{"id":113064,"date":"2019-11-09T19:00:22","date_gmt":"2019-11-09T18:00:22","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=113064"},"modified":"2019-11-09T13:57:46","modified_gmt":"2019-11-09T12:57:46","slug":"30-vjet-nga-renia-e-murit-te-berlinit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/30-vjet-nga-renia-e-murit-te-berlinit\/","title":{"rendered":"30 vjet nga r\u00ebnia e Murit t\u00eb Berlinit"},"content":{"rendered":"<p>Gjermania feston sot 30 vjetorin e r\u00ebnies s\u00eb Murit t\u00eb Berlinit. Nd\u00ebrtuar n\u00eb vitin 1961 nga qeveria komuniste e Gjermanis\u00eb Lindore, muri kishte si synim t\u00eb ndalte val\u00ebn e qytetar\u00ebve t\u00eb saj q\u00eb donin t\u00eb shkonin n\u00eb per\u00ebndim.<\/p>\n<p>Qindra vet\u00eb u vran\u00eb n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u2019u arratisur p\u00ebrtej kufirit. Pothuajse tre dekada m\u00eb pas, nat\u00ebn e 9 n\u00ebntorit, 1989 dhjetra-mij\u00ebra njer\u00ebz e rr\u00ebzuan murin, nj\u00eb moment ky\u00e7 q\u00eb kontribuoi n\u00eb fillimin e r\u00ebnies s\u00eb Bashkimit Sovjetik.<\/p>\n<p>Por si\u00e7 njofton korrespondenti Henry Ridgwell nga Berlini, shpresat se ajo ngjarje do t\u00eb sillte paqe mes Lindjes dhe Per\u00ebndimit, jan\u00eb shuar nd\u00ebrsa rritet frika p\u00ebr nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb re t\u00eb ftoht\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb val\u00eb gjigante q\u00eb mban shpresat dhe kujtimet e njer\u00ebzve dikur t\u00eb ndar\u00eb nga Muri i Berlinit. 30 mij\u00eb mesazhe t\u00eb shkruara t\u00eb varura para Port\u00ebs s\u00eb Brandenburgut.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb vend n\u00eb qershor 1987, presidenti i at\u00ebhersh\u00ebm amerikan, Ronald Reagan i tha shprehjen tashm\u00eb t\u00eb famshme homologut t\u00eb tij sovjetik:<\/p>\n<p>\u201cZoti Gorba\u00e7ov, rr\u00ebzoje k\u00ebt\u00eb mur\u201d.<\/p>\n<p>Dy vjet pas fjalimit t\u00eb presidentit Reagan, vet\u00eb gjerman\u00ebt e rr\u00ebzuan muron n\u00eb nj\u00eb demonstrim dramatik t\u00eb forc\u00ebs s\u00eb popullit q\u00eb do t\u00eb kishte pasoja t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr Gjermanin\u00eb, Evrop\u00ebn dhe p\u00ebr rendin global.<\/p>\n<p>N\u00eb bllokun sovjetik, presioni po intensifikohej prej muajsh. Protestat pro-demokraci u p\u00ebrhap\u00ebn n\u00eb Gjermanin\u00eb Lindore. M\u00eb 9 n\u00ebntor, nj\u00eb z\u00ebdh\u00ebn\u00ebs qeveris\u00eb s\u00eb Gjermanis\u00eb Lindore tha se qytetar\u00ebt ishin tani t\u00eb lir\u00eb t\u00eb udh\u00ebtonin n\u00eb per\u00ebndim.<\/p>\n<p>Njoftimi i papritur ishte nj\u00eb gabim burokratik, por gjermano-lindor\u00ebt u l\u00ebshuar drejt kufirit. N\u00eb konfuzion, rojat hap\u00ebn portat.<\/p>\n<p>Patrick Hartwig, at\u00ebher\u00eb 19 vje\u00e7ar, ishte mes t\u00eb par\u00ebve q\u00eb hyn\u00eb. Ai vajti menj\u00ebher\u00eb n\u00eb qendr\u00ebn treg\u00ebtare Kurf\u00fcrstendamm, q\u00eb simbolizonte kapitalizmin per\u00ebndimor. Ai punon tani n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn rrug\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cKalova gjith\u00eb nat\u00ebn n\u00eb Kurf\u00fcrstendamm. Isha ulur n\u00eb nj\u00eb BMW, mbaja n\u00eb dor\u00eb nj\u00eb shishe shampanj\u00eb dhe i binim buris\u00eb gjithandej. Ishte nj\u00eb nat\u00eb e \u00e7mendur. 30 vjet m\u00eb pas, ende mendoj se ndryshimet ishin pozitive. Ishte nj\u00eb ndryshim paq\u00ebsor\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Ngjarjet e asaj nate, b\u00ebn\u00eb jehon\u00eb n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n<p>Pas disa jav\u00ebsh, udh\u00ebheq\u00ebsi sovjetik Mikhail Gorba\u00e7ov dhe presidenti I ri amerikan, George Bush deklaruan se Lufta e Ftoht\u00eb kishte marr\u00eb fund.<\/p>\n<p>\u201cDukej se gjendja po b\u00ebhej m\u00eb paq\u00ebsore se bota ishte n\u00eb nj\u00eb moment m\u00eb paq\u00ebsor. Disa madje than\u00eb se ishte fundi i historis\u00eb\u201d, thot\u00eb Hermann Wentker nga Instituti i Historis\u00eb Bashk\u00ebkohore.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1991, Bashkimi Sovjetik ishte shp\u00ebrb\u00ebr\u00eb. Por n\u00eb tre dekadat q\u00eb at\u00ebher\u00eb, tensionet mes Lindjes dhe Per\u00ebndimit, jan\u00eb rigjall\u00ebruar.<\/p>\n<p>\u201cNATO-ja ka marr\u00eb Polonin\u00eb, shtetet balltike dhe kjo \u00ebsht\u00eb par\u00eb si k\u00ebrc\u00ebnim. Por n\u00eb fakt k\u00ebrc\u00ebnimi nuk ishte synimi. Nuk b\u00ebhej fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb NATO agresive q\u00eb donte t\u00eb p\u00ebrhapej n\u00eb Lindje, por vendet evropiano-lindore q\u00eb aplikuan p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb NATO\u201d, thot\u00eb zoti Wentker.<\/p>\n<p>N\u00eb agimin e shekullit t\u00eb ri, Vladimir Putini u shfaq si njeriu i fort\u00eb i Rusis\u00eb, duke u betuar se do t\u00eb rikthente krenarin\u00eb dhe fuqin\u00eb e vendit. N\u00eb Mosk\u00eb, ngjarjet e vitit 1989 shihen ndryshe pas tre dekadash:<\/p>\n<p>\u201cGorba\u00e7ovi \u00ebsht\u00eb tani shum\u00eb m\u00eb pak i pranuar nga \u00e7\u2019ishte at\u00ebher\u00eb, sepse tani shihet jo vet\u00ebm si personi q\u00eb dha Gjermanin\u00eb Lindore por edhe si personi q\u00eb shkat\u00ebrroi Bashkimin Sovjetik. Dhe mendoj se Putini po p\u00ebrpiqet t\u00eb rifitoj\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb pozicionit hegjemonik sovjetik n\u00eb Evrop\u00eb\u201d, thot\u00eb zoti Wentker.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2014, Rusia ankeksoi me forc\u00eb Krimen\u00eb dhe mb\u00ebshteti separatist\u00ebt pro-rus\u00eb n\u00eb Ukrain\u00ebn Lindore. Marr\u00ebdh\u00ebniet mes Lindjes dhe Per\u00ebndimit jan\u00eb n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb ul\u00ebt. Rusia dhe Shtetet e Bashkuara po riarmatosen. Moska faj\u00ebson per\u00ebndimin p\u00ebr mund\u00ebsit\u00eb e humbura.<\/p>\n<p>\u201cMund t\u00eb kishte qen\u00eb nj\u00eb fitore p\u00ebr t\u00eb dyja pal\u00ebt, n\u00ebse vendet per\u00ebndimore do t\u00eb kishin qen\u00eb m\u00eb t\u00eb men\u00e7ura\u201d, thot\u00eb Konstantin Kosachev, Kryetar i Komisionit Parlamentar rus p\u00ebr Marr\u00ebdh\u00ebnie me Jasht\u00eb.<\/p>\n<p>Gjerman\u00ebt dhe vizitor\u00eb nga e gjith\u00eb bota festojn\u00eb p\u00ebrvjetorin t\u00eb shtun\u00ebn, nat\u00ebn kur liria erdhi n\u00eb Berlin. Por paqja mes Lindjes dhe Per\u00ebndimit, mbetet larg.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjermania feston sot 30 vjetorin e r\u00ebnies s\u00eb Murit t\u00eb Berlinit. Nd\u00ebrtuar n\u00eb vitin 1961 nga qeveria komuniste e Gjermanis\u00eb Lindore, muri kishte si synim t\u00eb ndalte val\u00ebn e qytetar\u00ebve t\u00eb saj q\u00eb donin t\u00eb shkonin n\u00eb per\u00ebndim. Qindra vet\u00eb u vran\u00eb n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u2019u arratisur p\u00ebrtej kufirit. Pothuajse tre dekada m\u00eb pas, nat\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":113065,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,191],"tags":[],"class_list":{"0":"post-113064","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-bota"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/113064","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=113064"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/113064\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/113065"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=113064"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=113064"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=113064"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}