{"id":106931,"date":"2019-09-15T14:00:53","date_gmt":"2019-09-15T12:00:53","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=106931"},"modified":"2019-09-15T14:00:53","modified_gmt":"2019-09-15T12:00:53","slug":"maks-velo-rrefen-pse-e-refuzova-dokumentarin-per-mua-kur-u-perfshi-edi-rama-dhe-miku-i-tij","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/maks-velo-rrefen-pse-e-refuzova-dokumentarin-per-mua-kur-u-perfshi-edi-rama-dhe-miku-i-tij\/","title":{"rendered":"Maks Velo rr\u00ebfen: Pse e refuzova dokumentarin p\u00ebr mua kur u p\u00ebrfshi Edi Rama dhe miku i tij"},"content":{"rendered":"<p>Nga heronjt\u00eb e rrem\u00eb, te disident\u00ebt e rrem\u00eb. Maks Velo \u00ebsht\u00eb i shqet\u00ebsuar. Sipas tij, me vuajtjet e komunizmit abuzohet p\u00ebr p\u00ebrfitime t\u00eb ve\u00e7anta dhe p\u00ebrjashtim nuk b\u00ebjn\u00eb as artist\u00ebt. Arkitekti rr\u00ebfen rastin e piktorit Hila dhe p\u00ebrzgjedhjen e padrejt\u00eb sipas tij, t\u00eb artistit p\u00ebr t\u00eb ekspozuar n\u00eb Muzeun e Artit Modern n\u00eb Varshav\u00eb.<\/p>\n<div id=\"sovrn\" class=\"desktop_ad ad_bottom_space\"><ins><\/p>\n<div id=\"beacon_036bf11ffa\"><\/div>\n<p><\/ins><\/div>\n<p>\u201cNuk ishte as Galeria q\u00eb e caktoi, por nj\u00eb njeri me pushtet, i cili ua caktoi detyrimisht Edi Hil\u00ebn, pa l\u00ebn\u00eb p\u00ebr ta asnj\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb takonin edhe artist\u00eb t\u00eb tjer\u00eb e t\u00eb zgjidhnin vet\u00eb studiuesit polak\u00eb\u201d, tregon Velo p\u00ebr \u201cPanoram\u00ebn\u201d. Ekspozita \u201cPiktori i transformimit\u201d u hap m\u00eb 2 mars (deri n\u00eb 6 maj) t\u00eb vitit t\u00eb kaluar n\u00eb ambientet e Muzeut t\u00eb Artit Modern n\u00eb Varshav\u00eb dhe u kurua nga drejtori i Galeris\u00eb Komb\u00ebtare, Erzen Shkololli, si dhe Kathrin Rhomberg, Joanna Mytkowska etj. \u00cbsht\u00eb mbajtur n\u00eb vazhd\u00ebn e nj\u00eb serie ekspozitash q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb artist\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb mbajtur q\u00ebndrime kritike ndaj sistemeve t\u00eb artit ku kan\u00eb jetuar e \u00e7ka sipas Velos, e b\u00ebn edhe m\u00eb t\u00eb dyshimt\u00eb p\u00ebrzgjedhjen e Hil\u00ebs. \u201cHila ishte nj\u00eb piktor i aft\u00eb, por jo disident. Nuk ka nj\u00eb fond me vepra q\u00eb ishin ndryshe realizmit socialist\u201d, tregon Velo. Madje p\u00ebr t\u00eb, edhe \u201cMbjellja e pem\u00ebve\u201d apo \u201cParakalimi\u201d jan\u00eb t\u00eb socrealizmit, pasi si\u00e7 shpjegon ai, u b\u00ebnin jehon\u00eb thirrjeve politike t\u00eb partis\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr peng i Velos \u00ebsht\u00eb bashk\u00ebpunimi i l\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjysm\u00eb me producentin belg, Sergio Ghizzardi, me t\u00eb cilin prej vitit 2001 ishin duke punuar p\u00ebr t\u00eb realizuar nj\u00eb dokumentar p\u00ebr jet\u00ebn, burgun e veprat e artistit. Velo ruan ende sinopsin e skenarit, materiale t\u00eb tjera q\u00eb do ndihmonin p\u00ebr realizimin, si dhe bisedat me producentin. \u201cPuna nuk nisi nga realizimi se nd\u00ebrhyri Kryeministri Rama e un\u00eb menj\u00ebher\u00eb hoqa dor\u00eb\u201d, rr\u00ebfen Velo. Sakaq, dokumentari do t\u00eb vijonte edhe me Edi Hil\u00ebn dhe Kryeministrin Rama, e n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb Velo refuzon t\u00eb vazhdoj\u00eb bashk\u00ebpunimin me Ghizzardin. \u201cS\u2019mund t\u00eb bashk\u00ebpunoja me Hil\u00ebn, se ai s\u2019ka qen\u00eb i burgosur politik\u201d, thot\u00eb Velo, duke theksuar se Rama dhe Hila duhet t\u00eb mbajn\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr falsifikimin q\u00eb b\u00ebn\u00eb. Nj\u00eb fakt tjet\u00ebr q\u00eb piktori sjell n\u00eb v\u00ebmendje \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmendja e Hil\u00ebs mes t\u00eb burgosurve n\u00eb botimin \u201cWorld literature\u201d t\u00eb albanologut t\u00eb ndjer\u00eb Robert Elsie. Informacion i rrem\u00eb, nj\u00ebsoj si shkaqet e b\u00ebra publike n\u00eb lidhje me riedukimin e Hil\u00ebs, sipas Velos. \u201cNuk luhet me burgun\u201d, thot\u00eb arkitekti. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr at\u00eb t\u00eb diktatur\u00ebs, q\u00eb ai e provoi n\u00eb l\u00ebkur\u00eb. Sprovat \u00e7njer\u00ebzore p\u00ebrndoq\u00ebn edhe familjar\u00ebt e tij. Vdekja e t\u00eb atit mjek, p\u00ebrjashtimi nga puna i t\u00eb v\u00ebllait, tronditjet q\u00eb shpun\u00eb t\u00eb motr\u00ebn n\u00eb spitalin psikiatrik, jan\u00eb nj\u00eb pesh\u00eb e r\u00ebnd\u00eb. \u201cPastaj m\u00eb dogj\u00ebn edhe veprat! N\u00eb asnj\u00eb diktatur\u00eb nuk i jan\u00eb djegur veprat artistit, por mua m\u00eb ndodhi edhe kjo. Ku ka vuajtje m\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr nj\u00eb artist?!\u201d \u2013 thot\u00eb arkitekti. P\u00ebr k\u00ebto arsye, edhe si\u00e7 rr\u00ebfen, \u201cn\u00eb em\u00ebr t\u00eb rezistenc\u00ebs intelektuale, q\u00eb iu kund\u00ebrvu ideologjis\u00eb mashtruese komuniste\u201d, ai vendosi q\u00eb t\u00eb thyej\u00eb heshtjen dhe t\u00eb tregoj\u00eb mashtrimet, q\u00eb sipas tij jan\u00eb b\u00ebr\u00eb mbi plag\u00ebt q\u00eb la diktatura m\u00eb e ashp\u00ebr staliniste.<\/p>\n<p>Zoti Velo, para disa dit\u00ebsh ngrit\u00ebt shqet\u00ebsimin mbi disident\u00ebt e rrem\u00eb. Biseda q\u00eb pat\u00ebt me p\u00ebrkthyesen, e cila ju shoq\u00ebroi n\u00eb takimin nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb Varshav\u00eb gjat\u00eb fillimit t\u00eb qershorit, ju nxit t\u00eb thoni se edhe piktori Edi Hila mund t\u00eb jet\u00eb i till\u00eb. \u00c7far\u00eb ju tha konkretisht zonja Stolarska?<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Ka koh\u00eb q\u00eb shoh me shqet\u00ebsim se si po falsifikohen faktet p\u00ebr at\u00eb periudh\u00eb, q\u00eb e kam jetuar intensivisht. At\u00ebher\u00eb ishin me dhjet\u00ebra e dhjet\u00ebra piktor\u00eb e skulptor\u00eb q\u00eb p\u00ebrbetoheshin p\u00ebr Partin\u00eb dhe q\u00eb u angazhuan me denoncime e spiunime p\u00ebr t\u00eb m\u00eb futur n\u00eb burg. Jan\u00eb 105 dokumente t\u00eb botuara s\u00eb fundi n\u00eb librin \u201cJet\u00eb paralele\u201d. U p\u00ebrmbys\u00ebn epokat dhe po k\u00ebta njer\u00ebz duan tani t\u00eb quhen disident\u00eb dhe t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb nga burgu im. Kur dola nga burgu, ata ishin t\u00eb pak\u00ebnaqur q\u00eb mbeta gjall\u00eb, tani duan t\u00eb b\u00ebhen bashk\u00ebvuajt\u00ebs.<\/p>\n<figure id=\"attachment_1126766\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Rama-Hila.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-1126766\" src=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Rama-Hila.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" srcset=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Rama-Hila.jpg 960w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Rama-Hila-400x266.jpg 400w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Rama-Hila-768x511.jpg 768w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Rama-Hila-526x350.jpg 526w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Rama-Hila-370x246.jpg 370w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Rama-Hila-113x75.jpg 113w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Rama-Hila-676x450.jpg 676w\" alt=\"Rama Hila\" width=\"960\" height=\"639\" \/><\/a><\/figure>\n<p>N\u00eb dat\u00ebn 4 qershor ishim ulur n\u00eb dark\u00ebn zyrtare n\u00eb K\u00ebshtjell\u00ebn e Varshav\u00ebs. Ishim ftuar si disident\u00eb me rastin e 30-vjetorit t\u00eb zgjedhjeve t\u00eb lira nga Senati i Polonis\u00eb un\u00eb dhe Visar Zhiti, bashk\u00eb me gruan e tij, Ed\u00ebn. N\u00eb nj\u00eb moment, p\u00ebrkthyesja Malgorzata Stolarska m\u00eb pyet:<\/p>\n<blockquote><p><em>\u2013 Edi Hila, me Ju ka qen\u00eb n\u00eb burg?<\/em><br \/>\n<em>\u2013 Jo, me ne jo, por ai as nuk ka qen\u00eb n\u00eb burg fare, \u2013 i p\u00ebrgjigjem un\u00eb.<\/em><br \/>\n<em>\u2013 Nuk ka mund\u00ebsi\u2026 e keni gabim, \u2013 ngulmon p\u00ebrkthyesja.<\/em><br \/>\n<em>\u2013 Nuk e kam gabim, e di mir\u00eb, \u2013 i them.<\/em><br \/>\n<em>\u2013 Po un\u00eb e kam t\u00eb shkruar q\u00eb ai ka qen\u00eb i burgosur politik n\u00eb biografi, pastaj, ne prandaj ia b\u00ebm\u00eb ekspozit\u00ebn, jo p\u00ebr pun\u00ebt, \u2013 m\u00eb tregoi Stolarska.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Me pak fjal\u00eb, kjo ishte biseda p\u00ebr k\u00ebt\u00eb problem. Un\u00eb pak a shum\u00eb e dija q\u00eb m\u00eb her\u00ebt, kur erdh\u00ebn studiuesit Polak\u00eb dhe u caktua nga ana e Galeris\u00eb Edi Hila. Madje, nuk ishte as Galeria q\u00eb e caktoi, por nj\u00eb njeri me pushtet, i cili ua caktoi detyrimisht Edi Hil\u00ebn, pa l\u00ebn\u00eb p\u00ebr ta asnj\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb takonin edhe artist\u00eb t\u00eb tjer\u00eb e t\u00eb zgjidhnin vet\u00eb ata. \u00cbsht\u00eb caktuar nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb e \u00e7uditshme p\u00ebr t\u00eb paraqitur at\u00eb periudh\u00eb. Nga nj\u00eb an\u00eb iu thuhet nga ana e disa artist\u00ebve konceptual\u00eb se nuk ka pasur fare nj\u00eb disidenc\u00eb e nga ana tjet\u00ebr shtohet: Ja, kemi vet\u00ebm Edi Hil\u00ebn. Kjo sjellje \u00ebsht\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur edhe kur kan\u00eb ardhur k\u00ebrkesa nga Qendra \u201cPompidu\u201d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_1126768\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/137.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-1126768\" src=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/137.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 898px) 100vw, 898px\" srcset=\"https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/137.jpg 898w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/137-400x270.jpg 400w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/137-768x518.jpg 768w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/137-519x350.jpg 519w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/137-370x250.jpg 370w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/137-113x76.jpg 113w, https:\/\/balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/137-667x450.jpg 667w\" alt=\"137\" width=\"898\" height=\"606\" \/><\/a><\/figure>\n<p><strong>P\u00ebrse b\u00ebhet kjo?<\/strong><br \/>\nDuhet t\u00eb kuptojm\u00eb se vitet e fundit, Europa, sidomos qendrat k\u00ebrkimore t\u00eb artit, duan t\u00eb din\u00eb p\u00ebr disidenc\u00ebn n\u00eb art gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb komunizmit. Sidomos n\u00eb Shqip\u00ebri, meqen\u00ebse ata nuk i njohin problemet e asaj periudhe. Disidenca n\u00eb art dhe let\u00ebrsi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga format m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira, por dhe m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb rezistenc\u00ebs intelektuale. Ajo iu kund\u00ebrvu ideologjis\u00eb mashtruese komuniste. Ata q\u00eb e b\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb jan\u00eb t\u00eb vler\u00ebsuar lart dhe do t\u00eb shkruhen n\u00eb analet e antikomunizmit europian. Meqen\u00ebse kan\u00eb kaluar 30 vjet nga r\u00ebnia e komunizmit, shum\u00eb disident\u00eb kan\u00eb vdekur, pastaj ka filluar falsifikimi i ngjarjeve dhe prandaj k\u00ebrkohen t\u00eb identifikohen dhe respektohen. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, edhe trysnia e falsifikimit \u00ebsht\u00eb rritur te ne.<\/p>\n<p><strong>Edi Hil\u00ebn, ju e gjeni si t\u00eb d\u00ebnuar t\u00eb diktatur\u00ebs edhe n\u00eb nj\u00eb botim t\u00eb Elsies, b\u00ebr\u00eb n\u00eb fillimet e viteve \u201990, ku renditet nd\u00ebr artist\u00ebt q\u00eb \u201ckan\u00eb qen\u00eb n\u00eb burg apo kampe p\u00ebrqendrimi\u201d. Kush mund t\u2019ia ket\u00eb dh\u00ebn\u00eb sipas jush nj\u00eb informacion t\u00eb till\u00eb studiuesit?<\/strong><br \/>\nRobert Elsie erdhi tek un\u00eb n\u00eb dim\u00ebr t\u00eb 1990-\u00ebs. Un\u00eb kisha dal\u00eb nga burgu dhe punoja si pun\u00ebtor n\u00eb Abrazivi. Ishte mbasdite dhe erdhi bashk\u00eb me Perikli Jorgonin, nj\u00eb poet dhe studiues shum\u00eb i dh\u00ebn\u00eb pas artit dhe poezis\u00eb moderne. E takoja p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb Elsin, q\u00eb do mbetet nj\u00eb nga albanolog\u00ebt m\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, q\u00eb jetoi me intelektual\u00ebt shqiptar\u00eb koh\u00ebt e tyre m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira. Ai besonte te \u00e7do njeri. Un\u00eb i dhash\u00eb vendimin e gjyqit dhe i dhurova nj\u00eb vizatim. Ai vjen mbas nj\u00eb viti, n\u00eb dimrin e vitit 1991, dhe kish me separatin e botimit t\u00eb tij n\u00eb Oklahoma (\u201cWorld literature today\u201d) n\u00eb pranver\u00eb t\u00eb atij viti, t\u00eb cilin ma la mua. Me k\u00ebt\u00eb botim, Elsi hyn n\u00eb historin\u00eb e let\u00ebrsis\u00eb dhe artit si i pari q\u00eb u mor, studioi dhe e b\u00ebri t\u00eb njohur n\u00eb bot\u00eb disidenc\u00ebn letrare dhe artistike shqiptare. Jam i bindur se at\u00eb informacion djall\u00ebzor p\u00ebr Edi Hil\u00ebn ia ka dh\u00ebn\u00eb vet\u00ebm ai: Edi Hila.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb bindje e kam sepse \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb ai e ka p\u00ebrs\u00ebritur edhe n\u00eb dhjet\u00ebra raste t\u00eb tjera, sa her\u00eb q\u00eb vinin studiues, profesor\u00eb dhe piktor\u00eb t\u00eb huaj. Ai m\u00eb ka k\u00ebrc\u00ebnuar mua kur shkrova p\u00ebr k\u00ebt\u00eb problem para Galeris\u00eb s\u00eb Arteve. Hila \u00ebsht\u00eb njeriu i p\u00ebshp\u00ebsheve, intrigave, k\u00ebrc\u00ebnimeve, servilizmit. P\u00ebr sa i p\u00ebrket riedukimit t\u00eb piktorit Hila, si shkak \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb i ditur deri m\u00eb tani tendenca e tij antikonformiste kund\u00ebr artit socialist, e ngritur si akuz\u00eb. Konkretisht, tipare t\u00eb shfaqura n\u00eb dekorin e Festivalit t\u00eb 11-t\u00eb dhe te \u201cMbjellja e pem\u00ebve\u201d.<\/p>\n<p><strong>E v\u00ebrteta lidhur me riedukimin e tij, sipas jush \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr. A mund t\u00eb na e rr\u00ebfeni? Un\u00eb kam botuar 120 dokumente, ai nuk ka botuar asnj\u00eb. P\u00ebrse nuk boton dokumentin se p\u00ebrse u d\u00ebrgua n\u00eb Pularia? Administrata komuniste ish shum\u00eb e rregullt, \u00e7do gj\u00eb \u00ebsht\u00eb e dokumentuar. P\u00ebrse e l\u00eb t\u00eb pasqaruar?<\/strong><br \/>\nAi ka shkuar n\u00eb Pularia jo vet\u00ebm, por bashk\u00eb me operatorin B.D., me t\u00eb cilin ndan\u00eb burs\u00ebn e UNESKO-s p\u00ebr n\u00eb RAI. Hila ka dal\u00eb jasht\u00eb shtetit 3 her\u00eb gjat\u00eb periudh\u00ebs komuniste. Hila ish njeriu i besuar i Partis\u00eb dhe Sigurimit. U caktua shef i piktor\u00ebve gjat\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb Muzeut \u201cEnver Hoxha\u201d. Me sa di un\u00eb, kur u kthyen nga Italia, dikush iu kish dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb shum\u00eb paresh p\u00ebr t\u2019i \u00e7uar n\u00eb familje, k\u00ebta me nxitjen e Edit, blen\u00eb televizor\u00eb dhe lavatri\u00e7e. Familja u ankua n\u00eb Televizion dhe mbledhja e Partis\u00eb i d\u00ebrgoi n\u00eb Pularia p\u00ebr riedukim. Kjo vazhdoi pak koh\u00eb, derisa Kristaq Rama u interesua dhe e rivendosi n\u00eb pun\u00eb. Asnj\u00eb burg politik nuk kemi k\u00ebtu, p\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb veprim ordiner.<\/p>\n<p><strong>Pra, jan\u00eb k\u00ebto arsyet q\u00eb ju b\u00ebjn\u00eb t\u00eb mendoni se Hila, m\u00eb shum\u00eb se i privuar, ka qen\u00eb i favorizuar nga sistemi\u2026<\/strong><br \/>\nPo, sigurisht q\u00eb ish i favorizuar nga sistemi dhe e meritonte k\u00ebt\u00eb. Ishte piktor i aft\u00eb, por jo disident. Kish miq dhe njer\u00ebz q\u00eb e vler\u00ebsonin (me t\u00eb drejt\u00eb), por nuk ka nj\u00eb fond me vepra q\u00eb ishin ndryshe realizmit socialist. Edhe \u201cMbjellja e pem\u00ebve\u201d dhe \u201cParakalimi\u201d ishin piktura t\u00eb realizmit socialist. Sepse ato plot\u00ebsonin kushtin e par\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm: Iu b\u00ebnin jehon\u00eb thirrjeve politike t\u00eb partis\u00eb. Un\u00eb isha q\u00eb i lavd\u00ebrova (bashk\u00eb me Epik\u00ebn e Edison Gjergos), sepse ishin m\u00eb artistike. Kish vepra shum\u00eb t\u00eb dob\u00ebta nga ana artistike n\u00eb at\u00eb ekspozit\u00eb. Pastaj mos harroni, Edi Hila, pas tyre b\u00ebri \u201cHedhja e trakteve n\u00eb Kinema Nacional\u201d, nj\u00eb piktur\u00eb shum\u00eb e dob\u00ebt dhe t\u00ebr\u00ebsisht pllakateske. Me k\u00ebt\u00eb i b\u00ebnte qejfin Nexhmije Hoxh\u00ebs dhe Fiqret Shehut, vajzave t\u00eb Pedagogjikes. Ku \u00ebsht\u00eb disidenca k\u00ebtu?<\/p>\n<div id=\"videoad\"><\/div>\n<div id=\"pa_1x1_psbk_1568548832421\"><\/div>\n<p><strong>Me Hil\u00ebn, si\u00e7 tregoni, ju lidh dhe nj\u00eb tjet\u00ebr histori, ajo e nj\u00eb dokumentari p\u00ebr ju q\u00eb do t\u00eb realizohej nga Sergio Ghizzardi dhe q\u00eb n\u00eb fund pati si protagonist dy \u201cEdat\u201d artist\u00eb. Pse nuk e \u00e7uat deri n\u00eb fund pun\u00ebn e nisur me producentin belg?<\/strong><br \/>\nSergio Ghizzardi m\u00eb d\u00ebrgoi 4 letra nga viti 2001 deri n\u00eb\u00a02004, si dhe sinposin e skenarit EPIC SONG, q\u00eb ai donte t\u00eb realizonte si nj\u00eb dokumentar me mua p\u00ebr jet\u00ebn, burgun dhe veprat e mia. Hila k\u00ebtu nuk kish lidhje fare, por si edhe n\u00eb raste te tjera, ai \u00ebsht\u00eb vigjilent p\u00ebr t\u00eb t\u00eb shkat\u00ebrruar \u00e7do gj\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb vet\u00eb. Puna nuk nisi nga realizimi se nd\u00ebrhyri Kryeministri Rama, un\u00eb menj\u00ebher\u00eb hoqa dor\u00eb.<\/p>\n<p><strong>N\u00ebse Kryeministri Rama nuk do t\u00eb ishte pjes\u00eb e atij dokumentari, do t\u00eb pranonit ta realizonit bashk\u00eb me Edi Hil\u00ebn?<\/strong><br \/>\nJo, nuk mund t\u00eb pranoja t\u00eb bashk\u00ebpunoja me Edi Hil\u00ebn, se ai nuk ka qen\u00eb i burgosur politik. \u00cbsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje parimi, do shkelja mbi burgun tim, mbi burgjet e gjith\u00eb intelektual\u00ebve t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Ata t\u00eb dy ta mbajn\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb vet\u00eb p\u00ebr falsifikimin q\u00eb b\u00ebn\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Ndihet nj\u00eb frym\u00eb konkurrence me Hil\u00ebn. Krahas pjes\u00ebs s\u00eb diktatur\u00ebs, si e shikoni si artist?<\/strong><br \/>\nE keni gabim, un\u00eb nuk kam asnj\u00eb konkurrenc\u00eb me Hil\u00ebn. Arti \u00ebsht\u00eb personal, aty dhe e ka vler\u00ebn. Un\u00eb b\u00ebj tjet\u00ebr piktur\u00eb nga ajo q\u00eb b\u00ebn Edi Hila. Dhe jam i bindur q\u00eb veprat e mia jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb lart se t\u00eb tijat. Kjo frym\u00eb n\u00eb dukje ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me at\u00eb q\u00eb Edi Hila ka marr\u00eb dhe vazhdon t\u00eb marr\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pamerituar, epitete dhe vler\u00ebsime disidente q\u00eb ai nuk i meriton. T\u00eb gjith\u00eb kan\u00eb frik\u00eb, un\u00eb ia kam th\u00ebn\u00eb gjithmon\u00eb ball\u00eb p\u00ebr ball\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Po Ram\u00ebn piktor, sa e vler\u00ebsoni?<\/strong><br \/>\nRam\u00ebn do ta vler\u00ebsoj\u00eb koha, koha kur t\u00eb jet\u00eb i vetmuar dhe jo i plotfuqish\u00ebm. Fakti q\u00eb e ngat\u00ebrroi politik\u00ebn me artin n\u00eb koh\u00ebn q\u00eb \u00ebsht\u00eb Kryeminist\u00ebr, \u00ebsht\u00eb i kritikuesh\u00ebm.<\/p>\n<p><strong>A ka p\u00ebrve\u00e7 Hil\u00ebs raste t\u00eb tjera t\u00eb artist\u00ebve t\u00eb artit pamor q\u00eb ju njihni, ku p\u00ebr nj\u00eb arsye apo tjet\u00ebr jan\u00eb konsideruar si t\u00eb p\u00ebrndjekur nga sistemi, disident\u00eb, pa qen\u00eb t\u00eb till\u00eb?<\/strong><br \/>\nJo, nuk ka. Duhet kuptuar se piktura dhe skulptura jan\u00eb arte t\u00eb v\u00ebshtira. Gjendja e tyre n\u00eb vitet \u201850 ish profane. Kishin ikur koh\u00ebt e studiove fam\u00ebm\u00ebdha, virtuoze t\u00eb artit bizantin. Degradimi osman na la me mure bosh. Realizmi socialist te ne ka qen\u00eb nj\u00eb fatkeq\u00ebsi komb\u00ebtare. N\u00eb vitin 1955 shkova me grupin e piktor\u00ebve polak\u00eb me autobus n\u00eb Shkod\u00ebr dhe Durr\u00ebs. Doja t\u2019i shihja si punonin, aty ish edhe profesori i Danish Jukniut nga Krakovi. M\u00eb dha dy pun\u00eb: nj\u00eb \u00c7ATI N\u00cb DURR\u00cbS dhe nj\u00eb PORTRET, q\u00eb e b\u00ebri n\u00eb Milot (ia kam dhuruar ambasad\u00ebs polake). Po arti polak nuk iu n\u00ebnshtrua asnj\u00ebher\u00eb realizmit socialist, pllakati i tyre zuri vendet e para n\u00eb bot\u00eb bashk\u00eb me pllakatin e Franc\u00ebs, at\u00eb zviceran e japonez. Pllakatist\u00ebt Henryk Tomaszewski, Jan Lenica, Jan Mlodozeniec jan\u00eb nga m\u00eb t\u00eb shquarit. Tomaszewski ish n\u00eb grupin q\u00eb erdhi n\u00eb Shqip\u00ebri, un\u00eb 20-vje\u00e7ar e shihja me adhurim. Kjo injoranc\u00eb vazhdon. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb deshifrosh imazhet.<\/p>\n<p><strong>Zoti Velo, rastet q\u00eb ju sillni n\u00eb v\u00ebmendje l\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptohet se mungon transparenca rreth asaj q\u00eb ndodhi n\u00eb diktatur\u00eb edhe p\u00ebr sa i p\u00ebrket njer\u00ebzve t\u00eb artit e kultur\u00ebs. \u00c7far\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim sipas jush, q\u00eb e v\u00ebrteta t\u00eb dal\u00eb n\u00eb pah?<\/strong><br \/>\nPo, mungesa e transparenc\u00ebs \u00ebsht\u00eb dukuri e popujve t\u00eb pazhvilluar dhe me trauma t\u00eb r\u00ebnda historike. Munges\u00ebn e vlerave dhe t\u00eb pun\u00ebs e z\u00ebvend\u00ebson me llafe, intriga, zjarre, zhdukje, shtremb\u00ebrime, nd\u00ebrrime identitetesh, duke i atribuuar vetes vlera t\u00eb paqena. Kemi mungesa studiuesish, historian\u00ebsh (edhe t\u00eb artit), si dhe kritik\u00ebsh. E vetmja gj\u00eb q\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb ruhen faktet e t\u00eb mos i shtremb\u00ebrojn\u00eb sipas d\u00ebshir\u00ebs.\/<strong>Panorama\/<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga heronjt\u00eb e rrem\u00eb, te disident\u00ebt e rrem\u00eb. Maks Velo \u00ebsht\u00eb i shqet\u00ebsuar. Sipas tij, me vuajtjet e komunizmit abuzohet p\u00ebr p\u00ebrfitime t\u00eb ve\u00e7anta dhe p\u00ebrjashtim nuk b\u00ebjn\u00eb as artist\u00ebt. Arkitekti rr\u00ebfen rastin e piktorit Hila dhe p\u00ebrzgjedhjen e padrejt\u00eb sipas tij, t\u00eb artistit p\u00ebr t\u00eb ekspozuar n\u00eb Muzeun e Artit Modern n\u00eb Varshav\u00eb. \u201cNuk [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":106933,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-106931","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106931"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106931\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/106933"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=106931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=106931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}