{"id":109318,"date":"2019-09-28T12:44:18","date_gmt":"2019-09-28T10:44:18","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=109318"},"modified":"2019-09-28T12:44:18","modified_gmt":"2019-09-28T10:44:18","slug":"dw-per-shqiperine-pas-30-qershorit-emigrim-masiv-nuk-ka-te-ardhme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/dw-per-shqiperine-pas-30-qershorit-emigrim-masiv-nuk-ka-te-ardhme\/","title":{"rendered":"DW p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb: Pas 30 Qershorit, emigrim masiv. Nuk ka t\u00eb ardhme"},"content":{"rendered":"<p>T\u00eb rinj q\u00eb duan t\u00eb largohen, t\u00eb kualifikuar q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb pun\u00eb jasht\u00eb, prind\u00ebr q\u00eb mbesin t\u00eb vetmuar n\u00eb pleq\u00ebri. Emigrimi po e godet fort Shqip\u00ebrin\u00eb. Ekspert\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb strategji t\u00eb posa\u00e7me p\u00ebr p\u00ebrballimin e fenomenit.<\/p>\n<p><strong>Nga Deutsche Welle<\/strong><\/p>\n<p>Shprehja &#8220;guri i r\u00ebnd\u00eb n\u00eb vendin e vet\u201d duket se nuk po vlen m\u00eb p\u00ebr shqiptar\u00ebt. Me syt\u00eb p\u00ebrtej kufirit, themelet e s\u00eb ardhmes ata k\u00ebrkojn\u00eb medoemos t&#8217;i hedhin larg Shqip\u00ebris\u00eb. Nj\u00eb val\u00eb t\u00eb re emigrimi paralajm\u00ebrojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e Zyr\u00ebs Europiane t\u00eb Mb\u00ebshtetjes s\u00eb Azilant\u00ebve (EASO), teksa raportojn\u00eb se rreth 12.000 shqiptar\u00eb kan\u00eb aplikuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb p\u00ebr azil n\u00eb nj\u00eb nga vendet e Bashkimit Europian, vet\u00ebm p\u00ebr periudh\u00ebn janar-korrik 2019. Ve\u00e7 tyre, 2000 shqiptar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb kan\u00eb tentuar rishtazi p\u00ebr ta fituar k\u00ebt\u00eb status.<\/p>\n<div id=\"rekl-13\">\n<div id=\"__sap-ad-15\" class=\"__sap-ads __sap-html tracked\" data-title=\"Credins desktop 08\"><ins><\/p>\n<div id=\"beacon_731c8205d9\"><\/div>\n<p><\/ins><\/div>\n<\/div>\n<p><strong>P\u00ebrse emigrojn\u00eb shqiptar\u00ebt?<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb situat\u00eb e till\u00eb i ka nxitur sociolog\u00ebt, psikolog\u00ebt dhe ekpert\u00ebt e ekonomis\u00eb t\u00eb hulumtojn\u00eb mbi arsyet e k\u00ebtij largimi masiv. Eksperti i ekonomis\u00eb Zef Pre\u00e7i b\u00ebn p\u00ebrgjegj\u00ebs standartin e ul\u00ebt t\u00eb jetes\u00ebs, nivelin e lart\u00eb t\u00eb papun\u00ebsis\u00eb, si dhe nivelin e ul\u00ebt t\u00eb pagave, sipas tij m\u00eb e ulta n\u00eb rajon. Duke iu referuar Institutit te Statistikave ai shton se paga mesatare mujore bruto p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuar me pag\u00eb, gjat\u00eb tremujorit t\u00eb par\u00eb 2019, ishte 51.531 lek\u00eb. &#8220;Ky largim tregon pasigurin\u00eb e tyre p\u00ebr t\u00eb ardhmen\u201d, vler\u00ebson psikologia Arjana Mu\u00e7aj, e specializuar n\u00eb psikologjin\u00eb sociale. &#8220;Kjo \u00ebsht\u00eb edhe pasqyr\u00eb se si funksionon demokracia n\u00eb vendin ton\u00eb, pasi respektimi i t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut pothuajse nuk ekziston ose nuk\u00a0 vler\u00ebsohet sa duhet\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebr sociologun G\u00ebzim Tushi arsye t\u00eb forta p\u00ebr t&#8217;u larguar nga Shqip\u00ebria jan\u00eb edhe synimet p\u00ebr karrier\u00eb\u00a0dhe shkollim. &#8220;Disa jan\u00eb pesimist\u00eb me situat\u00ebn politike, konfliktet e vazhdueshme dhe natyrisht me munges\u00ebn e sistemit meritokratik\u201d- shton Tushi.<\/p>\n<p><strong>Rinia n\u00eb largim<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb jet\u00eb larg Shqip\u00ebris\u00eb duket t\u00eb jet\u00eb \u00ebndrra edhe e shum\u00eb t\u00eb rinjve shqiptar\u00eb. N\u00eb nj\u00eb sondazh t\u00eb kryer nga Fondacioni &#8220;Friederich Ebert\u201d\u00a0 (2018\/2019) 40% e t\u00eb pyeturve kan\u00eb shprehur d\u00ebshir\u00ebn t\u00eb ikin nga Shqip\u00ebria. Destinacioni m\u00eb i preferuar \u00ebsht\u00eb Gjermania. Specialist\u00ebt pajtohen me mendimin se largimi i t\u00eb rinjve nga Shqip\u00ebria vjen si rrjedhoj\u00eb e arsimit jocil\u00ebsor dhe papun\u00ebsis\u00eb. Referuar t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb INSTAT shkalla zyrtare e papun\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb sh\u00ebnoi 22,2 % n\u00eb tremujorin e par\u00eb t\u00eb 2019.<\/p>\n<p>&#8220;P\u00ebr t\u00eb demotivuar largimin e t\u00eb rinjve \u00ebsht\u00eb e udh\u00ebs t\u00eb rregullojm\u00eb p\u00ebrputhjen e kurrikulave dhe diplomave universitare me tregun e pun\u00ebs\u201d- thot\u00eb p\u00ebr D\u00eb, sociologu G\u00ebzim Tushi.\u201dMbi t\u00eb gjitha duhet t\u00eb rregullohet sistemi i vlerave dhe merit\u00ebs, t\u00eb goditen preferencat nepotike, partiake n\u00eb trajtimin e t\u00eb rinjve\u201d.<\/p>\n<p>Edhe pse largimi i t\u00eb rinjve nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen vet\u00ebm shqiptar, psikologia Mu\u00e7aj n\u00ebnvij\u00ebzon se &#8220;ka nj\u00eb ndryshim\u00a0 t\u00eb madh pasi t\u00eb rinjt\u00eb e huaj kthehen n\u00eb vendet e tyre p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb eksperienc\u00ebn e fituar, nd\u00ebrsa t\u00eb rinjt\u00eb shqiptar\u00eb as q\u00eb\u00a0 e mendojn\u00eb k\u00ebt\u00eb si mund\u00ebsi.\u201d K\u00ebt\u00eb largim Pre\u00e7i e quan nj\u00eb humbje t\u00eb investimit q\u00eb vet\u00eb shteti shqiptar ka b\u00ebr\u00eb, e q\u00eb do t\u00eb ndihet edhe m\u00eb shum\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen. &#8220;S\u00eb bashku me ta edhe shuma t\u00eb konsiderueshme prej disa qindra miliona Eurosh jan\u00eb larguar nga vendi dhe vet\u00ebm nje perqindje e vogel e k\u00ebtij investimi \u00ebsht\u00eb rikthyer apo pritet t\u00eb rikthehet n\u00eb vendin ton\u00eb\u201d,\u00a0thot\u00eb Pre\u00e7i.<\/p>\n<p>Cilat jan\u00eb pasojat sociale dhe ekonomike?<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt pranojn\u00eb se situata \u00ebsht\u00eb serioze. Shqip\u00ebria po plaket me ritme t\u00eb shpejta. Nga vendi me popullsin\u00eb m\u00eb t\u00eb re n\u00eb Europ\u00eb, mosha mesatare e Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb rritur nga 27 vje\u00e7 n\u00eb 35.4 vje\u00e7. &#8220;Pasojat jan\u00eb t\u00eb dukshme&#8221;, shprehet sociologu G\u00ebzim Tushi. &#8220;Pak\u00ebsimi i lindjeve, ulja e numrit t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve p\u00ebr grua nga 2.7 n\u00eb m\u00eb pak se 1.6 dhe zgjerimi i k\u00ebrkesave p\u00ebr pensione e mbrojtje sociale ka krijuar problemet e veta n\u00eb sh\u00ebrbimin shendet\u00ebsor apo kujdesin social.\u201d \u2013 shton Tushi.<\/p>\n<p>Sipas Institutit t\u00eb Statistikave numri i lindjeve n\u00eb tremujorin e dyt\u00eb 2019 sh\u00ebnoi nj\u00eb r\u00ebnie prej 5,7 % krahasuar me tremujorin e dyt\u00eb 2018. Numri m\u00eb i lart\u00eb i lindjeve ishte n\u00eb qarkun e Tiran\u00ebs me 2.157 foshnje, nd\u00ebrsa numri m\u00eb i ul\u00ebt u regjistrua n\u00eb qarkun e Gjirokastr\u00ebs, me 111 lindje foshnje.<\/p>\n<p>Pasojat e emigracionit dhe ndryshimet demografike ndjehen edhe n\u00eb ekonomin\u00eb e vendit. Pre\u00e7i thot\u00eb se rritja e numrit t\u00eb qytetar\u00ebve n\u00eb mosh\u00ebn e pensionit dhe largimi i fuqis\u00eb pun\u00ebtore p\u00ebrkeq\u00ebson statusin social dhe ekonomik t\u00eb vendit. &#8220;Sidomos largimi i punonjesve te kualifikuar, te cil\u00ebt jan\u00eb edhe kontribues t\u00eb ndjesh\u00ebm n\u00eb skem\u00ebn e sigurimeve shoq\u00ebrore p\u00ebr shkak t\u00eb pagave t\u00eb tyre m\u00eb t\u00eb larta e v\u00ebshtir\u00ebson m\u00eb tej edhe funksionimin e vet\u00eb skem\u00ebs s\u00eb sigurimeve shoq\u00ebrore\u201d &#8211; shton eksperti i ekonomis\u00eb.<\/p>\n<p>Me largimin e t\u00eb rinjve jasht\u00eb vendit, ka nj\u00eb shtim t\u00eb numrit t\u00eb personave t\u00eb moshuar q\u00eb jetojn\u00eb vet\u00ebm. Sipas psikolog\u00ebs Arjana Mu\u00e7aj ndikimi psikologjik tek prind\u00ebrit \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i madh, sepse lidhet me mir\u00ebq\u00ebnien e tyre emocionale. &#8220;Ata kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr mb\u00ebshtetje si emocionale dhe financiare\u201d, thot\u00eb Mu\u00e7aj. Po sipas psikologes largimi masiv ka ndikim negativ edhe tek njer\u00ebzit q\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri pasi &#8220;ata ndihen t\u00eb paplot\u00ebsuar n\u00eb vendin e tyre, t\u00eb pavler\u00ebsuar dhe aq m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb n\u00ebp\u00ebrk\u00ebmbur nga klasa jon\u00eb politike\u201d- shton Mu\u00e7aj.<\/p>\n<p><strong>N\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb zgjidhjes<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr ekspert\u00ebt emigrimi masiv i popullsis\u00eb shqiptare do t\u00eb l\u00ebr\u00eb pas nj\u00eb shoq\u00ebri me shum\u00eb mungesa. Ata k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb klasa politike t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb sa m\u00eb par\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndaluar k\u00ebt\u00eb fenomen, i cili po i merr vendit personat e kualifikuar.<\/p>\n<p>&#8220;Duhet b\u00ebr\u00eb nj\u00eb vler\u00ebsim i tregut t\u00eb pun\u00ebs mbi k\u00ebrkes\u00ebn e nevojave q\u00eb ka tregu p\u00ebr profesionet p\u00ebrkat\u00ebse. Kur themi cil\u00ebsi kjo duhet t\u00eb shoq\u00ebrohet me edukimin dhe arsimimin e t\u00eb rinjve dhe krijimin e mund\u00ebsis\u00eb p\u00ebr pun\u00ebsim, kjo edhe n\u00ebp\u00ebrmjet politikave t\u00eb shk\u00ebmbimit me vendet e rajonit por edhe t\u00eb BE\u201d- thot\u00eb p\u00ebr DW\u00a0psikologia Mu\u00e7aj.<\/p>\n<p>Socilologu G\u00ebzim Tushi thekson se duhen strategji p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar gjendjen reale social-ekonomike n\u00eb vend, e m\u00eb pas t\u00eb nd\u00ebrtohen politika p\u00ebr t\u00eb ndalur k\u00ebt\u00eb proces.&#8221;Duhet t\u00eb jen\u00eb ekpert\u00ebt e fushave t\u00eb ndryshme dhe jo politikan\u00ebt q\u00eb duhet t\u00eb thon\u00eb fjal\u00ebn e tyre se, \u00e7far\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb, ku duhet t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndrohemi p\u00ebr t\u00eb penguar procesin mekanik e metafizik t\u00eb plakjes s\u00eb popullsis\u00eb dhe &#8220;emigracionit t\u00eb vonuar\u201d, shprehet Tushi.<\/p>\n<p>P\u00ebr ekspertin Zef Pre\u00e7i p\u00ebrmir\u00ebsimi i klim\u00ebs s\u00eb biznesit n\u00eb vend shoq\u00ebruar me politikat q\u00eb nxisin rritjen e produktivitetit t\u00eb pun\u00ebs dhe t\u00eb pagave, jan\u00eb nd\u00ebr rrug\u00ebt kryesore p\u00ebr frenimin e emigracionit ekonomik. &#8220;Po kaq i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm mendoj \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshpejtimi i rritjes ekonomike t\u00eb vendit me synim nj\u00eb rritje vjetore mbi 6%. Q\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb absorbimi I fuqis\u00eb s\u00eb lir\u00eb pun\u00ebtore\u201d, shton Pre\u00e7i. Po deri sa t\u00eb nd\u00ebrtohen strategjit\u00eb q\u00eb ekspert\u00ebt propozojn\u00eb a \u00ebsht\u00eb Shqip\u00ebria gati p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar nj\u00eb val\u00eb t\u00eb re emigrimi?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00eb rinj q\u00eb duan t\u00eb largohen, t\u00eb kualifikuar q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb pun\u00eb jasht\u00eb, prind\u00ebr q\u00eb mbesin t\u00eb vetmuar n\u00eb pleq\u00ebri. Emigrimi po e godet fort Shqip\u00ebrin\u00eb. Ekspert\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb strategji t\u00eb posa\u00e7me p\u00ebr p\u00ebrballimin e fenomenit. Nga Deutsche Welle Shprehja &#8220;guri i r\u00ebnd\u00eb n\u00eb vendin e vet\u201d duket se nuk po vlen m\u00eb p\u00ebr shqiptar\u00ebt. Me syt\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":53640,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-109318","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109318","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109318"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109318\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/53640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109318"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109318"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109318"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}