{"id":107646,"date":"2019-09-18T21:10:35","date_gmt":"2019-09-18T19:10:35","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=107646"},"modified":"2019-09-18T16:47:15","modified_gmt":"2019-09-18T14:47:15","slug":"kur-polonia-qe-e-humbur-sulmi-sovjetik-para-80-vjetesh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/kur-polonia-qe-e-humbur-sulmi-sovjetik-para-80-vjetesh\/","title":{"rendered":"Kur Polonia qe e humbur, sulmi sovjetik para 80 vjet\u00ebsh"},"content":{"rendered":"<p>Vet\u00ebm 17 dit\u00eb pasi nazist\u00ebt sulmuan Polonin\u00eb, n\u00eb t\u00eb marshoi edhe fqinji lindor. 17 shtatori 1939 r\u00ebndon edhe sot n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet polako-ruse. Pajtim nuk duket t\u00eb ket\u00eb.<\/p>\n<div id=\"sovrn\" class=\"desktop_ad ad_bottom_space\"><ins><\/p>\n<div id=\"beacon_0d979b2104\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ads.balkanweb.com\/www\/delivery\/lg.php?bannerid=0&amp;campaignid=0&amp;zoneid=426&amp;loc=https%3A%2F%2Fbalkanweb.com%2Fkur-polonia-qe-e-humbur-sulmi-sovjetik-para-80-vjetesh%2F&amp;referer=https%3A%2F%2Fbalkanweb.com%2Fkategoria%2Fbota%2F&amp;cb=0d979b2104\" alt=\"\" width=\"0\" height=\"0\" \/><\/div>\n<p><\/ins><\/div>\n<p>\u201cKur un\u00eb pash\u00eb, q\u00eb nga Per\u00ebndimi dep\u00ebrtonin gjerman\u00ebt dhe nga Lindja rus\u00ebt, mendova, se ky \u00ebsht\u00eb fundi yn\u00eb\u201d, kujtonte 17 shtatorin 1939 d\u00ebshmitari i koh\u00ebs lindur m\u00eb 1913 Eugeniusz Sajkowski, n\u00eb nj\u00eb raportim t\u00eb ARD-s\u00eb. \u201cPolonia jon\u00eb s\u00ebrish do t\u00eb mbahet peng p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 120 vjet. Populli yn\u00eb ka humbur.\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb or\u00ebn 6 t\u00eb m\u00ebngjesit marshuan mbi 4.000 tanke sovjetike drejt Polonis\u00eb. Stalini d\u00ebrgoi m\u00eb shum\u00eb avion\u00eb se sa Rajhu Gjerman. ishte nj\u00eb invazion pa shpallur luft\u00ebn dhe nj\u00eb luft\u00eb jo proporcionale, sepse trupat polake ishin n\u00eb num\u00ebr n\u00eb disavantazh duke qen\u00eb t\u00eb preokupuara me gjerman\u00ebt. Deri n\u00eb k\u00ebt\u00eb dit\u00eb, mendon historiani polak Zbigniew Wo\u017aniczka, mund t\u00eb kishte s\u00eb paku shpres\u00eb, q\u00eb lufta p\u00ebr Polonin\u00eb nuk do t\u00eb \u00e7onte n\u00eb nj\u00eb katastrof\u00eb totale. N\u00eb Varshav\u00eb qendronin trupat, nd\u00ebrsa qytetet e m\u00ebdha Lublin, Vilna apo Lemberg ende nuk ishin pushtuar. N\u00ebse fuqit\u00eb per\u00ebndimore do t\u00eb jepnin v\u00ebrtet\u00eb ndihm\u00eb, a do t\u00eb mund t\u00eb ruhej ndoshta nj\u00eb pjes\u00eb e Polonis\u00eb? Por m\u00eb 17 shtator mbrojt\u00ebsve iu hoq edhe filli i fundit i shpres\u00ebs. N\u00eb Lindje nuk pati luftime, dhe kryekomandanti polak Rydz-\u015amig\u0142y dha urdh\u00ebrin: \u201cNe nuk luftojm\u00eb kund\u00ebr bolshevik\u00ebve.\u201d<\/p>\n<p>Aq edhe m\u00eb shum\u00eb r\u00ebndojn\u00eb plag\u00ebt shpirt\u00ebrore n\u00eb sfondin e nj\u00eb \u201ctradh\u00ebtie\u201d, t\u00eb bashk\u00ebveprimit t\u00eb partener\u00ebve jo t\u00eb barabart\u00eb kund\u00ebr Polonis\u00eb dhe festimet e p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb fitores t\u00eb sovjetik\u00ebve me nazist\u00ebt. Polonia s\u00ebrish ra viktim\u00eb e fqinj\u00ebve t\u00eb saj. Shpesh b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr ndarjen e kart\u00ebrt t\u00eb vendit.<\/p>\n<p><strong>Trash\u00ebgimia e Stalinit ka efekt ende sot<\/strong><br \/>\n\u201cShpesh pretendohet, se Polonia ka vuajtur m\u00eb s\u00eb shumti n\u00ebn gjerman\u00ebt\u201d, thot\u00eb Zbigniew Wo\u017aniczka, historian n\u00eb Universitetin e Silezis\u00eb. Por nuk \u00ebsht\u00eb kaq e thjesht\u00eb. \u201cP\u00ebr brezin e asaj kohe n\u00eb Poloni, q\u00eb e njihte koh\u00ebn e ndarjes, armiku m\u00eb i keq nuk ishte Gjermania, por Rusia. Rusia cariste, kryengritjet e mposhtura, deportimet n\u00eb Siberi \u2013 me marshimin m\u00eb 17 shtator t\u00eb gjitha k\u00ebto u rikthyen.\u201d Ndon\u00ebse shum\u00eb shpejt u kuptua q\u00eb prej gjerman\u00ebve vinte nj\u00eb rrezik vdekjeprur\u00ebs. Nd\u00ebrsa horrori i pushtimit nazist dikur mori fund, trash\u00ebgimia e Stalinit ka l\u00ebn\u00eb hijet edhe sot. N\u00eb Poloni edhe sot jan\u00eb skeptik\u00eb ndaj Rusis\u00eb.<\/p>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebniet \u201cme fqinjin\u201d e madh jo vet\u00ebm jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnduara prej invazionit m\u00eb 1939, por edhe vrasja e mij\u00ebra oficer\u00ebve polak\u00eb dhe n\u00ebpun\u00ebsve t\u00eb tjer\u00eb nga sh\u00ebrbimi NKWD, paradh\u00ebs i KGB-s\u00eb, m\u00eb 1940 n\u00eb Katyn pran\u00eb Smolenskut, q\u00eb mohohej n\u00eb Bashkimin Sovjetik deri n\u00eb koh\u00ebn e Gorba\u00e7ovit, ende nuk \u00ebsht\u00eb zbardhur, edhe pse Vladimir Putin m\u00eb 2009 gjat\u00eb ceremonis\u00eb s\u00eb 70 vjetorit t\u00eb fillimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, papritur e quajti \u201cKatynin\u201d nj\u00eb krim dhe i propzoi Polonis\u00eb zbardhjen bashkarisht t\u00eb ngjarjes.<\/p>\n<p><strong>Marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb kontaminuara<\/strong><br \/>\nTakimi i Putinit me ish-kryeministrin polak Donald Tusk n\u00eb varret e Katynit m\u00eb 7 prill 2010 shum\u00eb v\u00ebzhgues e quajt\u00ebn nj\u00eb takim historik. P\u00ebr nj\u00eb \u00e7ast pajtimi u duk i mundur. Kjo ishte vizita e par\u00eb dhe e fundit qysh at\u00ebher\u00eb e nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesi t\u00eb lart\u00eb t\u00eb shtetit rus q\u00eb u shprehu nderimin ofcer\u00ebve viktima n\u00eb vendin e krimit stalinist. Vet\u00ebm tri dit\u00eb pas k\u00ebsaj vizite ndodhi rr\u00ebzimi i avionit qeveritar polak n\u00eb Smolensk me 96 pasagjer\u00eb n\u00eb bord, nd\u00ebr ta edhe presidenti i Polonis\u00eb Lech Kaczynski, q\u00eb ndodhej n\u00eb udh\u00ebtim p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb ceremonin\u00eb p\u00ebrkujtimore t\u00eb vrasjeve masive n\u00eb Katyn.<\/p>\n<p>Kjo fatkeq\u00ebsi i spostoi s\u00ebrish koordinatat politike n\u00eb nj\u00eb aspekt, q\u00eb \u00ebsht\u00eb aq emocional sa q\u00eb politika nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje m\u00eb t\u00eb vendos\u00eb ekuilibrin. Qendrimi ndaj k\u00ebsaj ngjarjeje e p\u00ebr\u00e7an Polonin\u00eb, por po ashtu i kontaminon s\u00ebrish edhe raportet me Rusis\u00eb, q\u00eb nuk i jep pjes\u00ebt e mbetura t\u00eb avionit dhe me k\u00ebt\u00eb favorizon teorit\u00eb e komploteve. Kjo madje ia b\u00ebn t\u00eb leht\u00eb sot partis\u00eb konservatore t\u00eb djatht\u00eb PiS, q\u00eb t\u00eb akuzoj\u00eb Tusk p\u00ebr afrimin e tij asaokohe me Putinin. Me rastin e 80 vjetorit t\u00eb fillimit t\u00eb luft\u00ebs presidentin rus as q\u00eb nuk e ftuan n\u00eb Poloni. Televizioni shtet\u00ebror e ilustroi k\u00ebt\u00eb vendim me imazhet pa koment t\u00eb takimit Tusk dhe Putin duke u p\u00ebrqafuar p\u00ebrpara 10 vjet\u00ebsh.<\/p>\n<p><strong>Smolensk, Katyn, 17 shtator<\/strong><\/p>\n<div id=\"videoad\"><\/div>\n<div id=\"pa_1x1_psbk_1568818013579\"><\/div>\n<p>Katyn, Smolensk \u2013 datat ky\u00e7 t\u00eb nj\u00eb kapitulli t\u00eb ndjesh\u00ebm t\u00eb historis\u00eb jan\u00eb t\u00eb lidhura n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pandashme me 17 shtatorin, prej nga zuri fill kjo histori. P\u00ebr t\u00eb sulmuar, sulmuan gjerman\u00ebt, por Bashkimi Sovjetik i Stalinit e mund\u00ebsoi k\u00ebt\u00eb sulm dhe r\u00ebmbeu pren\u00eb e tij n\u00eb nj\u00eb \u00e7ast kur Polonia ishte goditur thuajse t\u00ebr\u00ebsisht. \u201c17 shtatori \u00ebsht\u00eb simbol i fatkeq\u00ebsis\u00eb s\u00eb madhe\u201d, thot\u00eb historiani Wo\u017aniczka.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa pajtimi mes Polonis\u00eb dhe Gjermanis\u00eb u mund\u00ebsua edhe nga fakti, se Gjermania e pranoi fajin, ipeshkv\u00ebt shk\u00ebmbenin letra dhe kancelari Willy Brandt u gjunj\u00ebzua n\u00eb Varshav\u00eb, \u00e7\u00ebshtjet e historis\u00eb s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt mes Polonis\u00eb dhe Rusis\u00eb p\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra jan\u00eb l\u00ebn\u00eb me nj\u00eb an\u00eb n\u00eb favor t\u00eb v\u00ebllaz\u00ebris\u00eb s\u00eb detyrueshme socialiste, jan\u00eb tabuizuar dhe as pas kthes\u00ebs nuk jan\u00eb zbardhur si duhet. Ndaj gjestet m\u00eb 2010 duket se jan\u00eb harruar, edhe sot n\u00eb Rusi shum\u00eb pak e din\u00eb, q\u00eb Bashkimi Sovjetik e goditi pas shpine Polonin\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrpjekja p\u00ebr interpretim<br \/>\nHimni i Ushtris\u00eb s\u00eb Kuqe \u201c\u00c7lirimtar\u00eb t\u00eb Europ\u00ebs\u201d n\u00eb Poloni heshturazi \u201cvriste vesh\u00ebt\u201d p\u00ebr shkak t\u00eb g\u00ebnjeshtr\u00ebs monstruoze lidhur me paktin Hitler-Stalin. Tek e fundit propagadna d\u00ebshtoi. M\u00eb 1953, viti i vdekjes s\u00eb Stalinit, sjell n\u00eb filmin polak p\u00ebrpjekjen p\u00ebr t\u00eb harmonizuat ngjarjen dhe ideologjin\u00eb. Filmi i \u201cErwin Axers \u2018Sht\u00ebpia prej kartoni\u201d m\u00eb 17 shtator paraqet \u00e7astin e \u00e7lirimit t\u00eb Polonis\u00eb nga shtyp\u00ebsin e saj\u201d, thot\u00eb historiani i filmit Piotr Zwierzchowski. Polonia n\u00eb koh\u00ebn midis luftrave paraqitet si shteti i dob\u00ebt, pra nj\u00eb sht\u00ebpi prej kartoni \u2013 kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr takthyer memorien kolektivge n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn.<\/p>\n<p>M\u00eb 2007 kineasti polak Andrzej Wajda 17 shtatorin e trajtoi n\u00eb nj\u00eb filmin e tij \u201cMasakra e Katynit\u201d \u2013 k\u00ebsaj here n\u00eb harmoni me kujtimin dhe ndjenjat e d\u00ebshmitar\u00ebve t\u00eb koh\u00ebs si Eugeniusz Sajkowski. Qysh n\u00eb fillim t\u00eb filmit hasim n\u00eb sken\u00ebn dramatike ku n\u00eb nj\u00eb ur\u00eb p\u00ebrballen polak\u00ebt q\u00eb arratisesishin prej gjerman\u00ebve drejt lindjes dhe bashk\u00ebatdhetar\u00ebt t\u00eb tyre q\u00eb arratiseshin prej sovjetik\u00ebve drejt per\u00ebndimit. Kjo ur\u00eb \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb simbol p\u00ebr frik\u00ebrat e vjetra t\u00eb ngulitura historiksiht tek Polak\u00ebt, q\u00eb qendrojn\u00eb n\u00eb kund\u00ebrth\u00ebnie mes njera-tjetr\u00ebn: n\u00ebse duhet pasur m\u00eb shum\u00eb frik\u00eb prej fqinjit lijndor apo prej atij per\u00ebndimor. Por m\u00eb 17 shtator 1939 kjo pyetje nuk ishte m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme, kur t\u00eb dy fqinj\u00ebt b\u00ebn\u00eb paktin dhe p\u00ebrkoh\u00ebsisht Polonia humbi.\/DW\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vet\u00ebm 17 dit\u00eb pasi nazist\u00ebt sulmuan Polonin\u00eb, n\u00eb t\u00eb marshoi edhe fqinji lindor. 17 shtatori 1939 r\u00ebndon edhe sot n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet polako-ruse. Pajtim nuk duket t\u00eb ket\u00eb. \u201cKur un\u00eb pash\u00eb, q\u00eb nga Per\u00ebndimi dep\u00ebrtonin gjerman\u00ebt dhe nga Lindja rus\u00ebt, mendova, se ky \u00ebsht\u00eb fundi yn\u00eb\u201d, kujtonte 17 shtatorin 1939 d\u00ebshmitari i koh\u00ebs lindur m\u00eb 1913 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":107647,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,191],"tags":[],"class_list":{"0":"post-107646","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-bota"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=107646"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107646\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/107647"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=107646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=107646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=107646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}