{"id":84743,"date":"2019-05-20T11:15:01","date_gmt":"2019-05-20T09:15:01","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=84743"},"modified":"2019-05-20T11:15:01","modified_gmt":"2019-05-20T09:15:01","slug":"f-times-be-te-hape-negociatat-me-shqiperine-e-maqedonine-e-veriut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/f-times-be-te-hape-negociatat-me-shqiperine-e-maqedonine-e-veriut\/","title":{"rendered":"F.Times: BE t\u00eb hap\u00eb negociatat me Shqip\u00ebrin\u00eb e Maqedonin\u00eb e Veriut"},"content":{"rendered":"<p>\u201cHistoria duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb, jo nj\u00eb burg\u201d, thot\u00eb Nikos Kotzias, ish-minist\u00ebr i jasht\u00ebm grek. P\u00ebr Ballkanin, t\u00eb \u2018shqyer\u2019 nga mosmarr\u00ebveshjet etnike, politike, fetare dhe territoriale q\u00eb shtrihen pas gjeneratave, kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb propozim ambicioz. Megjithat\u00eb, zgjidhja e mosmarr\u00ebveshjes s\u00eb emrit midis Greqis\u00eb dhe Maqedonis\u00eb Veriore sugjeron se Kotzias ka vendosur di\u00e7ka. Pse duhet kujtimet e dhimbshme historike t\u00eb kapin qeverit\u00eb dhe shoq\u00ebrit\u00eb ballkanike n\u00eb nj\u00eb cik\u00ebl t\u00eb pafund dyshimi dhe frike?<\/p>\n<p>Marr\u00ebveshja e Presp\u00ebs, e em\u00ebrtuar pas nj\u00eb liqeni q\u00eb shtrihet n\u00eb kufijt\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb, Greqis\u00eb dhe Maqedonis\u00eb Veriore, hyri n\u00eb fuqi m\u00eb 12 shkurt. Ish-Republik\u00ebn Jugosllave t\u00eb Maqedonis\u00eb e riem\u00ebrtuan Maqedonin e Veriut, nj\u00eb term q\u00eb nuk n\u00ebnkupton pretendim territorial n\u00eb rajonin grek t\u00eb veriut. Nga ana e saj, Greqia njohu t\u00eb drejt\u00ebn e shumic\u00ebs sllave t\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur termin \u201cmaqedonas\u201d p\u00ebr gjuh\u00ebn dhe komb\u00ebsin\u00eb e tyre. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb u gjet nj\u00eb p\u00ebrgjigje p\u00ebr mish\u00ebrimin e fundit t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes maqedonase \u2013 nj\u00eb burim i p\u00ebrs\u00ebritur i tensionit n\u00eb Ballkanin jugor q\u00eb nga fundi i shekullit t\u00eb 19-t\u00eb.<\/p>\n<p>Kompromisi k\u00ebrkoi kuraj\u00eb t\u00eb konsiderueshme politike nga ana e Alexis Tsipras dhe Zoran Zaev, kryeministrave p\u00ebrkat\u00ebs t\u00eb Greqis\u00eb dhe Maqedonis\u00eb Veriore. Opozitat n\u00eb t\u00eb dyja vendet ishte kund\u00ebr marr\u00ebveshjes. N\u00eb Greqi, polemika detyroi dor\u00ebheqjen e Kotzias, i cili luajti nj\u00eb rol kryesor n\u00eb hartimin e marr\u00ebveshjes. \u00c7\u00ebshtja mbetet ndar\u00ebse edhe n\u00eb politik\u00ebn e Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut. Megjithat\u00eb, \u2018Prespa\u2019 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb traktat nd\u00ebrkomb\u00ebtar ligj\u00ebrisht i detyruesh\u00ebm. R\u00ebnd\u00ebsia e tij shtrihet p\u00ebrtej dy shteteve q\u00eb e n\u00ebnshkruan at\u00eb.<\/p>\n<p>Padyshim, vendbanimi i Presp\u00ebs \u00ebsht\u00eb arritja m\u00eb e madhe diplomatike e per\u00ebndimit n\u00eb Ballkan q\u00eb nga marr\u00ebveshjet e Dejtonit t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsuar nga SHBA q\u00eb i dha fund luft\u00ebs n\u00eb Bosnj\u00eb n\u00eb 1995. Epoka jon\u00eb p\u00ebrcaktohet nga tensionet midis SHBA dhe aleat\u00ebve t\u00eb saj evropian, nga shqet\u00ebsimet mbi demokracin\u00eb liberale, sundimi i ligjit dhe stabiliteti politik n\u00eb Evrop\u00ebn Qendrore dhe Lindore, si dhe konkurrenca n\u00eb Ballkan, Mesdheun Lindor dhe Detin e Zi midis fuqive per\u00ebndimore, Kin\u00ebs, Rusis\u00eb dhe Turqis\u00eb.<\/p>\n<p>\u2018Prespa\u2019 ngre shpresat e p\u00ebrparimit n\u00eb trajtimin e sfidave t\u00eb tjera rajonale, sidomos t\u00eb mosmarr\u00ebveshjes Serbi-Kosov\u00eb, rivaliteteve etnike dhe bllokimit kushtetues n\u00eb Bosnje-Hercegovin\u00eb dhe tensionimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve greko-shqiptare. K\u00ebtu ka nj\u00eb paralajm\u00ebrim n\u00eb rregull. \u2018Gjembat\u2019 e \u00e7do problemi ballkanik jan\u00eb t\u00eb mprehta dhe t\u00eb dallueshme n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e vet.<\/p>\n<p>Zgjidhja greko-veriore maqedonase, megjith\u00ebse \u00ebsht\u00eb e lavd\u00ebrueshme, nuk mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb shabllon p\u00ebr sh\u00ebrimin e konflikteve t\u00eb tjera. Mosmarr\u00ebveshja ka lindur nga kolapsi i Jugosllavis\u00eb komuniste n\u00eb 1991. Megjithat\u00eb, ndryshe nga Bosnja dhe Kosova, grindjet nuk kan\u00eb shkuar deri n\u00eb luft\u00eb.<\/p>\n<p>Mosmarr\u00ebveshja p\u00ebr emrin ngriti pyetje serioze p\u00ebr mbivendosjen e pretendimeve ndaj simboleve dhe thelbit t\u00eb identitetit komb\u00ebtar, t\u00eb reflektuar p\u00ebrmes ideve t\u00eb mitit historik, kultur\u00ebs dhe luft\u00ebs politike t\u00eb sotme. Por n\u00eb thelb ishte nj\u00eb problem diplomatik q\u00eb k\u00ebrkoi nj\u00eb zgjidhje diplomatike. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, marr\u00ebveshja e Presp\u00ebs do t\u00eb gjykohet n\u00ebse l\u00eb dyshime rreth stabilitetit afatgjat\u00eb t\u00eb shtetit t\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut.<\/p>\n<p>Q\u00eb kjo t\u00eb ndodh\u00eb, nevojiten tre hapa.<\/p>\n<p>S\u00eb pari, BE duhet t\u00eb hap\u00eb dyert e veta p\u00ebr n\u00eb Maqedonin\u00eb Veriore dhe Shqip\u00ebrin\u00eb. Idealisht, BE do t\u00eb nis\u00eb bisedimet e pranimit k\u00ebt\u00eb vit me t\u00eb dy shtetet. An\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb BE do t\u00eb nd\u00ebrtonte mbi \u2018Presp\u00ebn\u2019 duke e b\u00ebr\u00eb t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishme kufirin mes Greqis\u00eb dhe Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut, ashtu si\u00e7 e kishte d\u00ebbuar shum\u00eb koh\u00eb spektrin e mosmarr\u00ebveshjeve kufitare midis Franc\u00ebs dhe Gjermanis\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, fillimi i bisedimeve t\u00eb hyrjes n\u00eb BE me Shqip\u00ebrin\u00eb duhet t\u00eb frenoj\u00eb tundimin e nacionalist\u00ebve n\u00eb Tiran\u00eb dhe Kosov\u00eb \u2013 nj\u00eb shtet me shumic\u00eb shqiptare etnike \u2013 p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar ankesat midis shqiptar\u00ebve etnik\u00eb t\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti, kund\u00ebrshtar\u00ebt grek\u00eb dhe sllav\u00eb maqedonas t\u00eb Presp\u00ebs nuk duhet t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb diskreditojn\u00eb ose t\u00eb shkat\u00ebrrojn\u00eb marr\u00ebveshjen. Demokracia e Re, opozita e qendr\u00ebs s\u00eb djatht\u00eb t\u00eb Greqis\u00eb, duket t\u00eb jet\u00eb e vendosur p\u00ebr t\u2019u kthyer n\u00eb pushtet pas zgjedhjeve t\u00eb ardhshme parlamentare, q\u00eb duhet t\u00eb ndodhin deri n\u00eb tetor.<\/p>\n<p>Me baz\u00ebn e saj t\u00eb konsiderueshme votuese n\u00eb Greqin\u00eb veriore, Demokracia e Re ka qen\u00eb kritike ndaj Presp\u00ebs. Do t\u00eb ishte m\u00eb e men\u00e7ur p\u00ebr Kyriakos Mitsotakis, udh\u00ebheq\u00ebsi i partis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb miratuar marr\u00ebveshjen dhe p\u00ebr t\u00eb ndihmuar integrimin e Maqedonis\u00eb Veriore n\u00eb BE dhe NATO, politika q\u00eb sigurisht jan\u00eb n\u00eb interesin komb\u00ebtar t\u00eb Greqis\u00eb.<\/p>\n<p>Po k\u00ebshtu, \u00ebsht\u00eb koha q\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebt e djatht\u00eb t\u00eb Zaev t\u00eb l\u00ebn\u00eb lamtumir\u00ebn ndaj shovinizmit sllavo-maqedonas. P\u00ebrqafimi i tyre i nacionalizmit bombastik d\u00ebmtoi shum\u00eb reputacionin e shtetit t\u00eb ri n\u00ebn sundimin e Nikolla Gruevskit. Tani Maqedonia e Veriut duhet t\u00eb kultivoj\u00eb nj\u00eb patriotiz\u00ebm qytetar gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs q\u00eb mbron dhe madje rrit t\u00eb drejtat e shqiptar\u00ebve t\u00eb saj, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 25 p\u00ebrqind t\u00eb popullat\u00ebs s\u00eb saj.<\/p>\n<p>Kjo \u00e7on n\u00eb pik\u00ebn e tret\u00eb. \u00c7\u00ebshtja n\u00eb zhvillim e Ballkanit jugor \u00ebsht\u00eb n\u00ebse shqiptar\u00ebt etnik\u00eb t\u00eb rajonit do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur t\u00eb mbeten t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb tre shtete \u2013 Shqip\u00ebria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut \u2013 ose n\u00ebse disa ose t\u00eb gjith\u00eb do t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb bashkohen n\u00eb nj\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb Madhe. \u00c7do l\u00ebvizje e till\u00eb mbart nj\u00eb rrezik t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr p\u00ebrfshirjen e rajonit n\u00eb dhun\u00eb. Politikan\u00ebt shqiptar\u00eb etnik\u00eb n\u00eb t\u00eb tri komunitetet duhet t\u00eb ushtrojn\u00eb p\u00ebrmbajtje.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, n\u00eb k\u00ebmbim, politikan\u00ebt e BE dhe rajonal\u00eb t\u00eb Ballkanit, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe n\u00eb Shkup, duhet t\u2019i sigurojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt se aspiratat e tyre p\u00ebr prosperitet, t\u00eb drejtat civile dhe integrimin evropian po marrin v\u00ebmendjen e duhur. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, jo m\u00eb pak se marr\u00ebveshja e Presp\u00ebs, do t\u00eb varet mir\u00ebqenia e Maqedonis\u00eb Veriore dhe madje edhe mbijetesa e saj. Financial Times<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cHistoria duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb, jo nj\u00eb burg\u201d, thot\u00eb Nikos Kotzias, ish-minist\u00ebr i jasht\u00ebm grek. P\u00ebr Ballkanin, t\u00eb \u2018shqyer\u2019 nga mosmarr\u00ebveshjet etnike, politike, fetare dhe territoriale q\u00eb shtrihen pas gjeneratave, kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb propozim ambicioz. Megjithat\u00eb, zgjidhja e mosmarr\u00ebveshjes s\u00eb emrit midis Greqis\u00eb dhe Maqedonis\u00eb Veriore sugjeron se Kotzias ka vendosur di\u00e7ka. Pse duhet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":84744,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,231,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-84743","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-lajme","9":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84743","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=84743"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84743\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/84744"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=84743"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=84743"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=84743"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}