{"id":104338,"date":"2019-08-31T17:52:45","date_gmt":"2019-08-31T15:52:45","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=104338"},"modified":"2019-08-31T17:52:45","modified_gmt":"2019-08-31T15:52:45","slug":"si-u-be-shqiperia-vendi-i-pare-ateist-ne-bote","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/si-u-be-shqiperia-vendi-i-pare-ateist-ne-bote\/","title":{"rendered":"Si u b\u00eb Shqip\u00ebria vendi i par\u00eb ateist n\u00eb bot\u00eb"},"content":{"rendered":"

Regjimi komunist i Shqip\u00ebris\u00eb e shpalli fen\u00eb t\u00eb paligjshme dhe zhvilloi nj\u00eb fushat\u00eb t\u00eb gjat\u00eb shtypjeje kund\u00ebr besimtar\u00ebve t\u00eb krishter\u00eb dhe mysliman\u00eb, duke burgosur dhe ekzekutuar klerik\u00eb dhe duke p\u00ebrndjekur familjet e tyre, por disa vazhduan ta praktikonin besimin e tyre n\u00eb fsheht\u00ebsi<\/strong><\/p>\n

<\/ins><\/p>\n
<\/div>\n<\/div>\n

\u201cPasi mbaroi lufta, komunist\u00ebt erdh\u00ebn s\u00eb bashku me shkat\u00ebrrimin e tyre \u2026 Profesor\u00ebt tan\u00eb t\u00eb fes\u00eb u pushkatuan \u2026 u burgos\u00ebn \u2026 ata na trajtuan si kafsh\u00eb.\u201d<\/p>\n

At Ernest Simoni Troshani, nj\u00eb prift katolik shqiptar, kujton periudh\u00ebn e pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore n\u00eb vendin e tij, kur regjimi i udh\u00ebhequr nga diktatori komunist Enver Hoxha nisi nj\u00eb goditje ndaj klerik\u00ebve dhe besimtar\u00ebve fetar\u00eb.<\/p>\n

Pasi Troshani mbajti nj\u00eb mesh\u00eb n\u00eb kujtim t\u00eb presidentit amerikan John Kennedy kur ai u vra n\u00eb n\u00ebntor 1963, ai u arrestua n\u00eb prag t\u00eb Krishtlindjes dhe kaloi 28 vjet n\u00eb burg.<\/p>\n

Ai nuk ishte e vetmja figur\u00eb fetare q\u00eb i n\u00ebnshtrohej nj\u00eb shtypjeje t\u00eb r\u00ebnd\u00eb n\u00ebn sundimin komunist. Nj\u00eb fjalim antikomunist q\u00eb mbajti kleriku mysliman Hafiz Sabri Ko\u00e7i b\u00ebri q\u00eb ai t\u00eb burgosej p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 20 vjet. Prifti katolik Shtjefen Kurti u pushkatua p\u00ebr pag\u00ebzimin e f\u00ebmij\u00ebve pasi ai kishte kaluar tashm\u00eb 20 vjet n\u00eb burg, nd\u00ebrsa nj\u00eb tjet\u00ebr klerik mysliman, Hafiz Ali Kraja, e takoi djalin e tij p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn pes\u00eb vje\u00e7are p\u00ebrmes hekurave t\u00eb nj\u00eb qelie n\u00eb burgun ku u mbajt p\u00ebr dy dekada.<\/p>\n

Vuajtjet e k\u00ebtyre burrave ishin nj\u00eb rezultat i luft\u00ebs s\u00eb zhvilluar ndaj klerik\u00ebve t\u00eb t\u00eb gjitha feve nga Partia e Pun\u00ebs e udh\u00ebhequr nga Hoxha n\u00ebn sloganin \u201cFeja \u00ebsht\u00eb opiumi i popullit\u201d \u2013 nj\u00eb citim i adaptuar nga shkrimet e filozofit komunist Karl Marx.<\/p>\n

N\u00eb vitin 1976, Partia e Pun\u00ebs madje e shpalli Shqip\u00ebrin\u00eb si vendin e par\u00eb ateist n\u00eb bot\u00eb, duke vendosur ndalimin e besimit fetar n\u00eb kushtetut\u00eb dhe vendosjen e d\u00ebnimeve p\u00ebr pjes\u00ebmarrje n\u00eb ceremoni fetare dhe posedim t\u00eb librave fetar\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, inkurajohej besimi te Hoxha, komunizmi dhe partia.<\/p>\n

N\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb sistemi t\u00eb mir\u00eborganizuar propagande, p\u00ebrfshir\u00eb n\u00ebp\u00ebr media dhe filma, shteti diktatorial i denigroi klerik\u00ebt, duke i sh\u00ebnjestruar ata si t\u00eb prapambetur, ndikues negative n\u00eb shoq\u00ebri, agjent\u00eb t\u00eb lidhur me Per\u00ebndimin, apo edhe an\u00ebtar\u00eb t\u00eb rreziksh\u00ebm t\u00eb grupeve t\u00eb armatosura q\u00eb k\u00ebrkonin t\u00eb merrin pushtetin me forc\u00eb.<\/p>\n

Por, p\u00ebrkund\u00ebr angazhimit t\u00eb shtetit p\u00ebr shkat\u00ebrrimin e institucioneve fetare, djegien e librave t\u00eb shenjt\u00eb, burgosjen dhe ekzekutimin e prift\u00ebrinjve dhe imam\u00ebve, disa familje shqiptare vazhduan t\u00eb praktikonin besimin e tyre n\u00eb fsheht\u00ebsi edhe pse, si t\u00eb ashtuquajtur \u201carmiq t\u00eb popullit\u201d, kjo vuri n\u00eb rrezik jet\u00ebn e tyre.<\/p>\n

Hoxha njofton ndalimin e fes\u00eb<\/strong><\/p>\n

Lufta kund\u00ebr klerit filloi pasi komunist\u00ebt erdh\u00ebn n\u00eb pushtet n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb 1945. Ata i pan\u00eb klerik\u00eb katolik\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt kishin lidhje t\u00eb forta nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe refuzonin propagand\u00ebn komuniste, si nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim.<\/p>\n

N\u00eb dhjetor 1945 u arrestuan dhjet\u00ebra klerik\u00eb dhe besimtar\u00eb katolik\u00eb, 39 prej t\u00eb cil\u00ebve u d\u00ebnuan n\u00eb gjyqe t\u00eb udh\u00ebhequra nga ushtria, me d\u00ebnime t\u00eb ashpra t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr ta. N\u00eb mars 1946, u ekzekutuan shtat\u00eb besimtar\u00eb. Fushata kund\u00ebr fes\u00eb u intensifikua pasi Hoxha mbajti nj\u00eb fjalim m\u00eb 6 shkurt 1967 i cili filloi zyrtarisht betej\u00ebn kund\u00ebr \u201cideologjis\u00eb fetare\u201d. Fjalimi i Hoxh\u00ebs u pasua nga nj\u00eb let\u00ebr e komitetit qendror t\u00eb Partis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebs q\u00eb synonte t\u00eb udh\u00ebzonte sulmin ndaj fes\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin.<\/p>\n

\u201cFeja \u00ebsht\u00eb opiumi i popullit. Ne duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb \u00e7mos q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb ta kuptojn\u00eb k\u00ebt\u00eb, madje edhe ata q\u00eb jan\u00eb helmuar (t\u00eb cil\u00ebt nuk jan\u00eb t\u00eb pak\u00ebt n\u00eb num\u00ebr). Ne duhet t\u2019i sh\u00ebrojm\u00eb ata. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pun\u00eb e leht\u00eb, por as e pamundur,\u201d thuhej n\u00eb let\u00ebr.<\/p>\n

Retorika politike dhe propaganda e fort\u00eb mediatike i nxiti t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb sh\u00ebnjestronin vendet fetare. Sipas Muzeut t\u00eb Kujtes\u00ebs, nj\u00eb projekt n\u00eb internet nga Instituti Shqiptar i Studimeve Politike, u mbyll\u00ebn 2,169 institucione fetare, p\u00ebrfshir\u00eb 740 xhami, 608 kisha ortodokse, 157 kisha katolike dhe 530 turbe (mauzole osmane) dhe teke (vendet fetare Sufi). Trash\u00ebgimia kulturore dhe historike u shkat\u00ebrrua s\u00eb bashku me to.<\/p>\n

Nikolin Kurti, nipi i klerikut t\u00eb persekutuar dhe disidentit Shtjefen Kurti, kujton se si kjo krijoi \u201cnj\u00eb atmosfer\u00eb pasigurie\u201d. Ai kujtoi p\u00ebr nj\u00eb incident ve\u00e7an\u00ebrisht shqet\u00ebsues n\u00eb dimrin e vitit 1968 q\u00eb ai vet\u00eb d\u00ebshmoi nd\u00ebrsa po shkonte n\u00eb shkoll\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb nj\u00eb m\u00ebngjes.<\/p>\n

\u201cN\u00eb Rrug\u00ebn e Kavaj\u00ebs, kishte nj\u00eb radh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb kamion\u00ebsh t\u00eb mbushur me njer\u00ebz. Kamion\u00ebt do t\u00eb \u00e7onin njer\u00ebzit n\u00eb kampe internimi. Ata q\u00ebndruan atje p\u00ebr dy or\u00eb p\u00ebr t\u00eb trembur njer\u00ebzit q\u00eb shkonin n\u00eb pun\u00eb ose shkoll\u00eb. Ata po p\u00ebrpiqeshin t\u2019u tregonin t\u00eb gjith\u00ebve rrezikun q\u00eb i priste n\u00ebse \u201cdevijonin nga linja e partis\u00eb\u201d,\u201d tha ai.<\/p>\n

Besimet fetare u ndaluan plot\u00ebsisht n\u00eb kushtetut\u00ebn e Republik\u00ebs Popullore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb 1976, n\u00ebnt\u00eb vjet pas fjalimit t\u00eb Hoxh\u00ebs. Neni 37 i kushtetut\u00ebs deklaronte: \u201cShteti nuk njeh asnj\u00eb fe dhe mb\u00ebshtet dhe zhvillon propagand\u00eb ateiste p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb njer\u00ebzit n\u00eb bot\u00ebkuptimin shkencor materialist.\u201d Nd\u00ebrkoh\u00eb, neni 55 ndalonte krijimin e ndonj\u00eb organizate me karakter fetar.<\/p>\n

I arrestuar \u201cn\u00eb em\u00ebr t\u00eb popullit\u201d<\/strong><\/p>\n

Nj\u00eb nga rastet m\u00eb absurde t\u00eb persekutimit e p\u00ebsoi At Ernest Simoni Troshani, tani 90 vje\u00e7, dhe nj\u00eb nga figurat m\u00eb t\u00eb respektuara katolike n\u00eb Shqip\u00ebri. \u201cIshte mbr\u00ebmja e Krishtlindjes m\u00eb 24 dhjetor 1963, kur kisha mbaruar mesh\u00ebn dhe kat\u00ebr persona erdh\u00ebn tek un\u00eb. Dy prej tyre kishin uniforma ushtarake dhe dy t\u00eb tjer\u00ebt ishin veshur civil\u00eb,\u201d kujton Troshani.<\/p>\n

\u201cAta m\u00eb lidh\u00ebn duart pas shpin\u00ebs n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb brutale, sikur t\u00eb isha nj\u00eb kriminel i rreziksh\u00ebm dhe m\u00eb than\u00eb se \u201cpo arrestohesh n\u00eb em\u00ebr t\u00eb popullit\u201d dhe shtuan:\u201d Do t\u00eb varesh sepse u ke th\u00ebn\u00eb njer\u00ebzve dhe t\u00eb rinjve se n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e nevojshme duhet t\u00eb japim jet\u00ebn p\u00ebr Jezus Krishtit.\u2019 Ata m\u00eb trajtuan me eg\u00ebrsi, para prind\u00ebrve t\u00eb mi t\u00eb moshuar, syt\u00eb e t\u00eb cil\u00ebve ishin mbushur me lot,\u201d shtoi ai.<\/p>\n

Duke qen\u00eb se praktikimi i fes\u00eb ende nuk ishte i ndaluar me ligj n\u00eb at\u00eb pik\u00eb, klerik\u00ebt u akuzuan p\u00ebr shkelje t\u00eb tjera n\u00eb raste t\u00eb ndryshme t\u00eb fabrikuara. \u201cAkuzat ishin t\u00eb gjitha idiot\u00ebsi, por n\u00eb fund ato u formuluan si agjitacion, propagand\u00eb dhe p\u00ebrpjekje p\u00ebr arratisje dhe ata shtuan di\u00e7ka tjet\u00ebr n\u00eb lidhje me nj\u00eb mesh\u00eb q\u00eb mbajta kur u vra John Kennedy, gj\u00eb q\u00eb ishte e v\u00ebrtet\u00eb sepse kur u vra presidenti amerikan, Papa i Rom\u00ebs k\u00ebshilloi t\u00eb gjith\u00eb prift\u00ebrinjt\u00eb n\u00eb bot\u00eb t\u00eb mbanin nj\u00eb mesh\u00eb p\u00ebr shpirtin e tij,\u201d shpjegoi Troshani.<\/p>\n

Kleriku tha se ai ishte torturuar n\u00eb zyr\u00ebn e prokurorit n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr ta detyruar at\u00eb t\u00eb pranonte akuzat e rreme kund\u00ebr tij.<\/p>\n

\u201cAta provuan \u00e7do metod\u00eb, i shtr\u00ebnguan aq shum\u00eb prangat saq\u00eb m\u00eb ndaloi qarkullimi i gjakut\u2026 Nuk e di se si jam gjall\u00eb sot, por kur Zoti t\u00eb p\u00ebrball me nj\u00eb gjyq, ai gjithashtu t\u00eb jep fuqin\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me t\u00eb,\u201d tha ai.<\/p>\n

Troshani u d\u00ebnua me 25 vjet burg, 18 prej t\u00eb cilave ai kaloi i burgosur n\u00eb burgun politik t\u00eb Spa\u00e7it n\u00eb veri t\u00eb vendit, ku t\u00eb burgosurit ishin t\u00eb detyruar t\u00eb b\u00ebnin pun\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb n\u00eb minierat ngjitur t\u00eb bakrit dhe piritit. N\u00eb maj t\u00eb vitit 1973, nj\u00eb grup t\u00eb burgosurish organizuan nj\u00eb kryengritje kund\u00ebr rojeve t\u00eb tyre dhe filluan t\u00eb th\u00ebrrisnin p\u00ebr liri dhe fundin e komunizmit.<\/p>\n

\u201cKampi ishte i rrethuar nga ushtar\u00eb t\u00eb armatosur dhe ata filluan t\u00eb q\u00ebllonin n\u00eb aj\u00ebr. At\u00ebher\u00eb u arrestova s\u00eb bashku me 12 deri n\u00eb 13 persona t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb akuzuar si organizator\u00eb t\u00eb rebelimit,\u201d kujton Troshani. \u201cNuk e kisha iden\u00eb fare se \u00e7far\u00eb po ndodhte, por situata u p\u00ebrkeq\u00ebsua kur ata i vendos\u00ebn t\u00eb gjith\u00eb pas nj\u00eb muri dhe filluan t\u00eb th\u00ebrrisnin emra. Tre persona u q\u00eblluan p\u00ebr vdekje para meje,\u201d vazhdoi ai.<\/p>\n

Troshanit iu kursye jeta, por ai mbeti n\u00eb burg. Edhe pse rregullat ishin t\u00eb rrepta, ai vazhdoi t\u00eb praktikonte besimin e tij n\u00eb fsheht\u00ebsi, duke mbajtur n\u00eb mesh\u00eb dhe duke marr\u00eb rr\u00ebfime. Nd\u00ebrkoh\u00eb, nd\u00ebrsa persekutimi i shtetit ishte shtrir\u00eb edhe te familjet e klerik\u00ebve, t\u00eb af\u00ebrmit e Troshanit u vun\u00eb n\u00ebn mbik\u00ebqyrje nga policia e frikshme sekrete, Sigurimi.<\/p>\n

Por pasi u lirua p\u00ebrfundimisht nga burgu, Troshani u arrestua p\u00ebrs\u00ebri dhe u d\u00ebnua t\u00eb b\u00ebnte pun\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb n\u00eb kanalizime.<\/p>\n

<\/div>\n
<\/div>\n

Ramazani pas hekurave t\u00eb burgut<\/strong><\/p>\n

Klerik\u00ebt mysliman\u00eb shqiptar\u00eb gjithashtu iu n\u00ebnshtruan shtypjes nga regjimi komunist.<\/p>\n

Mehdi Kraja, djali i nj\u00eb prej figurave m\u00eb t\u00eb famshme myslimane n\u00eb Shqip\u00ebri, Hafiz Ali Kraja, kujton se si babai i tij kaloi shum\u00eb vite n\u00eb burg pasi mbajti nj\u00eb fjalim me titull \u201c\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb komunizmi dhe pasojat e tij p\u00ebr fen\u00eb dhe kombin shqiptar\u201d.<\/p>\n

Fjalimi b\u00ebri q\u00eb Hafiz Ali Kraja u klasifikua menj\u00ebher\u00eb si nj\u00eb antikomunist dhe kjoo e detyroi at\u00eb t\u00eb fshihej me nj\u00eb familje n\u00eb qytetin e Shkodr\u00ebs p\u00ebr rreth dy vjet nga viti 1944 deri n\u00eb vitin 1945. Ai u fsheh n\u00eb nj\u00eb bodrum, nga i cili doli vet\u00ebm pasi u shpall nj\u00eb amnisti e cila premtonte: \u201cT\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb k\u00ebrkohen nga autoritetet do t\u2019u falet d\u00ebnimi me vdekje dhe vet\u00ebm do t\u00eb burgosen\u201d.<\/p>\n

Hafiz Ali Kraja at\u00ebher\u00eb u d\u00ebnua me 25 vjet burg. Por nd\u00ebrsa fshihej, v\u00ebllez\u00ebrit e tij ishin torturuar nga autoritetet n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb ata t\u00eb zbulonin vendndodhjen e tij.<\/p>\n

\u201cNe nuk i treguam babait ton\u00eb se \u00e7far\u00eb po ndodhte, por ai u habit kur v\u00ebllez\u00ebrit e tij shkuan n\u00eb burg,\u201d tha djali i tij, Mehdi Kraja. F\u00ebmij\u00ebt e klerikut u rrit\u00ebn pa e par\u00eb at\u00eb. Kur ai doli nga burgu, motra ime kishte frik\u00eb se nuk mund ta kuptonte q\u00eb ai ishte babai i saj. Un\u00eb vet\u00eb e pash\u00eb baban\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 26 vje\u00e7are,\u201d kujton Mehdi Kraja.<\/p>\n

Ai gjithashtu kujtoi se si ishte keqtrajtuar n\u00eb shkoll\u00eb sepse babai i tij ishte n\u00eb burg p\u00ebr veprimtarit\u00eb e tij fetare. N\u00eb nj\u00eb incident, nj\u00eb m\u00ebsues e detyroi at\u00eb t\u00eb rrinte n\u00eb k\u00ebmb\u00eb n\u00eb klas\u00eb dhe u p\u00ebrpoq ta posht\u00ebronte, duke e quajtur at\u00eb \u201cbir t\u00eb nj\u00eb reaksionari\u201d dhe \u201cbir t\u00eb nj\u00eb armiku t\u00eb popullit\u201d. Si t\u00eb af\u00ebrm t\u00eb imamit t\u00eb d\u00ebnuar, familja e Kraj\u00ebs u d\u00ebrgua n\u00eb internim t\u00eb brendsh\u00ebm nga viti 1955 deri n\u00eb vitin 1958 n\u00eb Bajram Curri n\u00eb veriun e larg\u00ebt t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n

Pavar\u00ebsisht shtypjes, Kraja tha se babai i tij e priti Ramazanin n\u00eb burg dhe familja e tij vazhdon t\u00eb ndjek\u00eb traditat kulturore myslimane. Hafiz Ali Kraja p\u00ebrfundimisht foli nga burgu n\u00eb vitin 1965, pasi q\u00ebndroi n\u00eb t\u00eb p\u00ebr 19 vjet.<\/p>\n

<\/div>\n

S\u2019e kisha par\u00eb kurr\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi baban\u00eb\u201d<\/strong><\/p>\n

Nj\u00eb nga historit\u00eb m\u00eb tragjike dhe absurde t\u00eb persekutimit komunist n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb ajo e At Shtjefen Kurtit.<\/p>\n

Kurti lindi n\u00eb vitin 1898 n\u00eb Kosov\u00eb, q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte pjes\u00eb e Perandoris\u00eb Osmane. Ai studioi n\u00eb Austri dhe Rom\u00eb dhe pasi u shugurua si prift, erdhi n\u00eb Shqip\u00ebri, ku iu dha shtet\u00ebsia dhe mb\u00ebshtetje p\u00ebr misionin e tij katolik nga Mbreti Zog. Nipi i tij Nikolin Kurti tha se ai ishte prifti tek i cili ishte rr\u00ebfyer N\u00ebn\u00eb Tereza dhe Mbret\u00ebresha Geraldin\u00eb n\u00eb oborrin mbret\u00ebror deri n\u00eb vitin 1939.<\/p>\n

Por pasi mbaroi Lufta e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, me Partin\u00eb e Pun\u00ebs t\u00eb Hoxh\u00ebs tani n\u00eb pushtet, Shtjefen Kurti u arrestua n\u00eb vitin 1946 dhe u d\u00ebnua me 20 vjet burg si agjent per\u00ebndimor, nga t\u00eb cilat ai kreu vet\u00ebm 17 vjet. Ai u lirua n\u00eb mosh\u00ebn 68 vje\u00e7are, kujton nipi i tij Nikolin Kurti.<\/p>\n

\u201cKur doli nga burgu n\u00eb vitin 1964, ai u kthye n\u00eb sht\u00ebpi nj\u00eb nat\u00eb dhe ajo ishte ata kur un\u00eb e njoha at\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb personalisht. Ai ishte i rrudhur, i k\u00ebrrusur, i s\u00ebmur\u00eb,\u201d tha Kurti.<\/p>\n

Tre vjet pas lirimit t\u00eb tij, Hoxha p\u00ebrshpejtoi luft\u00ebn e tij kund\u00ebr fes\u00eb dhe pas prishjes s\u00eb kishave dhe xhamive, Kurti, tani i moshuar dhe i s\u00ebmur\u00eb, u caktua t\u00eb b\u00ebnte pun\u00eb bujq\u00ebsore n\u00eb nj\u00eb fshat. Gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe, ai u gjurmua nga 16 agjent\u00eb t\u00eb sigurimit t\u00eb shtetit, sipas dosjes s\u00eb tij.<\/p>\n

Megjithat\u00eb, ai gjithashtu pag\u00ebzonte f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb fsheht\u00ebsi. \u201cKjo u vu re nga sigurimi i shtetit dhe n\u00eb vitin 1970 ai u arrestua n\u00eb mosh\u00ebn 72 vje\u00e7are,\u201d tha Nikolin Kurti. Ai u akuzua p\u00ebr spiunazh, sabotim dhe kryeje n\u00eb fshehurazi t\u00eb ceremonive fetare. Pas r\u00ebnies s\u00eb regjimit komunist, Nikolin Kurti hulumtoi detajet e p\u00ebrndjekjes s\u00eb xhaxhait t\u00eb tij dhe nga dosja e tij e sigurimit ai zbuloi se Shtjefen Kurti i ishte n\u00ebnshtruar nj\u00eb gjyqi pes\u00eb ditor n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ironike m\u00eb par\u00eb kishte qen\u00eb kish\u00eb dhe m\u00eb pas ishte d\u00ebnuar me vdekje.<\/p>\n

Raportet e gjykat\u00ebs zbulojn\u00eb se si, pasi gjyqtari e pyeti priftin n\u00ebse kishte di\u00e7ka p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb, Shtjefen Kurti u p\u00ebrgjigj: \u201cNuk po m\u00eb d\u00ebnoni me vdekje, sepse vdekjen dhe jeten e ka Zoti. Ju po m\u00eb d\u00ebnoni me shkurtim jete.\u201d<\/p>\n

Ai u ekzekutua n\u00eb shtator 1971 n\u00eb nj\u00eb vend i cili mbetet i panjohur edhe sot e k\u00ebsaj dite, por familja e tij nuk u informua. \u201cFamilja e mori vesh k\u00ebt\u00eb gj\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb marsit 1973, kur nj\u00eb radio italiane raportoi n\u00eb lajmet e saj se \u201cn\u00eb Shqip\u00ebri, Shtjefen Kurti ishte vrar\u00eb p\u00ebr pag\u00ebzim t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve\u201d,\u201d tha Nikolin Kurti.<\/p>\n

N\u00eb raste t\u00eb tjera, burgosja la f\u00ebmij\u00eb pa prind\u00ebr p\u00ebr periudha t\u00eb gjata t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tyre t\u00eb hershme. Qaramet Ko\u00e7i, djali i klerikut mysliman t\u00eb burgosur, Hafiz Sabri Ko\u00e7i, tha se nuk e pa baban\u00eb e tij p\u00ebr 20 vjet, nga mosha shtat\u00eb vje\u00e7are, deri n\u00eb mosh\u00ebn 27 vje\u00e7are.<\/p>\n

Kur babai im erdhi n\u00eb sht\u00ebpi, ishte nj\u00eb g\u00ebzim i madh, por un\u00eb nuk isha m\u00ebsuar me k\u00ebt\u00eb. Nuk e kisha par\u00eb kurr\u00eb baban\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi,\u201d tha Qaramet Ko\u00e7i.<\/p>\n

Filmat p\u00ebrhapin propagand\u00ebn antifetare<\/strong><\/p>\n

Gjat\u00eb epok\u00ebs s\u00eb Hoxh\u00ebs, nj\u00eb ekip kinematografik n\u00eb Kinostudion Shqip\u00ebria e Re\u00a0 iu p\u00ebrkushtua prodhimit t\u00eb filmave q\u00eb p\u00ebrhapnin propagand\u00eb antifetare. N\u00eb filmat me tituj si \u2018Liri a vdekje\u2019 dhe \u2018Te vdes\u00ebsh n\u00eb k\u00ebmb\u00eb\u2019, klerik\u00ebt u akuzuan p\u00ebr organizimin e martesave t\u00eb detyruara, t\u00eb korruptuara, duke u p\u00ebrpjekur t\u00eb rr\u00ebzonin autoritetet, p\u00ebr marrje ndihme nga fuqit\u00eb e huaja dhe si tradhtar\u00eb.<\/p>\n

Filma t\u00eb till\u00eb propagandistik u transmetuan me qindra her\u00eb n\u00eb t\u00eb vetmin stacion televiziv shqiptar q\u00eb ekzistonte p\u00ebrpara se t\u00eb binte komunizmi dhe q\u00eb ende vazhdojn\u00eb t\u00eb shfaqen tani nga kanalet private n\u00eb vend. \u201cK\u00ebta filma propagandistik\u00eb shkaktuan vet\u00ebm d\u00ebm. Vit pas viti, ata krijuan armiq imagjinar\u00eb, akuzuan padrejt\u00ebsisht grupe njer\u00ebzish dhe krijuan realitete t\u00eb rreme,\u201d tha Jonila Godole, drejtuese e Institutit p\u00ebr Demokraci, Media dhe Kultur\u00eb.<\/p>\n

Qindra artikuj u botuan edhe nga gazetat shqiptare n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb bindur lexuesit t\u00eb ktheheshin kund\u00ebr fes\u00eb, shpesh t\u00eb shoq\u00ebruara nga fotografi nga gjyqet e klerik\u00ebve me tituj q\u00eb i etiketonin ata si tradhtar\u00eb ose armiq t\u00eb popullit, ose nga karikatura tall\u00ebse.<\/p>\n

Tridhjet\u00eb e tre vjet ateiz\u00ebm i detyruesh\u00ebm la gjurm\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare, tha sociologu Zyhdi Dervishi.<\/p>\n

\u201cUn\u00eb mendoj se shoq\u00ebria shqiptare hyri n\u00eb ekonomin\u00eb e tregut dhe proceset demokratike me dy katastrofa t\u00eb m\u00ebdha, e para ishte nj\u00eb shtet i kalbur pa struktura shtet\u00ebrore t\u00eb konsoliduara dhe e dyta q\u00eb ishte pa edukim fetar,\u201d argumentoi Dervishi.<\/p>\n

Ai sugjeroi se mungesa e vlerave fetare \u201cd\u00ebmtoi shoq\u00ebrizimin e shqiptar\u00ebve\u201d dhe rezultoi n\u00eb p\u00ebrfshirje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb krim. Pavar\u00ebsisht ndalimit t\u00eb adhurimit t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs, i cili zgjati deri n\u00eb r\u00ebnien e komunizmit n\u00eb vitin 1990, shumica e shqiptar\u00ebve sot thon\u00eb se jan\u00eb besimtar\u00eb fetar\u00eb.<\/p>\n

Sipas censusit t\u00eb vitit 2011, 56.7 p\u00ebr qind e qytetar\u00ebve t\u00eb vendit e konsiderojn\u00eb veten mysliman, 10.03 p\u00ebr qind jan\u00eb katolik\u00eb, 6.75 p\u00ebr qind jan\u00eb ortodoks\u00eb dhe 2.09 p\u00ebr qind jan\u00eb bektashinj. Nj\u00eb total prej 13.79 p\u00ebr qind nuk pranuan t\u00eb thonin n\u00ebse ata kishin apo jo ndonj\u00eb besim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, por vet\u00ebm 2.5 p\u00ebr qind deklaruan se ishin ateist\u00eb.<\/p>\n

Megjithat\u00eb, edhe pse shqiptar\u00ebt tani jan\u00eb t\u00eb lir\u00eb t\u00eb ndjekin cil\u00ebndo fe q\u00eb ata zgjedhin, t\u00eb af\u00ebrmit e atyre q\u00eb vuajt\u00ebn p\u00ebr besimet e tyre n\u00ebn sundimin e Hoxh\u00ebs nuk do t\u00eb mund t\u00eb harrojn\u00eb kurr\u00eb historit\u00eb tragjike nga vitet e shtypjes.<\/p>\n

Ky artikull u realizua si pjes\u00eb e skem\u00ebs s\u00eb grantit p\u00ebr Drejt\u00ebsin\u00eb Tranzicionale n\u00eb Ballkan t\u00eb BIRN, mb\u00ebshtetur nga Komisioni Evropian.<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Regjimi komunist i Shqip\u00ebris\u00eb e shpalli fen\u00eb t\u00eb paligjshme dhe zhvilloi nj\u00eb fushat\u00eb t\u00eb gjat\u00eb shtypjeje kund\u00ebr besimtar\u00ebve t\u00eb krishter\u00eb dhe mysliman\u00eb, duke burgosur dhe ekzekutuar klerik\u00eb dhe duke p\u00ebrndjekur familjet e tyre, por disa vazhduan ta praktikonin besimin e tyre n\u00eb fsheht\u00ebsi \u201cPasi mbaroi lufta, komunist\u00ebt erdh\u00ebn s\u00eb bashku me shkat\u00ebrrimin e tyre \u2026 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-104338","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-aktualitet","7":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=104338"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104338\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=104338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=104338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=104338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}