{"id":77316,"date":"2019-04-04T22:00:52","date_gmt":"2019-04-04T20:00:52","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=77316"},"modified":"2019-04-04T17:31:32","modified_gmt":"2019-04-04T15:31:32","slug":"ajri-toksik-shkurton-mesatarisht-me-20-muaj-jeten-e-cdo-femije","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/ajri-toksik-shkurton-mesatarisht-me-20-muaj-jeten-e-cdo-femije\/","title":{"rendered":"Ajri toksik shkurton mesatarisht me 20 muaj jet\u00ebn e \u00e7do f\u00ebmije"},"content":{"rendered":"<p><em>Ekspozimi ndaj ajrit t\u00eb ndotur n\u00eb ambiente t\u00eb brendshme dhe t\u00eb jashtme po shkurton jet\u00ebgjat\u00ebsin\u00eb e personave n\u00eb bot\u00eb. Vendet m\u00eb t\u00eb prekura, kryesisht n\u00eb Kin\u00eb dhe Indi, raportojn\u00eb miliona vdekje \u00e7do vit dhe nj\u00eb s\u00ebr\u00eb s\u00ebmundjesh t\u00eb frym\u00ebmarrjes dhe kardiovaskulare. Shqip\u00ebria renditet m\u00eb mir\u00eb nga shumica e vendeve t\u00eb Ballkanit.<\/em><\/p>\n<p>\u00c7do f\u00ebmij\u00eb q\u00eb lind sot anemban\u00eb bot\u00ebs pritet t\u00eb jetoj\u00eb mesatarisht 20 muaj m\u00eb pak si pasoj\u00eb e ekspozimit ndaj ajrit t\u00eb ndotur. Sipas nj\u00eb studimi amerikan, ndotja p\u00ebr arsye t\u00eb industrializimit, trafikut rrugor apo p\u00ebrdorimi i druve dhe i gazit p\u00ebr ngrohje e gatim, po rrit vdekshm\u00ebrin\u00eb e njer\u00ebzve.<\/p>\n<p>Ajri i kontaminuar paraqet po aq rrezike p\u00ebr sh\u00ebndetin e njeriut sa kat\u00ebr faktor\u00ebt e tjer\u00eb par\u00ebsor\u00eb, si s\u00ebmundjet diabetike, duhanpirja, tensioni i lart\u00eb, konsumimi i nj\u00eb diete t\u00eb varf\u00ebr, madje edhe konsumimi i alkoolit. Raporti i fundit i titulluar &#8220;Gjendja e Ajrit n\u00eb Bot\u00eb&#8221; tregon se ajri i ndotur n\u00eb vitin 2017 shkaktoi mbi 5 milion\u00eb vdekje.<\/p>\n<p>Gjysma e tyre u raportuan n\u00eb shtetet aziatike m\u00eb t\u00eb populluara t\u00eb bot\u00ebs, si Kina dhe India, Bangladeshi apo Nepali, ku niveli i grimcave t\u00eb rrezikshme atmosferike n\u00eb aj\u00ebr e kaluan norm\u00ebn mesatare bot\u00ebrore me dy deri kat\u00ebr her\u00eb. Studiuesit vler\u00ebsojn\u00eb se ka nj\u00eb lidhje t\u00eb nd\u00ebrsjell\u00eb mes nivelit t\u00eb grimcave t\u00eb rrezikshme dhe zhvillimit ekonomik t\u00eb nj\u00eb vendi, pasi shtetet si SHBA-ja, Norvegjia, Kanadaja apo Suedia raportojn\u00eb cil\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb ajrit n\u00eb bot\u00eb nd\u00ebrsa ato n\u00eb zhvillim paraqiten m\u00eb dob\u00ebt.<\/p>\n<p>&#8220;Instituti amerikan p\u00ebr efektet n\u00eb sh\u00ebndet&#8221; gjithashtu ka analizuar rastin e Shqip\u00ebris\u00eb, ku vendi duket se ka b\u00ebr\u00eb hapa p\u00ebrpara p\u00ebr uljen e ndotjes s\u00eb ajrit nga viti n\u00eb vit, por numri i viktimave si pasoj\u00eb e tij ka ardhur duke u shtuar.<\/p>\n<p>N\u00eb vitet 1990, n\u00eb pikat e monitorimit n\u00eb Tiran\u00eb niveli i grimcave &#8220;PM2,5&#8221; raportohet t\u00eb arrinte nj\u00eb mesatare prej 23 mikrogram p\u00ebr met\u00ebr\/kub dhe numri i rasteve fatale rreth 500, nd\u00ebrsa n\u00eb vitin 2017, mesatarja e grmicave t\u00eb rrezikshme ishte m\u00eb e ul\u00ebt, vet\u00ebm 18 mikrogram p\u00ebr met\u00ebr\/kub, por numri i viktimave t\u00eb diagnostikuar me s\u00ebmundje t\u00eb frym\u00ebmarrjes dhe kardiovaskuale \u00ebsht\u00eb rritur vazhdimisht duke arritur n\u00eb 846. Vendi paraqitet m\u00eb mir\u00eb se shumica e vendeve t\u00eb tjera Ballkanit p\u00ebr sa i p\u00ebrket ndotjes dhe numrit t\u00eb viktimave t\u00eb shkaktuara nga ajo, duke l\u00ebn\u00eb pas shtete si Mali i Zi, Serbia, Bullgaria apo vendin aktualisht me ajrin m\u00eb t\u00eb ndotur n\u00eb gadishull, Maqedonin\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspozimi ndaj ajrit t\u00eb ndotur n\u00eb ambiente t\u00eb brendshme dhe t\u00eb jashtme po shkurton jet\u00ebgjat\u00ebsin\u00eb e personave n\u00eb bot\u00eb. Vendet m\u00eb t\u00eb prekura, kryesisht n\u00eb Kin\u00eb dhe Indi, raportojn\u00eb miliona vdekje \u00e7do vit dhe nj\u00eb s\u00ebr\u00eb s\u00ebmundjesh t\u00eb frym\u00ebmarrjes dhe kardiovaskulare. Shqip\u00ebria renditet m\u00eb mir\u00eb nga shumica e vendeve t\u00eb Ballkanit. \u00c7do f\u00ebmij\u00eb q\u00eb lind [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":63547,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,233],"tags":[],"class_list":{"0":"post-77316","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-shendeti"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=77316"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77316\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/63547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=77316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=77316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=77316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}