{"id":85224,"date":"2019-05-22T18:50:42","date_gmt":"2019-05-22T16:50:42","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=85224"},"modified":"2019-05-22T16:32:21","modified_gmt":"2019-05-22T14:32:21","slug":"washington-post-si-po-e-tradhton-be-ja-ballkanin-perendimor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/washington-post-si-po-e-tradhton-be-ja-ballkanin-perendimor\/","title":{"rendered":"Washington Post: Si po e tradhton BE-ja Ballkanin Per\u00ebndimor"},"content":{"rendered":"<p>Gazeta e njohur amerikane \u201dThe Washington Post\u201d i ka kushtuar nj\u00eb shkrim Ballkanit Per\u00ebndimor, ku n\u00ebnvizon fakte rreth premtimeve boshe nga BE-ja p\u00ebr integrimin e rajonit n\u00eb bllokun kryesor politik dhe ekonomik n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>Bashkimi Evropian \u00ebsht\u00eb n\u00eb gremin\u00eb t\u00eb nj\u00eb krize t\u00eb madhe, e cila rr\u00ebnjoset aq shum\u00eb n\u00eb paaft\u00ebsin\u00eb e elit\u00ebs vendimmarr\u00ebse t\u00eb Brukselit, si n\u00eb ciniz\u00ebm dhe provincializ\u00ebm t\u00eb shteteve an\u00ebtare. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb tregim i hidhur tradhtie, i premtimeve t\u00eb thyera dhe burracak\u00ebris\u00eb, nj\u00eb histori rreth \u201ctriumfit t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb vullnetit\u201d.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb 16 viteve t\u00eb fundit, Brukseli i ka premtuar shteteve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor, rajonit m\u00eb t\u00eb cenuesh\u00ebm dhe t\u00eb paq\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb kontinentit, se \u201ce ardhmja e Ballkanit \u00ebsht\u00eb n\u00eb Bashkimin Evropian\u201d. Megjithat\u00eb, gjat\u00eb vitit t\u00eb kaluar Brukseli ka ndryshuar ndjesh\u00ebm q\u00ebndrim duke hedhur posht\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht iden\u00eb e zgjerimit t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm, transmeton zeri.info.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa shtetet an\u00ebtare hyjn\u00eb n\u00eb zgjedhjet e Parlamentit Evropian, zgjerimi \u00ebsht\u00eb zhdukur nga rendi i dit\u00ebs. N\u00eb vitin 2018, Komisioni Evropian pa asnj\u00eb penges\u00eb e ka hedhur iden\u00eb e vitit 2025 si data e ardhshme m\u00eb e hershme p\u00ebr nj\u00eb raund t\u00eb ri zgjerimi. Por n\u00eb Paris, Emmanuel Macron \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb: Nuk do t\u00eb ket\u00eb zgjerim, t\u00eb pakt\u00ebn jo n\u00eb t\u00eb ardhmen e parashikueshme. Edhe n\u00eb Berlin, nj\u00eb nga mb\u00ebshtet\u00ebsit m\u00eb t\u00eb sinqert\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb hapur evropian t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor, ideja e zgjerimit t\u00eb m\u00ebtejm\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb politikisht toksike.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb qen\u00eb gj\u00ebrat m\u00eb t\u00eb qarta, askush nuk pretendon se vendet e rajonit jo-an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb &#8211; Bosnja, Mali i Zi, Serbia, Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Shqip\u00ebria \u2013 do t\u00eb ishin kandidat\u00eb t\u00eb mundsh\u00ebm p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb t\u00eb ardhmen e af\u00ebrt. Por premtimi i nj\u00eb \u201cperspektive evropiane\u201d ishte nj\u00eb pjes\u00eb integrale e strategjis\u00eb s\u00eb Brukselit p\u00ebr mbajtjen e Ballkanit Per\u00ebndimor n\u00eb rrug\u00ebn e reform\u00ebs politike, ekonomike dhe larg rival\u00ebve t\u00eb saj gjeopolitik\u00eb \u2013 Rusis\u00eb, Kin\u00ebs, Turqis\u00eb dhe monarkive t\u00eb Gjirit Persik.<\/p>\n<p>Kjo pik\u00eb luhatjeje nuk mund t\u00eb vinte n\u00eb nj\u00eb moment m\u00eb t\u00eb keq. Vet\u00ebm n\u00eb janar, Shkupi dhe Athina p\u00ebrfunduan mosmarr\u00ebveshjen e tyre rreth tre dekad\u00ebshe mbi \u201c\u00e7\u00ebshtjen e emrit maqedonas\u201d. Kjo arritje erdhi n\u00eb an\u00ebn e pasme t\u00eb nj\u00eb revolucioni dramatik t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile n\u00eb at\u00eb q\u00eb tani \u00ebsht\u00eb Maqedonia e Veriut q\u00eb rr\u00ebzoi regjimin nacionalist-autoritar t\u00eb linj\u00ebs s\u00eb ashp\u00ebr dhe pothuajse e zhyt\u00ebn vendin n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb civile t\u00eb rip\u00ebrt\u00ebrir\u00eb.<\/p>\n<p>Maqedonasit u udh\u00ebhoq\u00ebn p\u00ebr t\u00eb besuar nga diplomat\u00ebt europian\u00eb q\u00eb g\u00eblltitja e k\u00ebsaj pilule t\u00eb hidhur &#8211; duke ndryshuar emrin e vendit t\u00eb tyre &#8211; do t\u00eb thoshte nj\u00eb rrug\u00eb e p\u00ebrshpejtuar p\u00ebr n\u00eb BE dhe an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb NATO. Kjo e fundit duket e siguruar, por edhe ideja e an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE &#8211; \u00e7mimi i madh p\u00ebr shumic\u00ebn e njer\u00ebzve t\u00eb zakonsh\u00ebm n\u00eb rajon &#8211; \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb pak e mundshme.<\/p>\n<p>M\u00eb thjesht, BE-ja ka g\u00ebnjyer, dhe qeverit\u00eb dhe popujt n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rajonin jan\u00eb t\u00eb ndjesh\u00ebm, p\u00ebrcjell zeri.info. Shtetet an\u00ebtare t\u00eb tilla si Franca theksojn\u00eb se rajoni nuk \u00ebsht\u00eb aspak i gatsh\u00ebm p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb bllokun kryesor politik dhe ekonomik n\u00eb bot\u00eb. Por kjo nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb informacion i ri. Nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb plan p\u00ebr t\u2019iu kund\u00ebrv\u00ebn\u00eb zhurm\u00ebs n\u00eb rritje t\u00eb zem\u00ebrimit dhe indinjat\u00ebs q\u00eb trondit posht\u00eb shpin\u00ebs s\u00eb Ballkanit.<\/p>\n<p>Suksesi i duksh\u00ebm i integrimit n\u00eb BE t\u00eb vendeve t\u00eb Paktit t\u00eb Varshav\u00ebs ofron nj\u00eb precedent torturues. Megjithat\u00eb, Ballkani Per\u00ebndimor nuk \u00ebsht\u00eb i nj\u00ebjt\u00eb me Evrop\u00ebn Lindore. Nd\u00ebrsa Evropa Lindore jetonte gjat\u00eb dekadave t\u00eb autoritarizmit, juglindja e kontinentit pa dy dekada t\u00eb sundimit nj\u00eb partiak dhe pastaj nj\u00eb s\u00ebr\u00eb konfliktesh rajonale dhe t\u00eb brendshme q\u00eb rezultoi me vdekjen e rreth 150,000 njer\u00ebzve midis viteve 1991 dhe 2001.<\/p>\n<p>Shkurtimisht, lloji i nd\u00ebrtimit t\u00eb shtetit dhe promovimi i demokracis\u00eb q\u00eb i nevojitej Ballkanit Per\u00ebndimor ishte i grimcuar, i duruesh\u00ebm dhe i q\u00ebndruesh\u00ebm. Ajo q\u00eb rajoni mori n\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj ishte modeli i pranimit n\u00eb BE: nj\u00eb program teknikisht rigoroz, por politikisht joefektiv. Kjo qasje i lejoi elitat postkomuniste prej Balltikut deri n\u00eb Adriatik<\/p>\n<p>t\u00eb b\u00ebnin ndryshime legjislative kozmetike pa hequr dor\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb nga rrjetet e m\u00ebdha t\u00eb patronazhit, duke mos prer\u00eb lidhjet e tyre me krimin e organizuar ose luftimin e korrupsionit n\u00eb kuptimin e plot\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs.<\/p>\n<p>Rezultati ka qen\u00eb zhg\u00ebnjyes. Garda e vjet\u00ebr n\u00eb Evrop\u00ebn Per\u00ebndimore thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb e shqet\u00ebsuar nga rebelimi alarmues demokratik n\u00eb lindjen e kontinentit (jug). Por pjesa m\u00eb e madhe e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb saj frik\u00ebsohen nga rritja e t\u00eb djatht\u00ebs ekstreme q\u00eb i referohet pik\u00ebrisht Ballkanit si nj\u00eb rajon i huaj &#8211; fal\u00eb popullsive t\u00eb m\u00ebdha myslimane autoktone &#8211; q\u00eb duhet t\u00eb mbahen larg.<\/p>\n<p>N\u00eb vet\u00eb rajonin, nj\u00eb pjes\u00eb e elit\u00ebs politike jo-liberale \u00ebsht\u00eb duke shfryt\u00ebzuar mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb zhvendosur aleancat ndaj patron\u00ebve t\u00eb rinj autokrat\u00eb n\u00eb Mosk\u00eb, Pekin dhe Ankara. Nj\u00eb grup tjet\u00ebr, sikurse nacionalisti separatist serb i Bosnj\u00ebs, Milorad Dodik, po rinovon aventurat e stilit t\u00eb viteve &#8217;90 -t\u00eb ose skemat e ndarjes megalomane.<\/p>\n<p>N\u00ebse Ballkani Per\u00ebndimor rr\u00ebshqet v\u00ebrtet larg komunitetit euroatlantik, krer\u00ebt evropian\u00eb do ta ken\u00eb vet\u00ebm vetveten p\u00ebr ta faj\u00ebsuar. Plot\u00ebsisht e shk\u00ebputur nga premtimi i integrimit, politika e Ballkanit shpejt do t\u00eb b\u00ebhet e d\u00ebshp\u00ebruar dhe e rrezikshme &#8211; ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr BE-n\u00eb n\u00eb vetvete.<\/p>\n<p>Bashkimi Evropian ende mund t\u00eb ndryshoj\u00eb kursin, duke filluar formalisht negociatat e an\u00ebtar\u00ebsimit me Maqedonin\u00eb e Veriut dhe Shqip\u00ebrin\u00eb dhe t\u00eb pakt\u00ebn t\u00eb lejoj\u00eb statusin e kandidatit p\u00ebr Bosnj\u00ebn. Kjo do t\u00eb stabilizoj\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht anijen. Detyra e madhe, megjithat\u00eb, \u00ebsht\u00eb krijimi i nj\u00eb plani afatgjat\u00eb t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm p\u00ebr rajonin, i cili do t\u00eb sjell jo vet\u00ebm nj\u00eb besnik\u00ebri t\u00eb besueshme ndaj normave dhe praktikave liberale-demokratike, por edhe nj\u00eb penges\u00eb t\u00eb fuqishme ndaj t\u00eb p\u00eblqimeve t\u00eb Rusis\u00eb.<\/p>\n<p>Thjesht duke th\u00ebn\u00eb \u201cjo\u201d p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb mjeshtri e luajtur mir\u00eb me segmentet e elektoratit vendas gjithnj\u00eb n\u00eb rritje t\u00eb Evrop\u00ebs, por kjo nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb strategji. \u00cbsht\u00eb thjesht nj\u00eb kriz\u00eb e vonuar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gazeta e njohur amerikane \u201dThe Washington Post\u201d i ka kushtuar nj\u00eb shkrim Ballkanit Per\u00ebndimor, ku n\u00ebnvizon fakte rreth premtimeve boshe nga BE-ja p\u00ebr integrimin e rajonit n\u00eb bllokun kryesor politik dhe ekonomik n\u00eb bot\u00eb. Bashkimi Evropian \u00ebsht\u00eb n\u00eb gremin\u00eb t\u00eb nj\u00eb krize t\u00eb madhe, e cila rr\u00ebnjoset aq shum\u00eb n\u00eb paaft\u00ebsin\u00eb e elit\u00ebs vendimmarr\u00ebse t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":85225,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,191],"tags":[],"class_list":{"0":"post-85224","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-bota"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85224","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=85224"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85224\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/85225"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=85224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=85224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=85224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}