleona, shprehet p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs, se n\u00eb momentin q\u00eb e j\u00ebma i ka th\u00ebn\u00eb se do ta martoj\u00eb, nuk e ka kuptuar se \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb me t\u00eb. \u201cIsha e re, e vogel s\u2019dija gj\u00eb. Por ja q\u00eb u martova\u201d- thot\u00eb ajo.<\/p>\n<p>Ajo mendon se nuk do t\u00eb lejoj\u00eb q\u00eb e nj\u00ebjta gj\u00eb t\u00eb ndodh\u00eb me vajz\u00ebn e saj.<\/p>\n<p>Bleona Bukri: \u201c E b\u00ebra un\u00eb at\u00eb gabim, t\u00eb mos p\u00ebrs\u00ebritet me f\u00ebmij\u00ebn tim\u201d- shprehet ajo.<\/p>\n<p>Sot Belona \u00ebsht\u00eb 18 vje\u00e7, ka dy f\u00ebmij\u00eb dhe pret nj\u00eb t\u00eb tret\u00eb.<\/p>\n<p>Legjislacioni shqiptar parashikon martesa n\u00ebn mosh\u00ebn 18 vje\u00e7 p\u00ebr raste t\u00eb ve\u00e7anta, me vendim gjykate, duke ja l\u00ebn\u00eb gjykat\u00ebsit t\u00eb \u00e7moj\u00eb se cili \u00ebsht\u00eb rast i ve\u00e7ant\u00eb.<\/p>\n<p>Emona Mu\u00e7i, Kryetare e Gjykat\u00ebs se Pogradecit: \u201cShumica e rasteve q\u00eb jan\u00eb prezentuar, kan\u00eb qen\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb shtatzanis\u00eb, apo p\u00ebr shkak se ka ardhur n\u00eb jet\u00eb nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb. Patjet\u00ebr p\u00ebr shkaqe emigracioni, por edhe p\u00ebr arsye ekonomike. Prindi i saj ka menduar se vajza mund t\u00eb jetoj\u00eb m\u00eb mir\u00eb diku tjet\u00ebr, n\u00eb familjen e bashk\u00ebshortit, q\u00eb mund t\u2019i siguroj\u00eb asaj nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb\u201d, \u2013 thot\u00eb ajo.<\/p>\n<p>Elsona Agolli, specialiste n\u00eb UNFPA: \u201cGjyqtar\u00ebt edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb paqart\u00ebsi ligjore kan\u00eb mund\u00ebsi t\u2019i ndalojn\u00eb martesat e hershme, duke marr\u00eb parasysh p\u00ebrkufizimin e tyre n\u00eb konventat nd\u00ebrkomb\u00ebtare\u201d, \u2013 thot\u00eb ajo.<\/p>\n<p>Emira Shkurti, specialiste p\u00ebr t\u00eb miturit n\u00eb UNICEF: \u201cStudimet kan\u00eb treguar, se gjyqtar\u00ebt n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb rasteve, pa b\u00ebr\u00eb nj\u00eb ekzaminim t\u00eb interesit m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb f\u00ebmij\u00ebs, e japin leht\u00ebsisht k\u00ebt\u00ebt lloj autorizimi p\u00ebr t\u2019u martuar\u201d.<\/p>\n<p>Ligji p\u00ebrcakton vet\u00ebm nj\u00eb raport t\u00eb psikologut n\u00eb prosesin e marrjes s\u00eb vendimit p\u00ebr lejimin e martesave t\u00eb hershme, nd\u00ebrsa p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb sistemit gjyq\u00ebsor, propozojn\u00eb edhe raport nga mjeku, q\u00eb verteton pjekurin\u00eb seksuale, si dhe n\u00ebse \u00ebsht\u00eb abuzuar me f\u00ebmij\u00ebn, apo dhe p\u00ebrcaktimin e mosh\u00ebs minimale p\u00ebr martes\u00eb. Kodi penal parashikon d\u00ebnime p\u00ebr kryerjen e marr\u00ebdhineve seksuale, qoft\u00eb dhe me d\u00ebshir\u00eb, n\u00ebn mosh\u00ebn 14 vje\u00e7.<\/p>\n<p>Emona Mu\u00e7i Kryetare e Gjykat\u00ebs s\u00eb Pogradecit: \u201c Duke mbajtur n\u00eb v\u00ebmendje k\u00ebt\u00eb fakt, legjislatori duhet t\u00eb parashikoj\u00eb n\u00eb Kodin e Familjes mosh\u00ebn minimale t\u00eb lejimit t\u00eb martes\u00ebs, q\u00eb p\u00ebr mendimin tim duhet t\u00eb jet\u00eb 15 vje\u00e7.\u201d \u2013 shprehet zonja Mu\u00e7i.<\/p>\n<p>Etleva Sheshi, p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr barazin\u00eb gjinore n\u00eb Ministrin\u00eb e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjeve sociale, duke marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb propozimet q\u00eb vijn\u00eb nga sistemi gjyq\u00ebsor, thot\u00eb se k\u00ebto do t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb ndryshime t\u00eb Kodit Penal dhe t\u00eb Kodit t\u00eb Familjes. \u201cNe jemi n\u00eb ndjekje, dhe nuk kemi t\u00eb dh\u00ebna shqet\u00ebsuese p\u00ebr martesat e hershme\u201d, \u2013 sqaron zonja Sheshi.<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb komunitetit t\u00eb gjyqtar\u00ebve sugjerojn\u00eb gjithashtu monitorim t\u00eb martes\u00ebs s\u00eb hershme, pas vendimit t\u00eb gjykat\u00ebs.<\/p>\n<p>Gjyqtarja Emona Mu\u00e7i propozon q\u00eb Bashkit\u00eb ku lejohet t\u00eb ndodh\u00eb martesa e hershme, t\u00eb marrin masa p\u00ebr monitorimin, pun\u00ebsimin dhe arsimimin e vajzave t\u00eb martuara n\u00ebn mosh\u00ebn 18 vje\u00e7.<\/p>\n<p>Etleva Sheshi, p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr barazin\u00eb gjinore n\u00eb Ministrin\u00eb e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, sqaron se nuk ka struktura t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim dhe shton se po punohet n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim. F\u00ebmij\u00ebt, sqaron ajo, duhet t\u00eb ndihmohen nga sh\u00ebrbimet sociale dhe zyra p\u00ebr mbrojtjen e f\u00ebmij\u00ebve.<\/p>\n<p>Ky monitorim merr nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb posa\u00e7me pas k\u00ebtij konstatimi t\u00eb hidhur.<\/p>\n<p>Elma T\u00ebrshana, \u201cObservatori p\u00ebr t\u00eb drjtat e f\u00ebmij\u00ebve\u201d: \u201c Ne hym\u00eb dhe pam\u00eb vendimet e 9 gjykatave. Rreth 60% e k\u00ebtyre vajzave q\u00eb kan\u00eb hyr\u00eb n\u00eb martes\u00eb t\u00eb hershme, brenda 5 viteve jan\u00eb divorcuar\u201d, \u2013 pohon ajo.<\/p>\n<p>Protagonist\u00eb t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile dhe autoritetet zyrtare rendisin shkaqet e divorceve dhe problemet q\u00eb lidhen me arsimimin, pun\u00ebsimin dhe t\u00eb ardhmen e vajzave q\u00eb martohen n\u00ebn 18 vje\u00e7. Ata mendojn\u00eb se n\u00eb zbutjen e fenomenit t\u00eb martesave n\u00ebn mosh\u00eb, do t\u00eb ndikoj\u00eb arsimimi i tyre.<\/p>\n<p>Fenomeni i martesave t\u00eb hershme ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb l\u00ebvizje s\u00eb fundi edhe parlamentin europian.<\/p>\n<p>Rezoluta e Paramentit Europian e korrikut t\u00eb ketij viti, k\u00ebrkon nga Shtetet An\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb, si edhe p\u00ebr vendet me t\u00eb cilat bashk\u00ebpunojn\u00eb, t\u00eb ndalojn\u00eb me ligj martesat e f\u00ebmij\u00ebve, martesat e hershme dhe ato t\u00eb detyruara.<\/p>\n<p>Rezoluta n\u00ebnvizon se konsiderohen mang\u00ebsi ligjore n\u00eb ato raste, kur martesa e f\u00ebmij\u00ebve lejohet, kur p\u00ebrdhunuesve, abuzuesve t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, atyre q\u00eb i rr\u00ebmbejn\u00eb, i trafikojn\u00eb, apo i skllav\u00ebrojn\u00eb, u krijohet mund\u00ebsia q\u00eb t\u2019i shp\u00ebtojn\u00eb d\u00ebnimit, n\u00eb qoft\u00eb se martohen me viktim\u00ebn e tyre.<\/p>\n<p>Thirrja e hapur nga Parlamenti Europian p\u00ebr t\u00eb ndaluar martesat e hershme, pritet t\u00eb shmang\u00eb dram\u00ebn e p\u00ebrs\u00ebritur, kur nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb as grua, dhe as f\u00ebmij\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Orkide Driza, pjestare e komunitetit egjiptian, duke rr\u00ebfyer historin\u00eb e saj p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs, tregon se si mamaja e martoi 13 vje\u00e7 e 7 muaj p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebruar motr\u00ebn, pasi prind\u00ebrit e bashk\u00ebshortit t\u00eb saj t\u00eb ardhsh\u00ebm kishin njohje me disa mjek\u00eb n\u00eb Durr\u00ebs. Motra vuante nga nj\u00eb s\u00ebmundje n\u00eb veshka dhe ajo sot [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":50468,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,194],"tags":[],"class_list":{"0":"post-50467","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-lifestyle"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50467"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50467\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/50468"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}