{"id":89657,"date":"2019-06-12T22:20:26","date_gmt":"2019-06-12T20:20:26","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=89657"},"modified":"2019-06-12T18:13:23","modified_gmt":"2019-06-12T16:13:23","slug":"histori-planet-sekrete-te-gjermanise-per-te-pushtuar-shba-ne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/histori-planet-sekrete-te-gjermanise-per-te-pushtuar-shba-ne\/","title":{"rendered":"Histori\/ Planet sekrete t\u00eb Gjermanis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb pushtuar SHBA-n\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Mund t\u00eb jet\u00eb e leht\u00eb ta shoh\u00ebsh sot SHBA-n\u00eb, si nj\u00eb komb t\u00eb paarritsh\u00ebm nga pushtuesit e huaj. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb kryesisht e sakt\u00eb:arsyeja pse incidente si Pearl Harbor dhe sulmet e 11 Shtatorit 2001, pat\u00ebn nj\u00eb efekt t\u00eb atill\u00eb p\u00ebrcaktues n\u00eb narrativ\u00ebn komb\u00ebtare amerikane, \u00ebsht\u00eb sepse e shohim veten si t\u00eb papreksh\u00ebm.<\/p>\n<p>Ngjash\u00ebm, Shtetet e Bashkuara kan\u00eb pasur dor\u00ebn e lir\u00eb n\u00eb rolin e saj si xhandar i vet\u00eb-emeruar i bot\u00ebs, pik\u00ebrisht pasi nj\u00eb sulm n\u00eb territorin tone, ka nj\u00eb shkall\u00eb shum\u00eb t\u00eb ul\u00ebt probabiliteti. Dhe n\u00eb fakt, nisja e nj\u00eb fushate ushtarake kund\u00ebr pjes\u00ebs kontinentale t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara, s\u2019do t\u00eb ishte aspak nj\u00eb sip\u00ebrmarrje e thjesht\u00eb.<\/p>\n<p>Territori \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i izoluar, shum\u00eb i madh, dhe me nj\u00eb terren tep\u00ebr t\u00eb ashp\u00ebr p\u00ebr ta dominuar. \u00c7do ushtri q\u00eb do t\u00eb arrinte n\u00eb truallin amerikan, do t\u00eb p\u00ebrballej kudo me pengesa natyrore, nga shk\u00ebmbinjt\u00eb tek shkret\u00ebtirat. Por kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se disa kombe, nuk kan\u00eb pasur ndonj\u00ebher\u00eb nj\u00eb plan t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p>Natyrisht, britanik\u00ebt e kolonizuan pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb asaj q\u00eb tani \u00ebsht\u00eb SHBA-ja. Udh\u00ebtimi i tyre n\u00eb Uashington n\u00eb Luft\u00ebn e vitit 1812, p\u00ebrfaq\u00ebson her\u00ebn e fundit q\u00eb u arrit t\u00eb pushtohej SHBA-ja kontintale, edhe pse ai sulm erdhi nga Kanadaja dhe nga Karaibet, m\u00eb shum\u00eb se sa nga ishulli britanik.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, spanjoll\u00ebt, dhe m\u00eb von\u00eb meksikan\u00ebt ishin kund\u00ebrshtar\u00eb t\u00eb amerikan\u00ebve n\u00eb vitet e para t\u00eb shtetit amerikan. Luft\u00ebtar\u00ebt e Pan\u00e7o Vil\u00ebs, do t\u00eb pushtonin n\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb shum\u00eb t\u00eb vog\u00ebl pjes\u00eb t\u00eb SHBA-s\u00eb, p\u00ebr t\u00eb grabitur furnizime jetike gjat\u00eb Revolucionit Meksikan n\u00eb mesin e viteve 1910, dhe m\u00eb von\u00eb japonez\u00ebt nd\u00ebrmorr\u00ebn sulmin e tyre kund\u00ebr Hauait n\u00eb vitin 1945, dhe madje pushtuan disa ishuj fare pran\u00eb bregut t\u00eb Alask\u00ebs gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>Por nj\u00eb vend n\u00eb k\u00ebt\u00eb renditje z\u00eb padyshim kund\u00ebrshtarja m\u00eb e madh e Amerik\u00ebs n\u00eb shekullin e XX-t\u00eb, Gjermania. Historia e saj, \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb e \u00e7uditshme. Gjermania e ka pasur n\u00eb konsiderat\u00eb pushtimin e Shtetet e Bashkuara gjat\u00eb viteve 200 t\u00eb fundit.<\/p>\n<p>Edhe Hitleri mendonte se SHBA-ja nuk ishte e papushtueshme, bazuar sigurisht n\u00eb fuqin\u00eb e kapacitetit ushtarak q\u00eb kishte n\u00eb fazat e hershme t\u00eb luft\u00ebs. (N\u00eb fakt gjerman\u00ebt zbarkuan me sukses 6 ushtar\u00eb n\u00eb tok\u00ebn amerikane n\u00eb qershorin e 1942-it, por ata u arrestuan m\u00eb shum\u00eb si spiun\u00eb sesa si luft\u00ebtar\u00eb armiq).<\/p>\n<p>Planet p\u00ebr nj\u00eb pushtim t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara u hartuan nga Kajzeri gjerman Vihelmi n\u00eb vitin 1897. Gjermania Perandorake nuk ishte n\u00eb luft\u00eb me Amerik\u00ebn, dhe nuk kishte nj\u00eb interes direkt p\u00ebr ta pushtuar. Por n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur gjysma e bot\u00ebs ishte e p\u00ebrqendruar n\u00eb duart e rival\u00ebve kryesor\u00eb evropian\u00eb, Gjermania mund t\u00eb mburrej vet\u00ebm kolonit\u00eb e Namibis\u00eb dhe Kamerunit n\u00eb Afrik\u00ebn Per\u00ebndimore, Tanzanis\u00eb n\u00eb Afrik\u00ebn Per\u00ebndimore dhe n\u00eb veri t\u00eb Papua Guines\u00eb s\u00eb Re, at\u00ebher\u00eb e njohur si Kaizer Vilhelmsland .<\/p>\n<p>Prandaj, nevoja e tyre p\u00ebr nj\u00eb ekspansion perandorak ishte e fort\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, ambiciet imperialiste t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XX, ishin shum\u00eb m\u00eb modeste. Ushtria amerikane merrej me shum\u00eb me luft\u00ebn ndaj indian\u00ebve vendas n\u00eb Per\u00ebndimin q\u00eb ishte ende kryesisht i papopulluar, dhe me nd\u00ebrhyrjen n\u00eb konfliktet n\u00eb Paq\u00ebsor dhe Karaibe.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis, gjerman\u00ebt nis\u00ebn planifikimin e sulmit t\u00eb tyre kund\u00ebr Shteteve t\u00eb Bashkuara. N\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb fituar terren n\u00eb Karaibe, Alfred von Tirpic \u2013 shefi i Marin\u00ebs Gjermane \u2013 prezantoi nj\u00eb plan t\u00eb guximsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr amerikan\u00ebt n\u00eb nj\u00eb konflikt.<\/p>\n<p>Duke p\u00ebrdorur at\u00eb q\u00eb supozohet t\u00eb ishte fuqia superiore detare, gjerman\u00ebt do t\u00eb kap\u00ebrcenin Atlantikun, do t\u00eb luftonin p\u00ebrball\u00eb amerikan\u00ebve, dhe m\u00eb pas do t\u00eb bombardonin anijet kryesore portin e Virxhinias. Edhe Portsmuth, Mein dhe pjes\u00eb t\u00eb Nju Hempjash\u00ebrit ishin pjes\u00eb e objektivave.<\/p>\n<p>Por ekspansioni i SHBA-s\u00eb n\u00eb Kub\u00eb, Filipine dhe Samoa, si pjes\u00eb e Luft\u00ebs Spanj\u00eb-SHBA e d\u00ebmtoi r\u00ebnd\u00eb k\u00ebt\u00eb plan, ndoshta edhe p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e gjerman\u00ebve. Pika m\u00eb me af\u00ebrt ku Gjermania iu afrua amerikan\u00ebve, ishte nj\u00eb penges\u00eb n\u00eb Gjirin e Manil\u00ebs, ku ata shtin\u00eb disa her\u00eb si paralajm\u00ebrim.<\/p>\n<p>L\u00ebvizja e m\u00ebpasme drejt Kub\u00ebs dhe Porto Rikos e amerikan\u00ebve, do t\u00eb nxiste nj\u00eb plan tjet\u00ebr, k\u00ebt\u00eb her\u00eb me nj\u00eb sy drejt pushtimit. N\u00eb fillim t\u00eb vitit 1899, ideja e re e Kajzerit, ishte t\u00eb bombardonte bregdetin e Nju Xhersit, teksa trupat tok\u00ebsore do t\u00eb zbarkonin n\u00eb gadishullin Sendi Huk, dhe do t\u00eb p\u00ebrparonin n\u00eb brend\u00ebsi.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, anijet luftarake t\u00eb marin\u00ebs gjermane do t\u00eb bombardonin Manhatanin, dhe do t\u00eb shkaktonin panik n\u00eb popullat\u00ebn e Nju Jorkut, duke shpresuar q\u00eb trupat tok\u00ebsore t\u00eb arrinin me sukses n\u00eb qytet. S\u00ebrish, ky plan ishte jo shum\u00eb i mir\u00eb-menduar.<\/p>\n<p>Kuba, vendi ideal nga i cili mund t\u00eb niste nj\u00eb manov\u00ebr t\u00eb till\u00eb, u pushtua shpejt nga amerikan\u00ebt, nd\u00ebrsa Alfred von Shliefen (emrin e t\u00eb cilit mori plani i pushtimit t\u00eb Belgjik\u00ebs nga Gjermania gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore), vler\u00ebsoi se do t\u00eb nevojiteshin 100.000 ushtar\u00eb p\u00ebr t\u00eb pushtuar Bostonin, dhe madje edhe m\u00eb shum\u00eb se kaq, p\u00ebr t\u00eb sht\u00ebn\u00eb n\u00eb dor\u00eb Nju Jorkun.<\/p>\n<p>Por asokohe u v\u00ebrejt se e gjitha flota gjermane e anijeve, do t\u00eb ishte e paaft\u00eb t\u00eb transportonte nj\u00ebherazi nj\u00eb num\u00ebr aq t\u00eb madh ushtar\u00ebsh dhe pajisjesh t\u00eb nevojshme. Por m\u00eb von\u00eb, u hartua nj\u00eb plan i tret\u00eb. Nj\u00eb atashe nga ambasada gjermane n\u00eb Uashington u d\u00ebrgua, p\u00ebr t\u00eb zbuluar nj\u00eb vendndodhje potenciale p\u00ebr Cape Cod, q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrdorej si baz\u00eb p\u00ebr t\u00eb sulmuar Bostonin.<\/p>\n<p>Edhe ai plan d\u00ebshtoi.<\/p>\n<p>Gjermania ishte e sigurt n\u00eb vetvete, dhe e dinte se zgjerimi ishte i nevojsh\u00ebm, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur planet ekonomike t\u00eb Rajhut Perandorak. Kur ideja e pushtimit t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara, u braktis n\u00eb vitin 1906, ajo ishte n\u00eb favor t\u00eb p\u00ebrgatitjes p\u00ebr nj\u00eb konflikti n\u00eb kontinentin evropian, q\u00eb tashm\u00eb kishte m\u00eb shum\u00eb gjasa pas n\u00ebnshkrimit t\u00eb \u2018Entente Cordiale\u2019 (Traktatit t\u00eb Miq\u00ebsis\u00eb) midis Franc\u00ebs dhe Britanis\u00eb n\u00eb vitin 1904.<\/p>\n<p>Britania dhe Franca, e kishin konsideruar at\u00eb traktat si nj\u00eb mekaniz\u00ebm t\u00eb domosdosh\u00ebm kund\u00ebr fuqis\u00eb n\u00eb rritje t\u00eb Gjermanis\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht si rezultat i fuqis\u00eb s\u00eb sapolindur detare t\u00eb drejtuar nga von Tirpic. K\u00ebshtu, kur filloi Lufta e Par\u00eb Bot\u00ebrore n\u00eb vitin 1914 (dhe Shtetet e Bashkuara iu bashkuan asaj n\u00eb vitin 1917), ajo mund t\u00eb shihej si kulmi i konfliktit t\u00eb planifikuar q\u00eb n\u00eb vitin 1897. \/History Collection<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mund t\u00eb jet\u00eb e leht\u00eb ta shoh\u00ebsh sot SHBA-n\u00eb, si nj\u00eb komb t\u00eb paarritsh\u00ebm nga pushtuesit e huaj. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb kryesisht e sakt\u00eb:arsyeja pse incidente si Pearl Harbor dhe sulmet e 11 Shtatorit 2001, pat\u00ebn nj\u00eb efekt t\u00eb atill\u00eb p\u00ebrcaktues n\u00eb narrativ\u00ebn komb\u00ebtare amerikane, \u00ebsht\u00eb sepse e shohim veten si t\u00eb papreksh\u00ebm. Ngjash\u00ebm, Shtetet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":89658,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,191],"tags":[],"class_list":{"0":"post-89657","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-bota"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89657","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89657"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89657\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/89658"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89657"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89657"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89657"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}