{"id":80176,"date":"2019-04-20T20:30:50","date_gmt":"2019-04-20T18:30:50","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=80176"},"modified":"2019-04-20T15:21:32","modified_gmt":"2019-04-20T13:21:32","slug":"pashket-kuriozitete-lidhur-me-festen-e-besimtareve-katolike-dhe-ortodokse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/pashket-kuriozitete-lidhur-me-festen-e-besimtareve-katolike-dhe-ortodokse\/","title":{"rendered":"Pashk\u00ebt, kuriozitete lidhur me fest\u00ebn e besimtar\u00ebve katolik\u00eb dhe ortodoks\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Pashk\u00ebt jan\u00eb festat n\u00eb t\u00eb cilat t\u00eb krishter\u00ebt festojn\u00eb Ringjalljen e Jezusit: \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fest\u00eb \u201ce l\u00ebvizshme\u201d, do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb bie n\u00eb dit\u00eb t\u00eb ndryshme n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb vitit dhe me dallime mes kalendarit katolik, ortodoks dhe hebre.<\/p>\n<p>Me rastin e k\u00ebtyre festave, q\u00eb jan\u00eb gjtihmon\u00eb n\u00eb pranver\u00eb, zhvillohen rituale shoq\u00ebruese, zakone fetare dhe popullore, disa t\u00eb p\u00ebrhapura, t\u00eb tjera m\u00eb t\u00eb rralla dhe m\u00eb kureshtare, p\u00ebr t\u00eb cilat ne shpesh nuk e kujtojm\u00eb m\u00eb kuptimin dhe origjin\u00ebn: le t\u00eb rishikojm\u00eb traditat m\u00eb t\u00eb af\u00ebrta me ne dhe ato m\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta .<\/p>\n<p><strong>DATA \u2013<\/strong>\u00a0Data e Pashk\u00ebve llogaritet n\u00eb baz\u00eb t\u00eb kalendarit h\u00ebnor dhe kjo ndryshon sipas viteve. P\u00ebr katolik\u00ebt gjithmon\u00eb bie t\u00eb diel\u00ebn, sepse, sipas ungjijve, Jezu Krishti u ngrit dit\u00ebn e par\u00eb pas t\u00eb shtun\u00ebs. N\u00eb ve\u00e7anti, Pashk\u00ebt bien t\u00eb diel\u00ebn e par\u00eb pas h\u00ebn\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb plot\u00eb t\u00eb pranver\u00ebs: duke qen\u00eb se pranvera fillon me ekuinoksin, m\u00eb 21 mars, festa mund t\u00eb bjer\u00eb midis 21 marsit dhe 25 prillit, var\u00ebsisht nga viti.<\/p>\n<p>Pashk\u00ebt ortodokse dhe ajo e kishave orientale \u00ebsht\u00eb llogaritur sipas kalendarit Julian dhe jo sipas kalendarit gregorian t\u00eb p\u00ebrdorur nga katolik\u00ebt, k\u00ebshtu q\u00eb dy datat pothuajse nuk p\u00ebrkojn\u00eb kurr\u00eb. Pashka feston kalimin e popullit t\u00eb Izraelit nga skllav\u00ebria e Egjiptit n\u00eb lirin\u00eb e Tok\u00ebs s\u00eb Premtuar: fjala hebraike Pesach do t\u00eb thot\u00eb \u201ckalim\u201d.<\/p>\n<p><strong>VEZ\u00cbT-<\/strong>\u00a0Jan\u00eb simbol i lindjes dhe rrjedhimisht i kalimit n\u00eb nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb re. Sipas tradit\u00ebs, zogu q\u00eb del nga l\u00ebvozhga \u00ebsht\u00eb nj\u00eb metafor\u00eb q\u00eb p\u00ebrshkruan Jezusin n\u00eb aktin e zbulimit t\u00eb Varrit n\u00eb koh\u00ebn e Ringjalljes. Vez\u00ebt q\u00eb nga koh\u00ebt e lashta, me form\u00ebn e tyre t\u00eb p\u00ebrsosur, jan\u00eb simbol i bashkimit t\u00eb tok\u00ebs dhe qiellit ose t\u00eb kat\u00ebr elementeve (uj\u00eb, aj\u00ebr, tok\u00eb, zjarr). Si nj\u00eb guask\u00eb q\u00eb mish\u00ebron jet\u00ebn, jan\u00eb shenj\u00eb e rilindjes s\u00eb pranver\u00ebs: vez\u00ebt rishfaqen n\u00eb tryez\u00eb n\u00eb dit\u00ebn e Pashk\u00ebve pas periudh\u00ebs s\u00eb pendes\u00ebs Kreshmore. Zakoni i sjelljes s\u00eb vez\u00ebve artificiale si nj\u00eb dhurat\u00eb daton n\u00eb Mesjet\u00eb dhe n\u00eb klasat fisnike: p\u00ebrdoreshin materiale t\u00eb \u00e7muara si ari dhe argjendi, nd\u00ebrsa vez\u00ebt e para me surpriza brenda jan\u00eb krijuar nga argjendi francez Peter Carl Faberg\u00e9 n\u00eb fund t\u00eb shekulli t\u00eb XIX t\u00eb porositura nga car\u00ebt t\u00eb Rusis\u00eb.<\/p>\n<p>Vez\u00ebt e \u00e7okollat\u00ebs u shpik\u00ebn n\u00eb vend n\u00eb mes t\u00eb shekullit t\u00eb XVIII nga shef\u00ebt e \u00e7okollatave t\u00eb Franc\u00ebs dhe Gjermanis\u00eb. N\u00eb fillim vez\u00ebt ishin plot, me p\u00ebrpunimin e teknik\u00ebs s\u00eb p\u00ebrpunimit, u b\u00ebn\u00eb t\u00eb zbrazura, p\u00ebr t\u00eb fshehur brenda nj\u00eb surprize.<\/p>\n<p><strong>QENGJI DHE KECI-<\/strong>\u00a0Zakoni i ngr\u00ebnies s\u00eb qengjit dhe mishit t\u00eb kecit vjen nga spiritualiteti hebre. Me rastin e Pashk\u00ebve, populli i Izraelit, n\u00eb skllav\u00ebri n\u00eb Egjipt, mor\u00ebn urdhrin nga Zoti p\u00ebr t\u2019u mbledhur n\u00eb familje dhe p\u00ebr t\u2019u mbyllur n\u00eb sht\u00ebpi, pasi kishin sh\u00ebnuar der\u00ebn me gjakun e nj\u00eb qengji ose nj\u00eb keci t\u00eb ofruar n\u00eb sakrific\u00eb dhe t\u00eb konsumuar p\u00ebr dark\u00eb. N\u00eb nat\u00ebn, Engj\u00eblli i Zotit vrau t\u00eb gjith\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e lindur t\u00eb par\u00ebt n\u00eb mbret\u00ebrin\u00eb e Egjiptit, njer\u00ebz ose kafsh\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 atyre q\u00eb strehoheshin n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e sh\u00ebnuara me gjakun sakrifikues. T\u00eb nes\u00ebrmen faraoni, gjithashtu i privuar nga djali i tij i madh, i dha Moisiut leje p\u00ebr t\u2019u larguar me njer\u00ebzit e tij n\u00eb Tok\u00ebn e Premtuar.<\/p>\n<p><strong>LEPURI I PASHK\u00cbS<\/strong>\u2013 \u00cbsht\u00eb nj\u00eb simbol i lasht\u00eb i pranver\u00ebs me origjin\u00eb pagane, q\u00eb i p\u00ebrket kulturave anglo-saksone dhe gjermane. Tradita ka lindur n\u00eb shekullin e XV dhe nga Europa u zhvendos n\u00eb Shtetet e Bashkuara, ku \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrhapur. Kjo kafsh\u00eb fantastike dhe disi e vog\u00ebl, simboli i pranver\u00ebs dhe pjelloris\u00eb, tradicionalisht sjell nj\u00eb dhurat\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt si nj\u00eb shport\u00eb me vez\u00eb t\u00eb ngjyrosura, por i p\u00ebrhap n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb kopshtin, duke i fshehur pak kudo. \u00cbsht\u00eb detyr\u00eb e f\u00ebmij\u00ebve, n\u00eb m\u00ebngjes t\u00eb Pashk\u00ebve, q\u00eb t\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb gjueti dhe t\u2019i marrin ato. \u00cbsht\u00eb e njohur \u201cGara e vez\u00ebve t\u00eb Pashk\u00ebve\u201d q\u00eb festohet t\u00eb h\u00ebn\u00ebn n\u00eb kopshtin e Sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Bardh\u00eb n\u00eb Uashington n\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb Presidentit dhe Zonj\u00ebs e Par\u00eb.<\/p>\n<p><strong>TRADITA KURESHTARE-<\/strong>\u00a0N\u00eb Gjermani dhe Alsazia, krijohen pem\u00eb t\u00eb v\u00ebrteta t\u00eb Pashk\u00ebve, t\u00eb zbukuruara me vez\u00eb t\u00eb pikturuara, ashtu si n\u00eb Krishtlindje ne p\u00ebrdorim sfera t\u00eb shk\u00eblqyera.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pashk\u00ebt jan\u00eb festat n\u00eb t\u00eb cilat t\u00eb krishter\u00ebt festojn\u00eb Ringjalljen e Jezusit: \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fest\u00eb \u201ce l\u00ebvizshme\u201d, do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb bie n\u00eb dit\u00eb t\u00eb ndryshme n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb vitit dhe me dallime mes kalendarit katolik, ortodoks dhe hebre. Me rastin e k\u00ebtyre festave, q\u00eb jan\u00eb gjtihmon\u00eb n\u00eb pranver\u00eb, zhvillohen rituale shoq\u00ebruese, zakone fetare dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":80177,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,194],"tags":[],"class_list":{"0":"post-80176","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-lifestyle"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/80176","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=80176"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/80176\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/80177"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=80176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=80176"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=80176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}