{"id":97390,"date":"2019-07-19T22:10:39","date_gmt":"2019-07-19T20:10:39","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=97390"},"modified":"2019-07-19T18:02:19","modified_gmt":"2019-07-19T16:02:19","slug":"kina-po-behet-nje-superfuqi-hapesinore-ky-vend-po-punon-shume-qe-pershendetja-e-radhes-nga-hena-te-behet-ne-gjuhen-mandarin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/kina-po-behet-nje-superfuqi-hapesinore-ky-vend-po-punon-shume-qe-pershendetja-e-radhes-nga-hena-te-behet-ne-gjuhen-mandarin\/","title":{"rendered":"Kina po b\u00ebhet nj\u00eb superfuqi hap\u00ebsinore \u2013 ky vend po punon shum\u00eb q\u00eb \u201cp\u00ebrsh\u00ebndetja e radh\u00ebs nga H\u00ebna t\u00eb b\u00ebhet n\u00eb gjuh\u00ebn mandarin\u201d!"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Pes\u00ebdhjet\u00eb vjet pasi Neil Armstrong b\u00ebri hapin e tij, ekziston nj\u00eb gar\u00eb e p\u00ebrt\u00ebrir\u00eb p\u00ebr t\u2019i vendosur qeniet njer\u00ebzore p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb h\u00ebn\u00eb \u2026 dhe nj\u00eb tjet\u00ebr q\u00eb mund t\u00eb shkel\u00eb atje, mund t\u00eb d\u00ebrgoj\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndetje p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt n\u00eb tok\u00eb n\u00eb kinezisht.<\/p>\n<p>Kjo pasi q\u00eb, sipas nj\u00eb shkrimi t\u00eb publikuar n\u00eb Bloomberg, p\u00ebrcjell Telegrafi, Kina, e cila nuk kishte ndonj\u00eb program t\u00eb eksplorimit t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs kur Apollo 11 u ul n\u00eb \u201cDetin e Qet\u00ebsis\u00eb\u201d m\u00eb 20 korrik 1969, po planifikon nj\u00eb seri misionesh p\u00ebr t\u00eb arritur k\u00ebt\u00eb gj\u00eb.<\/p>\n<p>Madje, sipas parashikimeve, Kina mund t\u00eb ket\u00eb astronaut\u00ebt e saj q\u00eb ecin n\u00eb sip\u00ebrfaqen e h\u00ebn\u00ebs dhe t\u00eb punojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb stacion k\u00ebrkimi deri n\u00eb vitin 2030.<\/p>\n<p>N\u00eb rrug\u00eb drejt k\u00ebtij planeti, ata mund t\u00eb ndalojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb stacion hap\u00ebsinor t\u00eb planifikuar duke filluar nga viti i ardhsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Dhe k\u00ebto ambicie shqet\u00ebsojn\u00eb administrat\u00ebn e presidentit amerikan Donald Trump, i cili \u00ebsht\u00eb i bllokuar n\u00eb kontestet e tregtis\u00eb dhe t\u00eb teknologjis\u00eb me Kin\u00ebn q\u00eb rrisin frik\u00ebn e nj\u00eb lufte t\u00eb re t\u00eb ftoht\u00eb, si ajo midis SHBA-s\u00eb dhe Bashkimit Sovjetik q\u00eb solli programin Apollo n\u00eb vitet 1960.<\/p>\n<p>Me rivalitetin SHBA-Kin\u00eb q\u00eb mund t\u00eb shtrihet n\u00eb kozmos, Trump d\u00ebshiron t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb deg\u00eb ushtarake t\u00eb quajtur Forca Hap\u00ebsinore dhe t\u00eb p\u00ebrshpejtoj\u00eb orarin e NASA-s p\u00ebr t\u2019u kthyer n\u00eb h\u00ebn\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cMos b\u00ebni ndonj\u00eb gabim lidhur me k\u00ebt\u00eb: Ne jemi n\u00eb nj\u00eb gar\u00eb hap\u00ebsinore sot, ashtu si\u00e7 ishim n\u00eb vitet 1960 dhe aksionet jan\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb larta\u201d, tha n\u00eb mars z\u00ebvend\u00ebspresidenti amerikan Mike Pence.<\/p>\n<p>Zyrtar\u00ebt kinez\u00eb jan\u00eb po aq t\u00eb vendosur p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e programit hap\u00ebsinor.<\/p>\n<p>Nj\u00eb arritje n\u00eb h\u00ebn\u00eb supozohet se ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb hap\u00eb qiejt p\u00ebr misionet m\u00eb t\u00eb larg\u00ebta, nd\u00ebrsa Kina p\u00ebrpiqet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb fuqi dominuese e hap\u00ebsir\u00ebs n\u00eb koh\u00ebn kur Partia Komuniste feston p\u00ebrvjetorin e saj, nj\u00ebqindvjetorin e sundimit n\u00eb vitin 2049.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb nuk do t\u00eb isha i befasuar n\u00ebse z\u00ebri tjet\u00ebr nga h\u00ebna do t\u00eb fliste n\u00eb gjuh\u00ebn Mandarin\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Joan Johnson-Freese, nj\u00eb profesor dhe ekspert i politik\u00ebs s\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs n\u00eb Kolegjin e Luft\u00ebs Detare t\u00eb Uashingtonit n\u00eb Newport, Rhode Island.<\/p>\n<p>(Mandarin \u00ebsht\u00eb deri tani m\u00eb i madhi nga shtat\u00eb apo dhjet\u00eb grupe t\u00eb dialekteve kineze, t\u00eb folura nga 70 p\u00ebr qind e t\u00eb gjith\u00eb fol\u00ebsve kinez\u00eb mbi nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb madhe gjeografike).<\/p>\n<p>Kina tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pionier galaktik.<\/p>\n<p>Kur Armstrong dhe Buzz Aldrin ecnin n\u00eb sip\u00ebrfaqen h\u00ebnore, ata p\u00ebrmbush\u00ebn thirrjen e Presidentit John F. Kennedy n\u00eb vitin 1961 p\u00ebr t\u00eb \u201cvendosur\u201d nj\u00eb amerikan n\u00eb h\u00ebn\u00eb deri n\u00eb fund t\u00eb atij dhjet\u00ebvje\u00e7ari.<\/p>\n<p>Buxheti aktual i NASA-s \u00ebsht\u00eb 21.5 miliard\u00eb dollar\u00eb dhe administrata Trump po k\u00ebrkon nj\u00eb tjet\u00ebr 1.6 miliard\u00eb dollar\u00eb p\u00ebr vitin aktual fiskal p\u00ebr t\u00eb financuar kthimin h\u00ebnor, nj\u00eb program i quajtur Artemis.<\/p>\n<p>NASA-s do t\u00eb ket\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr miliarda dollar\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur afatin e vitit 2024.<\/p>\n<p>\u201cNe po nd\u00ebrtojm\u00eb nj\u00eb arkitektur\u00eb q\u00eb na mund\u00ebson t\u00eb shkojm\u00eb n\u00eb h\u00ebn\u00eb p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar p\u00ebr periudha t\u00eb gjata kohore me partner\u00ebt tregtar\u00eb dhe partner\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb\u201d, tha administratori i NASA-s, Jim Bridenstine n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb t\u00eb 2 korrikut.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb Agjencia do t\u00eb shqyrtoj\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrdorimit t\u00eb kompanive komerciale p\u00ebr nj\u00eb \u201caterues h\u00ebnor\u201d.<\/p>\n<p>Pse Kina mund t\u00eb jet\u00eb e para?<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb politika e hap\u00ebsir\u00ebs s\u00eb SHBA-s\u00eb \u00ebsht\u00eb subjekt i \u201cl\u00ebkundjeve politike\u201d, kjo nuk ndodh n\u00eb nj\u00eb komb me sundimin e nj\u00eb partie.<\/p>\n<p>Hulumtimet dhe eksplorimet nd\u00ebryjore jan\u00eb piketat e planit t\u00eb presidentit kinez Xi Jinping.<\/p>\n<p>Xi tha m\u00eb par\u00eb k\u00ebt\u00eb vit se partia do t\u00eb \u201cndjek\u00eb \u00ebndrr\u00ebn e palodhshme t\u00eb kombit p\u00ebr t\u00eb fluturuar dhe p\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb h\u00ebn\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>K\u00ebshilli i Shtetit i Kin\u00ebs n\u00eb vitin 2016 p\u00ebrshkroi nj\u00eb strategji hap\u00ebsinore pes\u00ebvje\u00e7are q\u00eb p\u00ebrfshinte zhvillimin e nj\u00eb rakete super t\u00eb r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr t\u00eb transportuar ngarkesa t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb orbit\u00eb, duke lansuar nj\u00eb teleskop p\u00ebr t\u00eb studiuar vrimat e zeza dhe nd\u00ebrtimin e nj\u00eb stacioni hap\u00ebsinor.<\/p>\n<p>Ky stacion pritet t\u00eb jet\u00eb plot\u00ebsisht operacional rreth vitit 2022, sipas China Daily.<\/p>\n<p>Strategjia gjithashtu b\u00ebri thirrje p\u00ebr fluturim n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb me njer\u00ebz.<\/p>\n<p>Kina d\u00ebshiron t\u00eb vendos\u00eb nj\u00eb stacion k\u00ebrkimi shkencor pran\u00eb polit jugor t\u00eb h\u00ebn\u00ebs p\u00ebr rreth 10 vjet dhe t\u00eb kryej\u00eb misione me astronaut\u00eb n\u00eb sip\u00ebrfaqen h\u00ebnore, tha Zhang Kejian, kreu i Administrat\u00ebs Komb\u00ebtare Hap\u00ebsinore t\u00eb Kin\u00ebs, gjat\u00eb Fest\u00ebs s\u00eb Dit\u00ebs Hap\u00ebsinore n\u00eb prill, sipas China Daily, p\u00ebrcjell Telegrafi.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb plot\u00ebsisht e besueshme se Kina do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb program hap\u00ebsinor m\u00eb t\u00eb sofistikuar sesa NASA ose SpaceX ose Blue Origin\u201d, tha Blaine Curcio, themelues i Orbital Gateway Consulting n\u00eb Hong Kong.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb d\u00ebshiron Kina atje?<\/p>\n<p>Programi i marrjes s\u00eb mostrave sinjalizon se Kina \u00ebsht\u00eb e interesuar jo vet\u00ebm n\u00eb vendosjen e flamurit t\u00eb saj n\u00eb tok\u00ebn h\u00ebnore, por edhe n\u00eb shfryt\u00ebzimin e burimeve n\u00eb t\u00eb, thon\u00eb analist\u00ebt.<\/p>\n<p>Plani i K\u00ebshillit t\u00eb Shtetit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur referon p\u00ebrdorimin e programit p\u00ebr zhvillimin e m\u00ebtejsh\u00ebm ekonomik.<\/p>\n<p>Por, uji n\u00eb poret e h\u00ebn\u00ebs mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb mbajtjen e jet\u00ebs njer\u00ebzore dhe element\u00ebt e rrall\u00eb n\u00eb Tok\u00eb, t\u00eb tilla si heliumi 3, mund t\u00eb kthehen prapa p\u00ebr t\u00eb gjeneruar energji pothuajse t\u00eb pakufizuar.<\/p>\n<p>Gjithsesi, Kina nuk \u00ebsht\u00eb e vetme n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb \u201cminierave\u201d t\u00eb h\u00ebn\u00ebs.<\/p>\n<p>Shtetet e Bashkuara, Agjencia Evropiane e Hap\u00ebsir\u00ebs, India dhe t\u00eb tjer\u00ebt kan\u00eb shprehur interes t\u00eb ngjash\u00ebm. India njoftoi gjithashtu planet vitin e kaluar p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb kombi i kat\u00ebrt p\u00ebr t\u00eb nisur njer\u00ebzit n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb.<\/p>\n<p>Por, vler\u00ebsohet se duke pasur parasysh kompleksitetin e shkenc\u00ebs s\u00eb raketave, Kina ende p\u00ebrballet me shum\u00eb sfida n\u00eb arritjen e h\u00ebn\u00ebs.<\/p>\n<p>Shpenzimet hap\u00ebsinore t\u00eb Kin\u00ebs vitin e kaluar ishin rreth 8.48 miliard\u00eb dollar\u00eb \u2013 m\u00eb pak se gjysma e shpenzimeve t\u00eb NASA-s.<\/p>\n<p>Ligji i SHBA-s\u00eb e kufizon NASA-n nga bashk\u00ebpunimi me Kin\u00ebn p\u00ebr shkak t\u00eb spiunazhit. P\u00ebr ta kompensuar k\u00ebt\u00eb, Kina \u00ebsht\u00eb duke p\u00ebrfshir\u00eb globin p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr partner\u00eb hap\u00ebsinor\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, Administrata Komb\u00ebtare Hap\u00ebsinore e Kin\u00ebs n\u00ebnshkroi nj\u00eb marr\u00ebveshje me Pakistanin n\u00eb prill p\u00ebr t\u00eb bashk\u00ebpunuar n\u00eb misionet me njer\u00ebz. Shkenc\u00ebtar\u00ebt kinez\u00eb po punojn\u00eb gjithashtu me homolog\u00ebt e Brazilit dhe Franc\u00ebs.<\/p>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebniet midis SHBA-s\u00eb dhe Kin\u00ebs nuk jan\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsuar n\u00eb nivelet q\u00eb nxit\u00ebn gar\u00ebn hap\u00ebsinore t\u00eb viteve 1960, por disa analist\u00eb thon\u00eb se \u00ebsht\u00eb e pashmangshme q\u00eb t\u00eb dy vendet do t\u00eb garojn\u00eb p\u00ebr ep\u00ebrsin\u00eb n\u00eb kozmos.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb me televizionin shtet\u00ebror, Ye Peijian, nj\u00eb zyrtar i lart\u00eb me programin e eksplorimit h\u00ebnor, shpjegoi pse Kina donte t\u00eb shkonte n\u00eb h\u00ebn\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse tani jemi n\u00eb gjendje t\u00eb shkojm\u00eb, por ne nuk shkojm\u00eb, gjeneratat e ardhshme do t\u00eb na faj\u00ebsojn\u00eb\u201d, tha ai. \u201cN\u00ebse t\u00eb tjer\u00ebt shkojn\u00eb atje, at\u00ebher\u00eb ata do t\u00eb marrin p\u00ebrsip\u00ebr\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Pes\u00ebdhjet\u00eb vjet pasi Neil Armstrong b\u00ebri hapin e tij, ekziston nj\u00eb gar\u00eb e p\u00ebrt\u00ebrir\u00eb p\u00ebr t\u2019i vendosur qeniet njer\u00ebzore p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb h\u00ebn\u00eb \u2026 dhe nj\u00eb tjet\u00ebr q\u00eb mund t\u00eb shkel\u00eb atje, mund t\u00eb d\u00ebrgoj\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndetje p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt n\u00eb tok\u00eb n\u00eb kinezisht. Kjo pasi q\u00eb, sipas nj\u00eb shkrimi t\u00eb publikuar n\u00eb Bloomberg, p\u00ebrcjell Telegrafi, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,206],"tags":[],"class_list":{"0":"post-97390","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-aktualitet","7":"category-shkence"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97390"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97390\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}