{"id":91344,"date":"2019-06-20T19:40:02","date_gmt":"2019-06-20T17:40:02","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=91344"},"modified":"2019-06-20T14:59:38","modified_gmt":"2019-06-20T12:59:38","slug":"dhuna-sek-suale-ne-luften-e-bosnje-e-hercegovines","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/dhuna-sek-suale-ne-luften-e-bosnje-e-hercegovines\/","title":{"rendered":"Dhuna sek.suale n\u00eb luft\u00ebn e Bosnj\u00eb e Hercegovin\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb konflikteve t\u00eb viteve \u201990-a n\u00eb territorin e ish-Jugosllavis\u00eb jan\u00eb kryer shum\u00eb krime lufte, duke p\u00ebrfshir\u00eb dhun\u00ebn seksuale. Ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb fokus \u00ebsht\u00eb numri i madh i p\u00ebrdhunimeve n\u00eb Bosnj\u00eb e Hercegovin\u00eb, t\u00eb cil\u00ebsuara nga Tribunali i Hag\u00ebs si\u00a0\u201cKrime kund\u00ebr njer\u00ebzimit\u201d, shkruan sot Gazeta &#8220;Z\u00ebri&#8221;.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb u p\u00ebrdhunova n\u00eb Omarskan ku m\u00eb burgos\u00ebn m\u00eb 1992-n. Kjo \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nga Mlado Radi\u00e7, i cili m\u00eb von\u00eb u d\u00ebnua me 24 vjet burg. Isha gjithashtu nj\u00eb d\u00ebshmitare e Hag\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces dhe un\u00eb d\u00ebshmova gjith\u00e7ka\u201d, thot\u00eb Sabiha Turkanoviq p\u00ebr \u201cDeutsche Welle\u201d.<\/p>\n<p>Ajo ka frik\u00eb se shum\u00eb raste t\u00eb p\u00ebrdhunimit do t\u00eb mbeten pa u ndjekur penalisht. Prandaj ajo fton t\u00eb gjith\u00eb ato q\u00eb mbijetuan p\u00ebrdhunimin dhe abuzime tjetra p\u00ebr ta raportuar at\u00eb tek institucionet kompetente.<\/p>\n<p>\u201cKam f\u00ebmij\u00eb, kam pasur nj\u00eb burr\u00eb &#8230; Dhe ai ishte i burgosur n\u00eb Omarska. P\u00ebr vite t\u00eb t\u00ebra kam heshtur n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb dhe kur tregova se isha p\u00ebrdhunuar ishte nj\u00eb tronditje p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebt e familjes sime, p\u00ebr vajzat e mia &#8230; Un\u00eb e identifikova p\u00ebrdhunuesin me em\u00ebr dhe me mbiem\u00ebr. Dhe gra t\u00eb tjera u p\u00ebrdhunuan n\u00eb Omarska. Ato gjithashtu jan\u00eb p\u00ebrdhunuar dhe n\u00eb vende t\u00eb tjera, por ato po heshtin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Shum\u00eb gra prej turpit nuk mund t\u00eb flasin p\u00ebr at\u00eb se si jan\u00eb posht\u00ebruar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb tmerrshme. Por kjo nuk \u00ebsht\u00eb turpi yn\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb turp i p\u00ebrdhunuesve. N\u00ebse gjykatat i d\u00ebnojn\u00eb kriminel\u00ebt, at\u00ebher\u00eb do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e leht\u00eb p\u00ebr viktimat. Duhet t\u00eb flitet, p\u00ebrdhunuesit duhet t\u00eb d\u00ebnohen\u201d, thot\u00eb Sabiha.<\/p>\n<p>Grozdana \u00c7eqez: Un\u00eb kurr\u00eb nuk mund t\u00eb jem nj\u00eb grua si\u00e7 isha<\/p>\n<p>Grozdana \u00c7eqez d\u00ebshmoi para Tribunalit t\u00eb Hag\u00ebs. Ajo foli p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si ndihej pasi i d\u00ebnuari Hazim Deliq e p\u00ebrdhunoi at\u00eb n\u00eb kampin \u201cCelebi\u00e7i\u201d af\u00ebr Konjicit m\u00eb 1992-n. \u201cM\u00eb shkeli nderin&#8230; Nuk mundem m\u00eb t\u00eb arrij t\u00eb b\u00ebhem vetvetja, t\u00eb jem nj\u00eb grua si\u00e7 isha\u201d, tha Grozdana \u00c7eqez.<\/p>\n<p>Historia e p\u00ebrdhunimeve dhe e abuzimeve t\u00eb tjera seksuale n\u00eb Bosnj\u00eb e Hercegovin\u00eb gjat\u00eb viteve 1990 nuk do t\u00eb thuhet asnj\u00ebher\u00eb deri n\u00eb fund. As edhe nj\u00eb \u00e7erekshekulli pas konfliktit n\u00eb BH nuk dihet numri i sakt\u00eb, nuk ka nj\u00eb baz\u00eb t\u00eb dh\u00ebnash me emrat e viktimave, nd\u00ebrsa viktimat ishin gra, burra dhe madje edhe f\u00ebmij\u00ebt.<\/p>\n<p>Sipas nj\u00eb vler\u00ebsimi jozyrtar midis 20,000 dhe 50,000 persona n\u00eb Bosnj\u00eb dhe Hercegovin\u00eb gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb kaluar i jan\u00eb n\u00ebnshtruar nj\u00eb forme t\u00eb dhun\u00ebs seksuale. Shum\u00eb raste t\u00eb p\u00ebrdhunimit nuk jan\u00eb raportuar, kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb frik\u00ebs nga stigmatizimi. Viktimat e mbijetuara t\u00eb abuzimit seksual ende nuk kan\u00eb t\u00eb drejta dhe p\u00ebrfitime t\u00eb barabarta n\u00eb t\u00eb gjitha pjes\u00ebt e BH-s\u00eb. Vet\u00ebm nj\u00eb n\u00eb dhjet\u00eb viktima p\u00ebrdor nj\u00eb lloj ndihme ligjore falas n\u00eb institucionet publike.<\/p>\n<p>Viktimat jan\u00eb t\u00eb stigmatizuara dhe t\u00eb izoluara<\/p>\n<p>ICTY-ja (Gjykata Nd\u00ebrkomb\u00ebtare Penale p\u00ebr ish-Jugosllavin\u00eb) p\u00ebrdhunimet dhe format e tjera t\u00eb dhun\u00ebs seksuale i ka trajtuar si nj\u00eb krim kund\u00ebr njer\u00ebzimit dhe autor\u00ebt e krimeve jan\u00eb ndjekur penalisht edhe n\u00eb gjykatat lokale (rajonale), thot\u00eb gazetarja e \u201cBH Radio 1\u201d Mirela Hukoviq- Hodziq. &#8220;Pasojat e k\u00ebtyre krimeve ende jan\u00eb kryesisht t\u00eb patrajtuara dhe ndikojn\u00eb n\u00eb jet\u00ebn e t\u00eb mbijetuarve, gjegj\u00ebsisht d\u00ebmshp\u00ebrblimi ligjor dhe kompensimi mungojn\u00eb. Gjithashtu mungon p\u00ebrkrahja sistematike nga institucionet dhe shoq\u00ebria. Publiku di pak p\u00ebr vuajtjet dhe traumat, e t\u00eb mbijetuarit dhe viktimat ndihen t\u00eb stigmatizuar dhe t\u00eb izoluar\u201d, thot\u00eb Mirela p\u00ebr DW-n\u00eb.<\/p>\n<p>Krimet e dhun\u00ebs seksuale p\u00ebrs\u00ebriten n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn<\/p>\n<p>Bashk\u00ebbiseduesja e DW-s\u00eb thekson se p\u00ebrfshirja sociale dhe fuqizimi ekonomik jan\u00eb parakushte t\u00eb domosdoshme p\u00ebr p\u00ebrfshirjen e t\u00eb mbijetuarve, por q\u00eb shoq\u00ebria e BH-s\u00eb nuk po d\u00ebgjon p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, e cila p\u00ebrs\u00ebri traumatizon t\u00eb mbijetuarit. Krimet e dhun\u00ebs seksuale p\u00ebrs\u00ebriten n\u00eb konflikte n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Megjith\u00ebse Kombet e Bashkuara po nd\u00ebrmarrin aktivitete p\u00ebr t\u00eb parandaluar krime t\u00eb tilla, ato nuk jan\u00eb zhdukur. &#8220;N\u00ebse ne shikojm\u00eb n\u00eb problemin nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i viktimave t\u00eb mbijetuara, duket se kemi m\u00ebsuar shum\u00eb pak n\u00eb lidhje me parandalimin e p\u00ebrdhunimit si arm\u00eb lufte. Frika q\u00eb p\u00ebrjetuan disa nga viktimat e p\u00ebrdhunimit dhe t\u00eb dhun\u00ebs seksuale gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb BH mor\u00ebn nj\u00eb epilog gjyq\u00ebsor. Prijedori, Fo\u00e7a, \u00c7elebiqi Vitez, Br\u00e7ko, Srebrenica, Dretelj &#8230; jan\u00eb vet\u00ebm disa nga toponimet, ku ato lloj krimesh jan\u00eb kryer.<\/p>\n<p>Askush nuk flet p\u00ebr burrat e p\u00ebrdhunuar<\/p>\n<p>Shoq\u00ebria n\u00eb BH-s\u00eb pothuajse nuk ka asnj\u00eb lidhje me t\u00eb mbijetuarit e abuzimit seksual, thot\u00eb menaxherja e programit t\u00eb Komitetit t\u00eb Helsinkit p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut Alexandra Letiq. &#8220;Kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr krimet e dhun\u00ebs seksuale q\u00eb jan\u00eb kryer gjat\u00eb viteve 1990, kjo tem\u00eb \u00ebsht\u00eb tabu p\u00ebr vite me radh\u00eb. Viktimat e kan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb flasin, ve\u00e7an\u00ebrisht ata q\u00eb kan\u00eb p\u00ebrjetuar form\u00ebn m\u00eb t\u00eb keqe t\u00eb dhun\u00ebs seksuale &#8211; p\u00ebrdhunimin. N\u00eb BH viktimat e dhun\u00ebs seksuale shpesh jan\u00eb t\u00eb stigmatizuar dhe si t\u00eb tilla ato e kan\u00eb shum\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb ushtruar t\u00eb drejta ligjore. Ve\u00e7an\u00ebrisht kompleks \u00ebsht\u00eb problemi i burrave t\u00eb p\u00ebrdhunuar. Askush k\u00ebtu nuk flet p\u00ebr k\u00ebt\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se pse nuk ka t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb sakta p\u00ebr numrin e viktimave dhe t\u00eb numrit t\u00eb krimeve t\u00eb dhun\u00ebs seksuale\u201d, thot\u00eb Letiq.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb konflikteve t\u00eb viteve \u201990-a n\u00eb territorin e ish-Jugosllavis\u00eb jan\u00eb kryer shum\u00eb krime lufte, duke p\u00ebrfshir\u00eb dhun\u00ebn seksuale. Ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb fokus \u00ebsht\u00eb numri i madh i p\u00ebrdhunimeve n\u00eb Bosnj\u00eb e Hercegovin\u00eb, t\u00eb cil\u00ebsuara nga Tribunali i Hag\u00ebs si\u00a0\u201cKrime kund\u00ebr njer\u00ebzimit\u201d, shkruan sot Gazeta &#8220;Z\u00ebri&#8221;. \u201cUn\u00eb u p\u00ebrdhunova n\u00eb Omarskan ku m\u00eb burgos\u00ebn m\u00eb 1992-n. Kjo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":91345,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-91344","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-rajoni"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91344","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=91344"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91344\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/91345"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=91344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=91344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=91344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}