{"id":120344,"date":"2020-01-13T15:35:16","date_gmt":"2020-01-13T14:35:16","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=120344"},"modified":"2020-01-13T15:35:16","modified_gmt":"2020-01-13T14:35:16","slug":"efektet-qe-mund-te-kishin-sulmet-kibernetike-ndaj-shqiperise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/efektet-qe-mund-te-kishin-sulmet-kibernetike-ndaj-shqiperise\/","title":{"rendered":"Efektet, q\u00eb mund t\u00eb kishin sulmet kibernetike ndaj Shqip\u00ebris\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Shqip\u00ebria nuk ka sot nj\u00eb vler\u00ebsim komb\u00ebtar t\u00eb ekspozimit ndaj k\u00ebrc\u00ebnimeve kibernetike n\u00eb sektorin e energjis\u00eb. Nj\u00eb studim i fundit i Sekretariatit t\u00eb Komunitetit t\u00eb Energjis\u00eb q\u00eb ndalet pik\u00ebrisht n\u00eb Sigurin\u00eb Kibernetike n\u00eb sektorin e energjis\u00eb n\u00eb vendet q\u00eb jan\u00eb an\u00ebtare t\u00eb tij ka n\u00ebnvizuar edhe situat\u00ebn e p\u00ebrgjithshme n\u00eb vendin ton\u00eb. Studimi ndalet n\u00eb p\u00ebrafrimin e legjislacionit shqiptar me at\u00eb europian n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt, gjendjen reale n\u00eb sektor si dhe nevoj\u00ebn se ku duhet pasur m\u00eb shum\u00eb v\u00ebmendje. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst raporti n\u00ebnvizon se Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e disa nd\u00ebrlidhjeve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb sektorin energjetik p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu dhe gazsjell\u00ebsin TAP<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebrve\u00e7 nd\u00ebrlidhjeve me pal\u00ebt kontraktuese Kosov\u00eb dhe Malin e Zi, Shqip\u00ebria ka nd\u00ebrlidhje t\u00eb sistemit energjetik me vende t\u00eb Bashkimit Europian me nj\u00eb efekt t\u00eb mundsh\u00ebm kaskad\u00eb n\u00eb Greqi. Entitetet kryesore ekzistuese t\u00eb sistemeve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb energjis\u00eb, jan\u00eb n\u00eb proces t\u00eb rifreskimit t\u00eb infrastruktur\u00ebs s\u00eb komunikimit t\u00eb bazuar n\u00eb IP. K\u00ebto entitete t\u00eb nd\u00ebrlidhura kan\u00eb nj\u00eb ndikim t\u00eb thell\u00eb nga manipulimi n\u00eb internet, qoft\u00eb n\u00eb vend, rajonal, ose n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb kontinentin. Manipulimi duke p\u00ebrdorur nj\u00eb sistem kontrolli lokal t\u00eb kompromentuar, mund t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb sistemin e operimit, p\u00ebr shkak t\u00eb ndikimeve t\u00eb mundshme n\u00eb sistemin fizik. Linja e transmetimit me Greqin\u00eb sh\u00ebrben p\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb importeve t\u00eb energjis\u00eb elektrike n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb rast t\u00eb d\u00ebmtimit t\u00eb saj dhe ndarjes nga pjesa tjet\u00ebr e rrjetit, n\u00ebnstacionet dhe linjat e tjera t\u00eb energjis\u00eb me Kosov\u00ebn dhe Malin e Zi n\u00eb veri t\u00eb vendit do t\u00eb fikeshin gjithashtu.<\/p>\n<p>Duke marr\u00eb parasysh gazin, Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend ku kalon edhe Gazsjell\u00ebsit Trans Adriatik (TAP) me stacionet e kompresor\u00ebve t\u00eb vendosur apo instaluar n\u00eb koh\u00ebn kur Sekretariati po zhvillonte k\u00ebt\u00eb studim. Aspektet e siguris\u00eb kibernetike t\u00eb menaxhimit t\u00eb sistemeve kritike t\u00eb biznesit t\u00eb TAPt kan\u00eb ndikim t\u00eb mundsh\u00ebm dhe risk t\u00eb lidhur kibernetik p\u00ebr Italin\u00eb dhe Evrop\u00ebn n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi\u201d vler\u00ebson ky i studim.<\/p>\n<p>Nd\u00ebr t\u00eb tjera studimi ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb SWAT mbi pikat e forta, t\u00eb dob\u00ebta, k\u00ebrc\u00ebnimet dhe mund\u00ebsit\u00eb ku n\u00ebnvizon se nj\u00eb bashk\u00ebpunim m\u00eb i mir\u00eb mes publikes dhe privatit si dhe rifreskimi n\u00eb koh\u00eb i infrastrukturave t\u00eb ndjeshme mund t\u00eb ket\u00eb efekte pozitive. Tek dob\u00ebsit\u00eb Sekretariati n\u00ebnvizon se vendi yn\u00eb e ka t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb aksesin n\u00eb trajnimet e duhura dhe financimin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb aspekt nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb sistemi arsimor ka orientim jo- teknologji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shqip\u00ebria nuk ka sot nj\u00eb vler\u00ebsim komb\u00ebtar t\u00eb ekspozimit ndaj k\u00ebrc\u00ebnimeve kibernetike n\u00eb sektorin e energjis\u00eb. Nj\u00eb studim i fundit i Sekretariatit t\u00eb Komunitetit t\u00eb Energjis\u00eb q\u00eb ndalet pik\u00ebrisht n\u00eb Sigurin\u00eb Kibernetike n\u00eb sektorin e energjis\u00eb n\u00eb vendet q\u00eb jan\u00eb an\u00ebtare t\u00eb tij ka n\u00ebnvizuar edhe situat\u00ebn e p\u00ebrgjithshme n\u00eb vendin ton\u00eb. Studimi ndalet n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":64148,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-120344","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120344","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=120344"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120344\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/64148"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=120344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=120344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=120344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}