{"id":76756,"date":"2019-04-01T22:10:52","date_gmt":"2019-04-01T20:10:52","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=76756"},"modified":"2019-04-01T17:42:58","modified_gmt":"2019-04-01T15:42:58","slug":"kush-e-shpiku-ndryshimin-e-ores-dhe-perse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/kush-e-shpiku-ndryshimin-e-ores-dhe-perse\/","title":{"rendered":"Kush e shpiku ndryshimin e or\u00ebs dhe p\u00ebrse?"},"content":{"rendered":"<p>Parlamenti Europian, votoi pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb n\u00eb favor t\u00eb heqjes s\u00eb praktik\u00eb t\u00eb ndryshimit t\u00eb or\u00ebs nga ajo standarde n\u00eb koh\u00ebn verore, duke vendosur q\u00eb nga viti 2021, secili vend t\u00eb jet\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb zgjedh\u00eb t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb vet\u00ebm nj\u00ebr\u00ebn ose tjetr\u00ebn or\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00ebse propozimi, q\u00eb lindi nga nj\u00eb konsultim ku u pyet\u00ebn n\u00eb nj\u00eb sondazh mbi 4.6 milion\u00eb qytetar\u00eb, dhe fushata u promovuan nga disa vende t\u00eb Evrop\u00ebs Veriore, dhe n\u00eb pjes\u00ebn lindore t\u00eb kontinentit, do t\u00eb miratohet, ndryshimi i or\u00ebs, nuk do t\u00eb ndodh\u00eb m\u00eb, dhe kjo do t\u00eb leht\u00ebsoj\u00eb shum\u00eb nje\u00ebz q\u00eb e faj\u00ebsonin at\u00eb p\u00ebr shum\u00eb probleme fizike dhe psikologjike, q\u00eb u shkakton \u00e7do vit.<\/p>\n<p>Por kush ishte i pari q\u00eb e mendoi k\u00ebt\u00eb praktik\u00eb?<\/p>\n<p>Kur hyri n\u00eb fuqi, dhe mbi t\u00eb gjitha, pse?<\/p>\n<p><strong>Ora verore<\/strong><br \/>\nPropozimi u paraqit p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb Paris nga Benxhamin Frenklin, nj\u00eb nga \u201cet\u00ebrit themelues\u201d amerikan. Frenklin (1706-1790), ishte i apasionuar pas shkenc\u00ebs (ai shpiku rrufeprit\u00ebsen) gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij tij. Nj\u00eb projekt ekonomik p\u00ebr t\u00eb ulur koston e energjis\u00eb, botuar n\u00eb \u201cJournal de Paris\u201d (1784), e avancoi m\u00eb tej propozimin origjinal.<\/p>\n<p>Asokohe, or\u00ebt nuk ishin aq t\u00eb p\u00ebrhapura sa sot, dhe nuk kishte as hekurudha (linja e par\u00eb hekurudhore u nd\u00ebrtua n\u00eb vitin 1825). Shkurtimisht, nevoja p\u00ebr t\u00eb sinkronizuar minutat, nuk ishte aq vendimtare, sa do t\u00eb kishte qen\u00eb n\u00eb shekullin e XIX, e megjithat\u00eb por fillonte t\u00eb ndjehej.<\/p>\n<p><strong>U nxit nga Revolucioni Industrial<\/strong><br \/>\nFabrikat, q\u00eb po p\u00ebrhapeshin gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb (revolucioni i par\u00eb industrial n\u00eb Angli, nisi rreth vitit 1770), imponuan ritme t\u00eb ndryshme pune, krahasuar me ato t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb bujq\u00ebsore. Dhe rezultati ishte se n\u00eb m\u00ebngjes, kur drita e diellit mund t\u00eb shfryt\u00ebzohej, njer\u00ebzit ishin ende n\u00eb gjum\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa mbr\u00ebmjeve, qirinjt\u00eb dhe llambat e naft\u00ebs p\u00ebrdoreshin p\u00ebr t\u00eb ndri\u00e7uar nat\u00ebn, para se njer\u00ebzit t\u00eb shkonin t\u00eb flinin. Benxhamin propozoi t\u00eb nxiste (ose m\u00eb mir\u00eb t\u00eb detyronte) popullat\u00ebn t\u00eb ngrihej her\u00ebt n\u00eb m\u00ebngjes, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar nga drita e diellit. Po si? P\u00ebr shembull duke taksuar llampat, racionuar qirinjt\u00eb, ndaluar qarkullimin nat\u00ebn, dhe instaluar n\u00ebp\u00ebr rrug\u00eb pajisje t\u00eb zhurshme q\u00eb binin \u00e7do m\u00ebngjes.<\/p>\n<p><strong>Kursimi i energjis\u00eb<\/strong><br \/>\nSugjerimi i Benjamin Frenklinit, ra n\u00eb vesh t\u00eb shurdh\u00ebr. Por ai u rimorr n\u00eb konsiderat\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XX (1907) nga anglez Uilliam Uilet, q\u00eb ia propozoi zyrtarisht parlamentit britanik. Dhe meq\u00eb kursimi i energjis\u00eb gjat\u00eb luft\u00ebs ishte di\u00e7ka e r\u00ebnd\u00ebsishme, n\u00eb vitin 1916, ndryshimi i or\u00ebs hyri n\u00eb zbatim. Ai u zbatua jo vet\u00ebm n\u00eb Britanin\u00eb e Madhe, por edhe n\u00eb Itali dhe vende t\u00eb tjera evropiane.<\/p>\n<p><strong>A funksionon v\u00ebrtet?<\/strong><br \/>\nSot, jo t\u00eb gjith\u00eb bien dakord mbi dobishm\u00ebrin\u00eb e ndryshimit t\u00eb or\u00ebs. Sidomos, p\u00ebr shkak se nevojat e bot\u00ebs s\u00eb industrializuar kan\u00eb ndryshuar shum\u00eb, q\u00eb nga koha e Benjamin Frenklinit.<\/p>\n<p>Dhe ajo q\u00eb ne kursejm\u00eb n\u00eb faturat e energjis\u00eb, me nj\u00eb p\u00ebrdorim m\u00eb t\u00eb pakt\u00eb t\u00eb ndri\u00e7imit (gjithnj\u00eb e m\u00eb efi\u00e7ent), harxhohet s\u00ebrish nga nj\u00eb num\u00ebr pajisjesh elektrike dhe elektronike, q\u00eb konsumojn\u00eb energji pa marr\u00eb parasysh or\u00ebt e drit\u00ebs, ose q\u00eb tentojn\u00eb t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb ndezur p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb (duke filluar q\u00eb nga kondicioner\u00ebt).<\/p>\n<p>Edhe p\u00ebr k\u00ebr\u00eb arsye, ka nga ata q\u00eb propozojn\u00eb shfuqizimin e or\u00ebs verore:kjo \u00e7\u00ebshtje \u00ebsht\u00eb tani n\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e Bashkimit Evropian.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Parlamenti Europian, votoi pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb n\u00eb favor t\u00eb heqjes s\u00eb praktik\u00eb t\u00eb ndryshimit t\u00eb or\u00ebs nga ajo standarde n\u00eb koh\u00ebn verore, duke vendosur q\u00eb nga viti 2021, secili vend t\u00eb jet\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb zgjedh\u00eb t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb vet\u00ebm nj\u00ebr\u00ebn ose tjetr\u00ebn or\u00eb. N\u00ebse propozimi, q\u00eb lindi nga nj\u00eb konsultim ku u pyet\u00ebn n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":32787,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,194],"tags":[],"class_list":{"0":"post-76756","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-lifestyle"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76756","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=76756"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76756\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32787"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=76756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=76756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=76756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}