{"id":116969,"date":"2019-12-04T00:40:37","date_gmt":"2019-12-03T23:40:37","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=116969"},"modified":"2019-12-03T17:44:32","modified_gmt":"2019-12-03T16:44:32","slug":"emergjence-planetare-shkencetaret-paralajmerojne-per-katastrofen-efekti-domino","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/emergjence-planetare-shkencetaret-paralajmerojne-per-katastrofen-efekti-domino\/","title":{"rendered":"Emergjenc\u00eb planetare, shkenc\u00ebtar\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb p\u00ebr katastrof\u00ebn \u201cefekti domino\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Bota mund t\u00eb ket\u00eb kaluar tashm\u00eb n\u00eb n\u00ebnt\u00eb &#8220;pika prek\u00ebse&#8221; q\u00eb do t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb ndryshime katastrofike t\u00eb klim\u00ebs, paralajm\u00ebrojn\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt. Kalimi n\u00eb pikat alarmante do t\u00eb thot\u00eb &#8220;ne jemi n\u00eb nj\u00eb gjendje emergjence planetare&#8221;, mund t\u00eb ndodh\u00eb q\u00eb njer\u00ebzimi t\u00eb fshihet nga planeti.<\/p>\n<p>Ngrohja globale e shkaktuar nga shum\u00eb d\u00ebme mund t\u00eb p\u00ebrshpejtohet dhe t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb efekt domino vdekjeprur\u00ebs, shkruajn\u00eb studiuesit n\u00eb revist\u00ebn Nature. K\u00ebto pika alarmante p\u00ebrfshijn\u00eb humbjen e pyjeve t\u00eb shumta n\u00eb Amazon\u00eb dhe shkrirjen e akujve t\u00eb Antarktid\u00ebs dhe Greenland &#8211; d\u00ebmtime nga t\u00eb cilat planeti yn\u00eb nuk mund t\u00eb sh\u00ebrohet kurr\u00eb.<\/p>\n<p>&#8220;Nj\u00eb dekad\u00eb m\u00eb par\u00eb ne identifikuam nj\u00eb grup pikash t\u00eb alarmante n\u00eb sistemin e Tok\u00ebs&#8221;, tha autori kryesor Profesor Tim Lenton, nga Universiteti i Exeter.<\/p>\n<p>&#8220;Tani ne shohim prova q\u00eb mbi gjysm\u00ebn e tyre jan\u00eb aktivizuar.&#8221;<\/p>\n<p>Ekipi, i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga studiues nga Britania e Madhe, Gjermania, Danimarka dhe Australia, than\u00eb se situata \u00ebsht\u00eb urgjente dhe kemi nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb reagim urgjent. Arrihet nj\u00eb pik\u00eb kur ndikimet e caktuara t\u00eb ngrohjes globale b\u00ebhen t\u00eb pandalshme, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb humbja e madhe e akullit n\u00eb Antarktid\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebr n\u00ebnt\u00eb pikat alarmante t\u00eb shpalosura nga shkenc\u00ebtar\u00ebt ishin edhe shkrirja e permafrostit n\u00eb Rusi, vdekja e koralit n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb dhe nj\u00eb ngadal\u00ebsim i rrymave t\u00eb oqeanit n\u00eb Atlantik. That\u00ebsirat n\u00eb pyjet e Amazon\u00ebs dhe zjarret n\u00eb veriun e larg\u00ebt t\u00eb Kanadas\u00eb dhe Rusis\u00eb thuhej gjithashtu se jan\u00eb identifikuar nj\u00eb dekad\u00eb m\u00eb par\u00eb dhe tani jan\u00eb &#8220;aktive&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Nuk jan\u00eb vet\u00ebm presionet njer\u00ebzore n\u00eb Tok\u00eb q\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb rriten n\u00eb nivele t\u00eb pashembullta,&#8221; tha profesori bashk\u00ebautor Johan Rockstr\u00f6m, nga Instituti Potsdam n\u00eb Gjermani.<\/p>\n<p>&#8220;Nd\u00ebrsa p\u00ebrparon shkenca, ne duhet t\u00eb pranojm\u00eb se kemi n\u00ebnvler\u00ebsuar rreziqet e nxitjes s\u00eb ndryshimeve t\u00eb pakthyeshme, ku planeti vet\u00eb-p\u00ebrforcon ngrohjen globale.&#8221;<\/p>\n<p>Kjo kaskad\u00eb e ndryshimeve t\u00eb shkaktuara nga ngrohja globale mund t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnoj\u00eb ekzistenc\u00ebn e qytet\u00ebrimeve njer\u00ebzore, sipas studiuesve. Shkrirja e akullit vet\u00ebm n\u00eb Groenland\u00eb dhe Antarktid\u00eb do t\u00eb shtonte nivelin e detit me 10 metra, duke alarmuar miliona njer\u00ebz q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb zonat bregdetare.<\/p>\n<p>Ndryshimet n\u00eb rrymat e Atlantikut tashm\u00eb kan\u00eb shkaktuar uragane m\u00eb t\u00eb shpeshta dhe destruktive n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn per\u00ebndimore. Gati 200 vende n\u00ebnshkruan Marr\u00ebveshjen e Parisit 2015, duke u zotuar t\u00eb mbajn\u00eb ngrohjen globale n\u00ebn 2C. Ekspert\u00ebt argumentuan se ishte i nevojsh\u00ebm nj\u00eb veprimi nd\u00ebrkomb\u00ebtar, pasi ai mund t\u00eb ngadal\u00ebsoj\u00eb ndikimet e ndryshimit t\u00eb klim\u00ebs, duke i dh\u00ebn\u00eb m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb p\u00ebrshtaten.<\/p>\n<p>Ekipi i studiues\u00ebve p\u00ebrfundoi n\u00eb shkrimin e tyre: &#8220;N\u00ebse mund t\u00eb ndodhin kaskada t\u00eb d\u00ebmshme, nj\u00eb bllokim global nuk mund t\u00eb p\u00ebrjashtohet. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim ekzistencial p\u00ebr civilizimin.&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;Stabiliteti dhe q\u00ebndrueshm\u00ebria e planetit ton\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrezik. Duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb aksioni nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe jo vet\u00ebm fjal\u00ebt\u201d. \/ Marr\u00eb nga &#8220;The Sun&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bota mund t\u00eb ket\u00eb kaluar tashm\u00eb n\u00eb n\u00ebnt\u00eb &#8220;pika prek\u00ebse&#8221; q\u00eb do t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb ndryshime katastrofike t\u00eb klim\u00ebs, paralajm\u00ebrojn\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt. Kalimi n\u00eb pikat alarmante do t\u00eb thot\u00eb &#8220;ne jemi n\u00eb nj\u00eb gjendje emergjence planetare&#8221;, mund t\u00eb ndodh\u00eb q\u00eb njer\u00ebzimi t\u00eb fshihet nga planeti. Ngrohja globale e shkaktuar nga shum\u00eb d\u00ebme mund t\u00eb p\u00ebrshpejtohet dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":116970,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,194],"tags":[],"class_list":{"0":"post-116969","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-lifestyle"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116969","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=116969"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116969\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/116970"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=116969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=116969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}