{"id":98799,"date":"2019-07-26T16:42:57","date_gmt":"2019-07-26T14:42:57","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=98799"},"modified":"2019-07-26T16:42:57","modified_gmt":"2019-07-26T14:42:57","slug":"ekspertiza-italiane-ja-pse-nuk-duhet-shembur-teatri-kombetar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/ekspertiza-italiane-ja-pse-nuk-duhet-shembur-teatri-kombetar\/","title":{"rendered":"Ekspertiza italiane\/ Ja pse nuk duhet shembur Teatri Komb\u00ebtar"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Nga Claudio Rocca, drejtor i \u201cAccademia di Belle Arti\u201d t\u00eb Firences<\/strong>.<\/p>\n<p>Nd\u00ebr njoftimet q\u00eb na vijn\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet internetit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb automatike e q\u00eb na b\u00ebjn\u00eb t\u00eb shk\u00ebputemi p\u00ebr disa minuta nga puna, p\u00ebr t\u00eb bredhur n\u00ebp\u00ebr lajme t\u00eb ndryshme, m\u00eb erdhi edhe artikulli on-line i Stafano Giantinit i botuar n\u00eb \u201cIl Piccolo\u201d e Triestes ku flitej p\u00ebr mbrojtje t\u00eb Teatrit Komb\u00ebtar n\u00eb Tiran\u00eb.<\/p>\n<p>Lajmi m\u00eb b\u00ebri kurioz, sepse pash\u00eb se njer\u00ebzit kishin protestuar p\u00ebrpara Parlamentit kund\u00ebr shembjes.<\/p>\n<p>Nuk i di arsyet e k\u00ebtij vullneti p\u00ebr t\u00eb shembur, por shoh se teatri i projektuar nga Giulo Bert\u00e8 n\u00eb 1938 \u00ebsht\u00eb arkitektur\u00eb racionaliste dhe ka motivet e veta p\u00ebr t\u00eb ekzistuar, sikur jo p\u00ebr gj\u00eb tjet\u00ebr, p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tij historike. E kan\u00eb ruajtur edhe real-socialist\u00ebt me kultur\u00eb sovjetike q\u00eb mor\u00ebn pushtetin pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1947 nj\u00ebra nga godinat e kompleksit \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb teat\u00ebr komb\u00ebtar dhe ka arritur deri n\u00eb dit\u00ebt tona, megjith\u00eb akuzat p\u00ebr rrezikshm\u00ebrin\u00eb q\u00eb paraqiska p\u00ebrdorimi i materialit parafabrikat q\u00eb e quajn\u00eb \u201cpopulit\u201d, material q\u00eb, n\u00eb periudh\u00ebn e autarkis\u00eb, fashizmi e promovonte n\u00ebp\u00ebrmjet eksperimentesh t\u00eb tilla, duke krijuar p\u00ebrzierje t\u00eb \u00e7imentos me fibra druri dhe alga.<\/p>\n<p>Godina ka rezistuar pra dhe, ndon\u00ebse n\u00eb kushte t\u00eb k\u00ebqija mir\u00ebmbajtjeje, ka mbetur nj\u00eb arkitektur\u00eb q\u00eb d\u00ebshmon nj\u00eb periudh\u00eb historike, q\u00eb, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, nuk ka lidhje as me pushtimin italian q\u00eb ka ndodhur n\u00eb vitin 1939.<\/p>\n<p>Por, p\u00ebrtej \u00e7do leximi politik, k\u00ebtu nuk b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje nostalgjik\u00ebsh, aq m\u00eb pak nga ana ime, por thjesht p\u00ebr mbrojtjen e nj\u00eb koncepti t\u00eb thjesht\u00eb: shtres\u00ebzimi historik i arkitektur\u00ebs.<\/p>\n<p>Forca e historis\u00eb s\u00eb Mesdheut q\u00ebndron, p\u00ebrve\u00e7 t\u00eb tjerash, pik\u00ebrisht tek ky shtres\u00ebzim historik. \u00cbsht\u00eb ky q\u00eb i ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb m\u00ebdha arkitekturat q\u00eb lidhin detin me tokat e k\u00ebsaj zone.<\/p>\n<p>Mjafton t\u00eb udh\u00ebtosh sot n\u00eb territoret e vendeve me ekonomi n\u00eb zhvillim p\u00ebr t\u00eb konstatuar se \u00e7far\u00eb turpi po ndodh n\u00ebn nj\u00eb heshtje absolute. Po shkat\u00ebrrohen qytete t\u00eb t\u00ebra duke u z\u00ebvend\u00ebsuar me arkitektura kontemporane, absolutisht anonime dhe pa asnj\u00eb karakter identitar.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar Teatrin e Tiran\u00ebs sot \u00ebsht\u00eb propozuar nj\u00eb teat\u00ebr q\u00eb mund t\u00eb rrij\u00eb kudo, n\u00eb Tiran\u00eb si n\u00eb Pekin apo n\u00eb ndonj\u00eb qytet amerikan. E ka projektuar nj\u00eb grup danez Bjerke Ingels Group, \u201cBIG\u201d q\u00eb vet\u00ebm nga emri m\u00eb b\u00ebn t\u00eb m\u00eb p\u00ebrshkojn\u00eb dridh\u00ebrimat q\u00eb nga k\u00ebmb\u00ebt deri tek fijet e flok\u00ebve.<\/p>\n<p>Shum\u00eb mir\u00eb, projekti \u00ebsht\u00eb i bukur, funksional dhe modern, por p\u00ebrse duhet realizuar n\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij operacioni q\u00eb duket se i sjell fitime vet\u00ebm realizuesit (thuhet q\u00eb do t\u00eb ngrihen edhe tre deri n\u00eb gjasht\u00eb kulla) dhe duke shkat\u00ebrruar Teatrin Komb\u00ebtar?<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb kjo q\u00eb m\u00eb shqet\u00ebson: aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb shkat\u00ebrruar, ky mallkimizim i kujtes\u00ebs historike q\u00eb ka pushtuar vende t\u00eb ndryshme t\u00eb bot\u00ebs, n\u00eb gar\u00eb se kush t\u00eb b\u00ebj\u00eb gj\u00ebra m\u00eb moderne, m\u00eb inovative.<\/p>\n<p>Mjafton t\u00eb analizosh komplekset historike t\u00eb Mesdheut ton\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar se si, n\u00eb nj\u00eb harmoni dhe bukuri absolute, jan\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb harkun e tre-kat\u00ebrqind vjet\u00ebve monumentet m\u00eb madh\u00ebshtore, me nd\u00ebrhyrjen e shum\u00eb duarve, duke respektuar paraardh\u00ebsit. Flet p\u00ebr t\u00eb gjitha k\u00ebto bazilika e Santa Maria del Fiore (Duomo e Firences) ku jan\u00eb bashkuar duart e Giottos, Arnoldo di Cambios dhe Brunelleschit. Sikur vet\u00ebm nj\u00ebri prej tyre t\u2019i kishte lejuar vetes t\u00eb shkat\u00ebrronte paraardh\u00ebsin nuk do ta kishim at\u00eb mrekulli t\u00eb arkitektur\u00ebs q\u00eb sot e admirojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n<p>Ruajtja e kujtes\u00ebs \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e leximit t\u00eb realitetit. Pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, n\u00eb nivel rikuperimi dhe restaurimi, \u00ebsht\u00eb fondamentale t\u00eb mos b\u00ebsh rikuperime me gj\u00ebra false, por t\u00eb p\u00ebrcaktohet qart\u00eb n\u00eb projektin restaurues leximi korrekt i periudhave historike q\u00eb pasojn\u00eb nj\u00ebra tjetr\u00ebn. Kurse t\u00eb propozosh shembje, ve\u00e7an\u00ebrisht me teknologjit\u00eb restauruese q\u00eb zot\u00ebrojm\u00eb sot, \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht absurde.<\/p>\n<p>Arkitekt\u00ebt le t\u00eb gjejn\u00eb nj\u00eb vend m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb realizuar \u201cFlutur\u00ebn\u201d e tyre n\u00ebse kjo duhet ngritur medoemos n\u00eb Tiran\u00eb, pa\u00e7ka se mendoj se do t\u00eb kishte qen\u00eb m\u00eb e preferueshme t\u00eb ishte hapur p\u00ebr k\u00ebt\u00eb nj\u00eb konkurs i bukur p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb arkitekt\u00ebt evropian\u00eb. Por e dim\u00eb se sa i v\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb pranimi i konkurrenc\u00ebs s\u00eb ndershme nga yjet e arkitektur\u00ebs, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr yjet q\u00eb jan\u00eb arkitekt\u00eb menaxher\u00eb t\u00eb ndihmuar nga kushte speciale partneriteti.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Nga Claudio Rocca, drejtor i \u201cAccademia di Belle Arti\u201d t\u00eb Firences. Nd\u00ebr njoftimet q\u00eb na vijn\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet internetit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb automatike e q\u00eb na b\u00ebjn\u00eb t\u00eb shk\u00ebputemi p\u00ebr disa minuta nga puna, p\u00ebr t\u00eb bredhur n\u00ebp\u00ebr lajme t\u00eb ndryshme, m\u00eb erdhi edhe artikulli on-line i Stafano Giantinit i botuar n\u00eb \u201cIl Piccolo\u201d e Triestes [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":98800,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-98799","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98799","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=98799"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98799\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/98800"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=98799"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=98799"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=98799"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}