{"id":129034,"date":"2020-07-16T14:07:33","date_gmt":"2020-07-16T12:07:33","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=129034"},"modified":"2020-07-16T14:53:55","modified_gmt":"2020-07-16T12:53:55","slug":"pseudostudiuesit-e-antishqiptarizme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/pseudostudiuesit-e-antishqiptarizme\/","title":{"rendered":"Pseudostudiuesit e antishqiptarizm\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p>Vepr\u00ebn e Martin Camajt e kisha d\u00ebgjuar shum\u00eb koh\u00eb m\u00eb par\u00eb, nga dita kur e njoha n\u00eb ato trotuaret buz\u00eb Lan\u00ebs n\u00eb Tiran\u00eb, ku shiten librat e vjet\u00ebr. Librashit\u00ebsi, me nj\u00eb kapel\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr n\u00eb kok\u00eb dhe me tuta, me l\u00ebkur\u00ebn e nxir\u00eb nga q\u00ebndrimi i gjat\u00eb\u00a0n\u00eb diell, m\u00eb k\u00ebshilloi t\u00eb mos e blej pasi nuk kuptohet, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb proz\u00eb. \u201cKa nj\u00eb gegnishte shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb dhe nuk lexohet\u201d, m\u00eb tha. E grishur n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn, ndofta nga ky pohim, bleva vepr\u00ebn e tij poetike s\u00eb bashku me nj\u00eb studim t\u00eb Universitetit \u201cLuigj Gurakuqi\u201d t\u00eb Shkodr\u00ebs rreth figur\u00ebs s\u00eb tij. Me nj\u00eb pasion t\u00eb gdhendur n\u00eb \u00e7do germ\u00eb, k\u00ebrkuesit e v\u00ebrtet\u00eb e kishin paraqitur at\u00eb n\u00eb dimensionin e tij real, n\u00eb veprimtarin\u00eb si albanolog dhe n\u00eb at\u00eb t\u00eb krijimtaris\u00eb s\u00eb tij letrare n\u00eb proz\u00eb dhe poezi. Itinerari i gjat\u00eb profesional kishte gur kilometrik m\u00ebsimdh\u00ebnien n\u00eb La Sapienza dhe ku stacioni i fundit kishte p\u00ebrfunduar n\u00eb Gjermani, vend ku mbylli edhe karrier\u00ebn si profesor n\u00eb Universitetin e Mynihut. N\u00ebse do t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrmblidhej me nj\u00eb fraz\u00eb madh\u00ebshtia e vepr\u00ebs s\u00eb tij, ajo \u00ebsht\u00eb: nj\u00eb intelektual dhe folklorist, nj\u00eb poet dhe prozator tejet dinjitoz i shqipes dhe Shqip\u00ebris\u00eb. N\u00eb \u00e7do fjal\u00eb t\u00eb tij g\u00eblon malli dhe ndjenja e pafshir\u00eb e adhurimit p\u00ebr tok\u00ebn e l\u00ebn\u00eb dhe ku n\u00eb nj\u00eb plan spekulativ, ai prezanton Shqip\u00ebrin\u00eb, fatin dhe brengat e saj, edhe pse, sikund\u00ebr vet\u00eb pohon, ai k\u00ebrkon t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb poet hibrid, t\u00eb baraspeshoj\u00eb ato rryma letrare q\u00eb jan\u00eb antagoniste me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn, trishtimin me entuziazmin.<\/p>\n<p><strong>KUR HULUMTOJN\u00cb PSEUDOSTUDIUESIT<\/strong><\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb fakt i p\u00ebrs\u00ebritur interesi i disa pseudostudiuesve shqiptar\u00eb, p\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah figurat q\u00eb kan\u00eb l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb n\u00eb historin\u00eb e saj, me disa shkrime q\u00eb nuk flasin kurr\u00eb p\u00ebr fush\u00ebn apo l\u00ebmin ku ato figura kan\u00eb spikatur, fjala vjen si shkrimtar\u00eb, albanolog\u00eb, poet\u00eb, politikan\u00eb, atdhetar\u00eb apo aktor\u00eb, por rrotullohen rreth di\u00e7kaje tjet\u00ebr t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tyre. K\u00ebta syresh hulumtojn\u00eb p\u00ebr shembull, faktin n\u00ebse ishin disident\u00eb apo jo, n\u00ebse ishin kolaboracionist\u00eb, agjent\u00eb, n\u00ebse ishin t\u00eb djatht\u00eb apo m\u00ebngjarash\u00eb, n\u00ebse ishin katolik\u00eb apo mysliman\u00eb. \u00c7udit\u00ebrisht, k\u00ebto shkrime, ndofta p\u00ebr nj\u00eb fakt t\u00eb past\u00ebr rast\u00ebsie, p\u00ebrkasin me momente t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb l\u00ebvizjeve politike n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Ballkan<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs, nj\u00eb problem i madh i tyre ishte \u201cprejardhja e n\u00ebn\u00ebs s\u00eb Sk\u00ebnderbeut\u201d, a thua se ky fakt do e b\u00ebnte at\u00eb, Heroin ton\u00eb Komb\u00ebtar hebre, q\u00eb duhej t\u00eb deklaronte origjin\u00ebn nga kishte prejardhjen e n\u00ebn\u00ebs dhe si i till\u00eb, t\u00eb mos meritonte t\u00eb quhej Hero i Kombit Shqiptar? Ka m\u00eb shum\u00eb se tri dekada q\u00eb Kadare p\u00ebrndiqet nga pik\u00ebpyetja, se \u201cp\u00ebrse ai nuk e shfaqte hapur disidenc\u00ebn e tij p\u00ebr t\u00eb luftuar komunizmin dhe t\u00eb p\u00ebrfundonte i lidhur n\u00eb nj\u00eb shtyll\u00eb\u201d, duke dashur k\u00ebsodore t\u00eb minimizojn\u00eb faktin se ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkrimtar i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm i Shqip\u00ebris\u00eb; Nj\u00eb tjet\u00ebr mundim i po k\u00ebtyre syresh\u00ebve ishte fakti n\u00ebse \u201cN\u00ebn\u00eb Tereza ishte maqedonase apo shqiptare\u201d, edhe pse vet\u00eb Shkupi,n\u00eb momentin kur ajo grua madh\u00ebshtore e trupvog\u00ebl q\u00eb nuk e mohoi kurr\u00eb krenarin\u00eb e t\u00eb qenit shqiptare kish ardhur k\u00ebsaj bote, ishte akoma shqiptar. Gjigantit t\u00eb letrave shqipe, At Gjergj Fisht\u00ebs, i gjet\u00ebn kle\u00e7k\u00ebn se \u201ci sh\u00ebrbente pushtuesit italian\u201d, p\u00ebr koincidenc\u00eb t\u00eb fatit se ai p\u00ebrfaq\u00ebsonte t\u00eb nj\u00ebjtin besim fetar katolik me ta, pa\u00e7ka se vepra e tij letrare dhe patriotike mbetet unikale n\u00eb \u00e7do dimension. P\u00ebr Ismail Qemalin u shqet\u00ebsuan se \u201cai erdhi n\u00eb pushtet me bajonetat e austriak\u00ebve\u201d dhe jo se ishte burr\u00eb i rrall\u00eb, me t\u00eb cilin identifikohet pavar\u00ebsia e Shqip\u00ebris\u00eb. P\u00ebr \u00e7udin\u00eb e \u00e7dokujt vjen e drejt indinjata, q\u00eb k\u00ebta syresh nuk merren me vlerat dhe veprat e k\u00ebtyre figurave, por me aspekte t\u00eb nj\u00eb plani dyt\u00ebsor dhe personal, q\u00eb nuk i vlejn\u00eb as historis\u00eb dhe sidomos, nd\u00ebrgjegjes s\u00eb nj\u00eb kombi.<\/p>\n<p>Hulumtimi p\u00ebrtej dashuris\u00eb p\u00ebr arom\u00ebn e letr\u00ebs k\u00ebrkon burime t\u00eb besueshme dhe t\u00eb marra gjithansh\u00ebm, si dhe t\u00eb ket\u00eb p\u00ebrball\u00eb tryez\u00ebs k\u00ebrkues t\u00eb etur p\u00ebr dije, t\u00eb ftoht\u00eb n\u00eb analiz\u00eb dhe t\u00eb paansh\u00ebm n\u00eb p\u00ebrcjelljet e mendimeve q\u00eb duhet t\u00eb merren n\u00eb plan kritik mbi fush\u00ebn ku ai\/ajo shkrimtar, poet, atdhetar, jan\u00eb t\u00eb njohur. Hulumtimi nuk k\u00ebrkon snob\u00eb, q\u00eb kopjojn\u00eb qitap\u00ebt e arkivave, t\u00eb cilat thon\u00eb se individi nuk mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00ebher\u00ebsh edhe shkrimtar, edhe i divorcuar; apo edhe poet, edhe katolik; apo edhe piktor, edhe i p\u00eblqen nudizmi, pa analizuar pro-t\u00eb dhe kundra-t dhe pa pyetur veten se kujt do t\u2019i sh\u00ebrbejn\u00eb k\u00ebrkimet e tyre. \u00cbsht\u00eb e pamundur q\u00eb n\u00eb studimet e k\u00ebsaj shpure pseudok\u00ebrkuesish, nuk ka thjesht nj\u00eb poet t\u00eb madh apo nj\u00eb shkrimtar t\u00eb talentuar, por ka poet\u00eb t\u00eb arratisur dhe si t\u00eb till\u00eb nuk meritojn\u00eb vler\u00ebsimin e tyre, edhe pse k\u00ebta t\u00eb fundit, Shqip\u00ebris\u00eb ia b\u00ebn\u00eb jehon\u00eb vlerat nga universitetet ku jepnin m\u00ebsim.<\/p>\n<p>Edhe pse nuk vihet re, por n\u00eb plan t\u00eb par\u00eb del handikapi i r\u00ebnd\u00eb i k\u00ebtyre pseudostudiuesve q\u00eb nuk tregojn\u00eb aspak interesa dhe realisht nuk kan\u00eb aft\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb studiuar trash\u00ebgimin\u00eb artistike apo gjurm\u00ebt pozitive, q\u00eb k\u00ebto figura, nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb spikaturat e k\u00ebtij vendi, i kan\u00eb l\u00ebn\u00eb pasuris\u00eb komb\u00ebtare. At\u00ebher\u00eb, n\u00eb pamund\u00ebsi p\u00ebr t\u2019i analizuar, k\u00ebta syresh\u00eb vepr\u00ebn e tyre do t\u00eb mund ta shihnin t\u00eb pakt\u00ebn si kontribute, q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb t\u00ebrthort\u00eb i vijn\u00eb n\u00eb ndihm\u00eb krenaris\u00eb dhe prestigjit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, kaq t\u00eb munduar dhe pak t\u00eb njohur n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja n\u00eb fjal\u00eb ka edhe nj\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim tjet\u00ebr, p.sh. ta shohim problemin nga pik\u00ebsynimi i tyre, t\u00eb cil\u00ebt mbrojn\u00eb tez\u00ebn se \u00ebsht\u00eb e nevojshme q\u00eb t\u00eb thuhet hapur \u00e7do gj\u00eb q\u00eb ka lidhje me jet\u00ebn e k\u00ebtyre figurave (jo me vepr\u00ebn e tyre, pasi nuk jan\u00eb n\u00eb gjendje ta analizojn\u00eb). Pra, sipas tyre \u00ebsht\u00eb e nevojshme q\u00eb t\u00eb dihet \u00e7do gj\u00eb. Shum\u00eb bukur! Kadareja nuk ishte disident, Sk\u00ebnderbeu nuk e kishte n\u00ebn\u00ebn shqiptare, Fishta ishte katolik dhe punoi me italian\u00ebt, Camaj bashk\u00ebpunoi n\u00eb emigrim. N\u00ebse e gjitha kjo i shkon n\u00eb ndihm\u00eb tez\u00ebs se \u201c\u00ebsht\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u2019u th\u00ebn\u00eb gjith\u00e7ka\u201d, pyetja q\u00eb vjen vetiu \u00ebsht\u00eb:<\/p>\n<p><strong>E \u00c7FAR\u00cb PASTAJ?<\/strong><\/p>\n<p>Vler\u00ebn e nj\u00eb shkrimtari, t\u00eb nj\u00eb poeti apo t\u00eb nj\u00eb patrioti nuk e zhb\u00ebn dot asnj\u00eb lloj anatemimi i q\u00ebllimsh\u00ebm. Vler\u00ebsimin e tyre e b\u00ebn vepra q\u00eb ata kan\u00eb l\u00ebn\u00eb, e mbetur n\u00eb memorien shekullore t\u00eb artit apo historis\u00eb dhe n\u00eb admirimin e publikut t\u00eb ruajtur n\u00eb breza, n\u00eb memorien sociale p\u00ebr piktorin, kompozitorin, arkitektin, historianin. Shum\u00eb prej figurave t\u00eb spikatura t\u00eb artit, historis\u00eb e shkenc\u00ebs n\u00eb bot\u00eb, gjykohen dhe vler\u00ebsohen p\u00ebr at\u00eb q\u00eb kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb n\u00eb l\u00ebmin e tyre t\u00eb ekspertiz\u00ebs, jo p\u00ebr veset, doket, qejfet apo situatat, n\u00eb t\u00eb cilat jeta mund t\u2019i kishte tunduar apo v\u00ebn\u00eb n\u00eb sprov\u00eb.<\/p>\n<p>Van Gogun bota e ngre dhe adhuron p\u00ebr piktur\u00ebn dhe askund nuk ngre n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin plan problemet e sh\u00ebndetit t\u00eb tij mendor. Kur\u00a0takon vepr\u00ebn e Dostojevskit, lexuesi p\u00ebrhumbet n\u00eb madh\u00ebshtin\u00eb e tregimeve t\u00eb tij t\u00eb thjeshta, pa menduar apo ditur se ai i shkruante ato n\u00eb intervalin e koh\u00ebs midis krizave epileptike. Emri i Balzakut t\u00eb \u00e7on te mjesht\u00ebria e personazheve Grande apo Gobsek, jo te borxhet e pashlyera q\u00eb ai kishte n\u00ebp\u00ebr Paris. Kush do, le t\u00eb lexoj\u00eb autobiografin\u00eb e tyre, Cvajgun le ta ruaj\u00eb n\u00eb bibliotek\u00ebn e tij.<\/p>\n<p><strong>KU SHKON Q\u00cbLLIMI I V\u00cbRTET\u00cb I SYRESH\u00cbVE KINSE-STUDIUES?<\/strong><\/p>\n<p>N\u00ebse analizojm\u00eb goditjet q\u00eb shum\u00eb figura patriotike, t\u00eb sken\u00ebs, t\u00eb artit, kan\u00eb marr\u00eb gjat\u00eb dekadave n\u00eb Shqip\u00ebri, pjesa m\u00eb e madhe karakterizohen nga nj\u00eb em\u00ebrues i p\u00ebrbashk\u00ebt, tendenca nihiliste ndaj vlerave t\u00eb tyre. Shpeshher\u00eb, ky q\u00ebndrim fut n\u00eb nj\u00eb vorbull q\u00eb b\u00ebn t\u00eb besosh se analizuesit kan\u00eb nj\u00eb ideologji, qoft\u00eb ajo politike apo morale, dhe se \u00e7do gj\u00eb e shohin n\u00ebn k\u00ebt\u00eb optik\u00eb. Por, n\u00eb fakt, kjo shkon m\u00eb tej se kaq. P\u00ebrqasja e k\u00ebtyre kinse-studiuesve sjell nd\u00ebr mendje m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb pik\u00ebpamje, nj\u00eb nevoj\u00eb gati fiziologjike p\u00ebr t\u00eb folur keq p\u00ebr tjetrin, edhe kur ky ka vdekur me emrin e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb goj\u00eb. Kjo, fatkeq\u00ebsisht, \u00ebsht\u00eb vazhdim i nj\u00eb pjese t\u00eb kahershme t\u00eb tradit\u00ebs son\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe sikur t\u00eb merret n\u00ebn petkun e snobizmit \u201cse thjesht po japim informacion\u201d, k\u00ebta syresh kan\u00eb nj\u00eb motiv m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb rr\u00ebmuar n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, p\u00ebr t\u00eb anatemuar deri n\u00eb degradim figura t\u00eb spikatura q\u00eb i ka dh\u00ebn\u00eb shum\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, duke anashkaluar q\u00ebllimsh\u00ebm nderin q\u00eb ata i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb k\u00ebtij kombi duke e ngritur deri n\u00eb prestigj. T\u00eb quhet sjellja e k\u00ebtyre sylesh\u00ebve vet\u00ebm snobiz\u00ebm, n\u00eb fakt, \u00ebsht\u00eb tejet pak, pasi ajo mb\u00ebrrin deri n\u00eb kufijt\u00eb e antishqiptarizm\u00ebs. Duke mohuar figurat e kombit shqiptar, n\u00eb artin dhe kultur\u00ebn e saj, n\u00eb qen\u00ebsin\u00eb dhe pavar\u00ebsin\u00eb e saj, i rri mir\u00eb vog\u00eblsis\u00eb dhe m\u00ebnyr\u00ebs sip\u00ebrfaq\u00ebsore t\u00eb menduarit t\u00eb disave, t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb disa rrethana marrin t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb thon\u00eb \u00e7far\u00eb u vjen, pa u filtruar qoft\u00eb edhe n\u00eb faktin etik, n\u00ebse duhet apo jo t\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb projekte t\u00eb tilla.<\/p>\n<p>K\u00ebto kinse-studime ting\u00ebllojn\u00eb provokuese dhe qesharake n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, p\u00ebr k\u00ebdo q\u00eb ka arsye, pa\u00e7ka ndikimit t\u00eb paevituesh\u00ebm te disa t\u00eb tjer\u00eb, kryesisht t\u00eb palexuarit. Por sido q\u00eb t\u00eb shkruhet mbi Sk\u00ebnderbeun, Fisht\u00ebn, Kadaren\u00eb, Koliqin, Camajn e qindra t\u00eb tjer\u00eb, ata do ngelen n\u00eb historin\u00eb e kombit, p\u00ebr vler\u00ebn e tyre atdhetare dhe artistike, e cila jeton shum\u00eb m\u00eb gjat\u00eb se nj\u00eb shkrim, i marr\u00eb n\u00eb arkivat e Autoritetit p\u00ebr Informim, ku paradoksalisht presin me vite t\u00eb shpluhurohen dosjet e krimeve t\u00eb mbetura n\u00eb kujtes\u00eb, q\u00eb askush nga k\u00ebta kinsestudiues nuk rreket t\u2019i prek\u00eb, pasi sigurisht aft\u00ebsia analitike e tyre nuk shkon dot m\u00eb tej se: \u201cme k\u00eb fjeti poeti apo me k\u00eb shkoi p\u00ebr dark\u00eb shkrimtari?\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vepr\u00ebn e Martin Camajt e kisha d\u00ebgjuar shum\u00eb koh\u00eb m\u00eb par\u00eb, nga dita kur e njoha n\u00eb ato trotuaret buz\u00eb Lan\u00ebs n\u00eb Tiran\u00eb, ku shiten librat e vjet\u00ebr. Librashit\u00ebsi, me nj\u00eb kapel\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr n\u00eb kok\u00eb dhe me tuta, me l\u00ebkur\u00ebn e nxir\u00eb nga q\u00ebndrimi i gjat\u00eb\u00a0n\u00eb diell, m\u00eb k\u00ebshilloi t\u00eb mos e blej pasi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2020,"featured_media":129035,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[364],"tags":[],"class_list":{"0":"post-129034","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-koment-opinion"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129034","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2020"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=129034"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129034\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/129035"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=129034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=129034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=129034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}