{"id":79541,"date":"2019-04-16T21:30:13","date_gmt":"2019-04-16T19:30:13","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=79541"},"modified":"2019-04-16T18:24:57","modified_gmt":"2019-04-16T16:24:57","slug":"historia-e-vecante-e-katedrales-se-shen-marise-se-parisit-notre-dame","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/historia-e-vecante-e-katedrales-se-shen-marise-se-parisit-notre-dame\/","title":{"rendered":"Historia e ve\u00e7ant\u00eb e katedrales s\u00eb Sh\u00ebn Maris\u00eb s\u00eb Parisit, Notre-Dame"},"content":{"rendered":"<p>Historia e Katedrales Sh\u00ebn Maris\u00eb s\u00eb Parisit Notre-Dame \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb. Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga kryeveprat, k\u00ebndej pasurit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha bot\u00ebrore fetare, shpirt\u00ebrore, historike, arkitektonike, artistike, nj\u00eb bukuri magjeps\u00ebse, nj\u00eb nga simbolet e krishterimit francez dhe evropian.<\/p>\n<p><strong>Nga Radio Vatikani, 16 prill 2019.<\/strong><\/p>\n<p>Historia e Katedrales Sh\u00ebn Maris\u00eb s\u00eb Parisit Notre-Dame \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb.\u00a0Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga kryeveprat, k\u00ebndej pasurit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha bot\u00ebrore fetare, shpirt\u00ebrore, historike, arkitektonike, artistike, nj\u00eb bukuri magjeps\u00ebse, nj\u00eb nga simbolet e krishterimit francez dhe evropian. Notre-Dame \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga kryeveprat e krishterimit bot\u00ebror, u desh\u00ebn 200 vjet p\u00ebr ta nd\u00ebrtuar, dje n\u00eb mbr\u00ebmje, mjerisht, u desh\u00ebn vet\u00ebm disa or\u00eb p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb shkrumb nga zjarri. Po ky\u00a0thesar bot\u00ebror i pasuris\u00eb dhe historis\u00eb franceze, evropiane e bot\u00ebrore vazhdon t\u00eb jet\u00eb simbol i padiskutuesh\u00ebm. Ta p\u00ebrshkojm\u00eb historin\u00eb e k\u00ebsaj Kishe Katedrale.<\/p>\n<p>Katedralja e Sh\u00ebn Maris\u00eb s\u00eb Parisit \u2013 Notre-Dame, e cila, mjerisht, dje n\u00eb mbr\u00ebmje u \u00a0djeg nga zjarri, ngrihet n\u00eb \u2018\u00cel de la Cit\u00e9\u2019 t\u00eb Sien\u00ebs, dikur qe tempull galo-romak; n\u00eb shekullin IV, mbi tempullin e rr\u00ebnuar, u ngrit nj\u00eb bazilik\u00eb merovinge e mbi t\u00eb, nj\u00eb kish\u00eb romanike.<\/p>\n<p>Punimet p\u00ebr nd\u00ebrtimin e Katedrales s\u00eb Sh\u00ebn Maris\u00eb filluan me nism\u00ebn e ipeshkvit t\u00eb Parisit, Moris de Syli. Gurin e par\u00eb e bekoi dhe e vuri n\u00eb themel, m\u00eb 1163, Papa Aleksandri III. Pasi u nd\u00ebrtua gjith\u00eb tempulli, m\u00eb n\u00eb fund u kryen edhe fasada (1218) e du kullat karakteristike (1245). Nj\u00eb nga shembujt m\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyer t\u00eb artit gotik-klasik, Katedralja \u00ebsht\u00eb 130 metra e gjat\u00eb, 48 e gj\u00ebr\u00eb, 36 e lart\u00eb nga brenda, nd\u00ebrsa nga jasht\u00eb, 69 metra. Mund t\u00eb z\u00ebr\u00eb 6. 550 vet\u00eb.<\/p>\n<p>Kat\u00ebr rozonet, lule t\u00eb m\u00ebdha prej guri e qelqi, me diamet\u00ebr tremb\u00ebdhjet\u00eb metra, mbi nj\u00eb balaust\u00ebr shtat\u00eb metrash, jan\u00eb kryevepra t\u00eb pap\u00ebrs\u00ebritshme. Lakueshm\u00ebria e plumbit u krijon vetratave mund\u00ebsin\u00eb t\u2019i b\u00ebjn\u00eb ball\u00eb er\u00ebs, nd\u00ebrsa struktura e fuqishme prej guri e prej hekuri e mban prej shekujsh gjith\u00eb pesh\u00ebn e nd\u00ebrtes\u00ebs.<\/p>\n<p>Sapo i afrohesh katedrales, gj\u00ebja e par\u00eb q\u00eb t\u00eb bie n\u00eb sy, jan\u00eb tre portalet: ai i veriut, kushtuar Virgj\u00ebr\u00ebs; qendrori, Gjyqit t\u00eb mbram\u00eb, me Krishtin q\u00eb vjen p\u00ebr t\u00eb gjykuar t\u00eb gjall\u00eb e t\u00eb vdekur e me shtatoren e Sh\u00ebn M\u00ebhillit, q\u00eb shtyp n\u00ebn k\u00ebmb\u00eb shejtanin, si dhe portali i jugut, kushtuar Sh\u00ebn An\u00ebs me Krishtin.<\/p>\n<p>Vjen, pastaj, galeria e mbret\u00ebrve, ku mund t\u00eb admirosh 28 mbret\u00ebrit e Izraelit e t\u00eb Jud\u00ebs, e sa e sa mrekulli t\u00eb tjera arti, pa harruar se posht\u00eb Katedrales \u00ebsht\u00eb kripta m\u00eb e madhe arkeologjike e Evrop\u00ebs, ku mund t\u00eb lexosh gjith\u00eb historin\u00eb e Parisit.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrmjet relikeve t\u00eb Katedrales, kujtojm\u00eb nj\u00eb cop\u00ebz dru nga kryqi i v\u00ebrtet\u00eb i Krishtit, kuror\u00ebn e ferrave dhe nj\u00eb nga gozhdat me t\u00eb cilat qe mb\u00ebrthyer Krishti n\u00eb kryq. N\u00eb fund t\u00eb korit, nj\u00eb Zoj\u00eb e Dhimbshme, vep\u00ebr e Kostu, t\u00eb kujton shpalljen e Virgj\u00ebr\u00ebs Mari, Pajtore e Franc\u00ebs nga mbreti Luigji XIII. E kjo ngjarje e madhe p\u00ebrkujtohet vit p\u00ebr vit me nj\u00eb procesion publik, q\u00eb kremtohet m\u00eb 15 gusht, festa e t\u00eb Ngjiturit t\u00eb Zoj\u00ebs n\u00eb Qiell.<\/p>\n<p>Shtatorja e Sh\u00ebn Maris\u00eb s\u00eb Parisit, e shekullit XIV, mund t\u00eb admirohet n\u00eb jug-lindje t\u00eb nd\u00ebrtes\u00ebs. K\u00ebtu jan\u00eb varrosur tre ipeshkvij, t\u00eb vrar\u00eb gjat\u00eb shekullit t\u00eb kaluar: Imzot Afr\u00eb, nd\u00ebrsa p\u00ebrpiqej t\u00eb qet\u00ebsonte pun\u00ebtor\u00ebt kryengrit\u00ebs (1848); Imzot Sibur, therur me thik\u00eb brenda n\u00eb Katedrale (1857) dhe imzot Darbui, pushkatuar nga komunar\u00ebt e Parisit (1871).<\/p>\n<p>Po kujtojm\u00eb disa nga datat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb historis\u00eb s\u00eb Katedrales:<\/p>\n<p>1229 Predikimet e Sh\u00ebn Ded\u00ebs.<br \/>\n1602 Predikimet e Sh\u00ebn Fran\u00e7eskut t\u00eb Sales.<br \/>\n1795-1802 Si pla\u00e7kitet nga revolucionar\u00ebt, Katedrales i nd\u00ebrrohet emri. Quhet \u2018Tempulli i arsyes\u2019 e pastaj mbyllet fare.<br \/>\n1831 Viktor Hygo shkruan \u201cNotre Dame de Paris\u201d, p\u00ebrkthyer n\u00eb shqip me titullin \u2018Sh\u00ebn Maria e Parisit\u2019.<br \/>\n1937 Predikimet e kardinalit Eugjenio Pa\u00e7eli, Papa i ardhsh\u00ebm Piu XII.<br \/>\n1945 Mesha e \u2018Te Deum\u2019, p\u00ebr t\u00eb fal\u00ebnderuar Zotin n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb Luft\u00ebs II Bot\u00ebrore, kremtuar nga kardinali Emanuel Suhar, n\u00eb prani t\u00eb gjeneralit Sharl De Gol.<br \/>\n1980 Gjat\u00eb shtegtimit t\u00eb tij t\u00eb par\u00eb apostolik n\u00eb Franc\u00eb, Gjon Pali II kremton \u2018Te Deum\u2019 (30 maj) n\u00eb prani t\u00eb presidentit t\u00eb Republik\u00ebs, Valer\u00ed Zhiskar d\u2019 Est\u00eb, t\u00eb autoriteteve m\u00eb t\u00eb larta e t\u00eb Trupit Diplomatik; vijon, m\u00eb pas Mesha n\u00eb tremen e Katedrales, me ipeshkvijt\u00eb e klerin e Parisit.<\/p>\n<p>14 prill 2019: shp\u00ebrthimi i nj\u00eb zjarri t\u00eb tmerrsh\u00ebm e e shkat\u00ebrroi nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb k\u00ebtij Tempulli, simbol i Franc\u00ebs, ikon\u00eb e krishterimit francez dhe e kultur\u00ebs evropiane.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Historia e Katedrales Sh\u00ebn Maris\u00eb s\u00eb Parisit Notre-Dame \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb. Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga kryeveprat, k\u00ebndej pasurit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha bot\u00ebrore fetare, shpirt\u00ebrore, historike, arkitektonike, artistike, nj\u00eb bukuri magjeps\u00ebse, nj\u00eb nga simbolet e krishterimit francez dhe evropian. Nga Radio Vatikani, 16 prill 2019. Historia e Katedrales Sh\u00ebn Maris\u00eb s\u00eb Parisit Notre-Dame \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb.\u00a0Ajo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":79384,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,191],"tags":[],"class_list":{"0":"post-79541","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-bota"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=79541"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79541\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/79384"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=79541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=79541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=79541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}