Krimet kibernetike p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb sot nj\u00eb nga shqet\u00ebsimet e m\u00ebdha p\u00ebr sigurin\u00eb n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Edhe Kosova ka qen\u00eb e ekspozuar disa her\u00eb nga sulmet kibernetike, t\u00eb cilat kryesisht kan\u00eb ardhur nga Serbia, Bosnje e Hercegovina, Maqedonia e Veriut, por edhe nga Rusia.<\/p>\n
Autoritetet p\u00ebrgjegj\u00ebse thon\u00eb se Kosova ka dhe siguron nj\u00eb mjedis t\u00eb sigurt t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs kibernetike, duke minimizuar dhe parandaluar k\u00ebrc\u00ebnimet kibernetike n\u00eb bashk\u00ebpunim me partner\u00ebt vendor\u00eb dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb.<\/p>\n
Abdulselami Shkodra, z\u00ebvend\u00ebsminist\u00ebr i Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme, tha p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, se sikurse edhe shum\u00eb vende t\u00eb ndryshme, edhe\u00a0Kosova \u00ebsht\u00eb e ekspozuar\u00a0ndaj sulmeve t\u00eb ndryshme kibernetike.<\/p>\n
\u201cN\u00eb rast t\u00eb tentimeve p\u00ebr ndonj\u00eb sulm eventual n\u00eb sistemet e institucioneve t\u00eb vendit dhe qytetar\u00ebve, do t\u00eb merren masat, t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb nevojshme, si\u00e7 jan\u00eb ato preventive dhe ato t\u00eb rikuperimeve t\u00eb shpejta, n\u00eb rast t\u00eb ballafaqimit me ato sulme\u201d, tha Shkodra.<\/p>\n
Sulmi kibernetik \u00ebsht\u00eb nj\u00eb veprim kriminal q\u00eb zhvillohet n\u00eb rrjetin e komunikimit, duke keqp\u00ebrdorur sistemin dhe t\u00eb dh\u00ebnat kompjuterike. Me nj\u00eb sulm t\u00eb till\u00eb, zyrtar\u00ebt e Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme than\u00eb se Kosova u ballafaqua n\u00eb fund t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, kur nj\u00eb nga institucionet e Kosov\u00ebs ishte sulmuar nga haker\u00ebt serb\u00eb.<\/p>\n
Z\u00ebvend\u00ebsministri Shkodra theksoi se Kosova q\u00ebndron m\u00eb s\u00eb miri n\u00eb rajon sa i p\u00ebrket k\u00ebsaj fushe, pasi q\u00eb, si\u00e7 tha ai, vendi ka strategjin\u00eb komb\u00ebtare p\u00ebr sigurin\u00eb kibernetike si dhe K\u00ebshillin komb\u00ebtar p\u00ebr implementimin e strategjis\u00eb. Shkodra tha se Kosova apo institucionet e saj, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb vler\u00ebsimeve, mund t\u00eb ken\u00eb pasur sulme nga IP-t\u00eb [Protokolli i Internetit t\u00eb nj\u00eb sistemi] adresat e shteteve q\u00eb nuk ia duan t\u00eb mir\u00ebn Kosov\u00ebs.<\/p>\n
\u201cNe kemi qen\u00eb t\u00eb atakuar vitin e kaluar prej IP-ve q\u00eb kan\u00eb ardhur nga vendet jo dashamir\u00ebse t\u00eb Kosov\u00ebs, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb fqinji yn\u00eb verior Serbia, nj\u00ebra nga IP-t\u00eb q\u00eb jan\u00eb sulmuar institucionet e vendit ka qen\u00eb nga Federata Ruse, nga Bosnj\u00eb e Hercegovina dhe nj\u00eb nga vendet e rajonit Maqedonia. T\u00eb nj\u00ebjtit kan\u00eb synim q\u00eb t\u00eb hyn\u00eb n\u00eb sistemet kompjuterike t\u00eb institucioneve t\u00eb vendit, mir\u00ebpo deri tani jan\u00eb zmbrapsur me sukses\u201d, tha Shkodra.<\/p>\n
Ministria e Jashtme e Kosov\u00ebs n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit t\u00eb kaluar pati njoftuar p\u00ebrmes nj\u00eb postimi n\u00eb Twitter se ka qen\u00eb cak i nj\u00eb sulmi kibernetik.<\/p>\n
\u201cAutoritetet p\u00ebrkat\u00ebse jan\u00eb p\u00ebrgjigjur dhe jan\u00eb duke punuar p\u00ebr t\u00eb mbajtur sistemin e komunikimit t\u00eb sigurt dhe n\u00eb funksion. Hetimet e para tregojn\u00eb se burimet e sulmeve kan\u00eb ardhur nga Serbia dhe Bosnja\u201d, kishte shkruar MPJ n\u00eb T\u00ebitter.<\/p>\n
N\u00eb organizat\u00ebn joqeveritare Siguria Kibernetike dhe Privat\u00ebsia, thon\u00eb se Kosova \u00ebsht\u00eb duke b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr mbrojte nga sulmet e mundshme kibernetike, por, ndryshe nga institucionet e shtetit, n\u00eb k\u00ebt\u00eb organizat\u00eb thon\u00eb se puna l\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshiruar p\u00ebr at\u00eb q\u00eb \u00ebsh\u00ebt b\u00ebr\u00eb deri tani.<\/p>\n
Mentor Hoxhaj nga organizata Siguria Kibernetike dhe Privat\u00ebsia tha p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, se t\u00eb gjith\u00eb shfryt\u00ebzuesit e internetit duke nisur nga ata individual e deri t\u00eb institucionet e nivelit lokal, qendror, publik e privat jan\u00eb t\u00eb ekspozuar ndaj sulme t\u00eb mundshme kibernetike. Sipas tij, kur flasim p\u00ebr ngritjen e kapaciteteve p\u00ebr mbrojtje nga sulmet kibernetike ende ka pun\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb.<\/p>\n
\u201cKosova ka shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr tu p\u00ebrgatitur lidhur me sfidat t\u00eb cilat e presin n\u00eb fush\u00ebn e siguris\u00eb kibernetike. Momentalisht Kosova nuk \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrgatitur p\u00ebr sfidat aktuale n\u00eb fush\u00ebn e siguris\u00eb kibernetike. Kosova \u00ebsht\u00eb mjaft e ndjeshme ndaj sulmeve t\u00eb tilla. Nuk shohim q\u00eb institucionet e Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs kan\u00eb marr masa serioze p\u00ebr tu mbrojtur nga sulmet e mundsh\u00ebm\u201d, tha Hoxhaj. Ai tha po ashtu se nga disa hulumtime dhe testime t\u00eb b\u00ebra \u00ebsht\u00eb v\u00ebrejtur se shum\u00eb institucione nuk kan\u00eb nd\u00ebrmarr ende masat minimale p\u00ebr t\u2019u mbrojtur nga sulmet kibernetike.<\/p>\n
\u201cEnde \u00ebsht\u00eb duke u punuar, ende nuk jan\u00eb kapacitet e nevojshme si njer\u00ebzore ashtu edhe teknike p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me sulme t\u00eb mundshme t\u00eb cilat mund t\u2019i ken\u00eb institucionet shtet\u00ebrore apo institucionet publike dhe private. Po ashtu, n\u00ebse i marrin parasysh edhe vler\u00ebsimet q\u00eb i kemi b\u00ebr\u00eb sa i p\u00ebrket nivelit t\u00eb siguris\u00eb s\u00eb institucioneve publike dhe private, ne kemi b\u00ebr\u00eb edhe disa k\u00ebrkime t\u00eb vogla dhe po them se Kosova l\u00eb mjaft p\u00ebr d\u00ebshiruar kur sheh se institucionet publike nuk kan\u00eb marr masat bazike\u201d, tha Hoxhaj.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krimet kibernetike p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb sot nj\u00eb nga shqet\u00ebsimet e m\u00ebdha p\u00ebr sigurin\u00eb n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Edhe Kosova ka qen\u00eb e ekspozuar disa her\u00eb nga sulmet kibernetike, t\u00eb cilat kryesisht kan\u00eb ardhur nga Serbia, Bosnje e Hercegovina, Maqedonia e Veriut, por edhe nga Rusia. Autoritetet p\u00ebrgjegj\u00ebse thon\u00eb se Kosova ka dhe siguron nj\u00eb mjedis t\u00eb sigurt t\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":55629,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-95792","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-rajoni"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95792","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95792"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95792\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}