{"id":148930,"date":"2020-10-11T14:53:04","date_gmt":"2020-10-11T12:53:04","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=148930"},"modified":"2020-10-11T14:53:04","modified_gmt":"2020-10-11T12:53:04","slug":"ekonomia-ne-rrezik-kriza-me-e-thelle-ne-shqiperi-qe-nga-piramidat-e-vitit-1997","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/ekonomia-ne-rrezik-kriza-me-e-thelle-ne-shqiperi-qe-nga-piramidat-e-vitit-1997\/","title":{"rendered":"Ekonomia n\u00eb Rrezik!\/Kriza m\u00eb e thell\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb nga piramidat e vitit 1997"},"content":{"rendered":"<div class=\"article-introtext\">\n<p>Shifrat e para zyrtare po japin p\u00ebrmasat reale t\u00eb pasojave t\u00eb pandemis\u00eb. INSTAT raportoi se ekonomia ra me 10.2% n\u00eb tremujorin e dyt\u00eb t\u00eb vitit, n\u00eb kulmin e pandemis\u00eb, n\u00eb raport me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn periudh\u00eb t\u00eb nj\u00eb viti m\u00eb par\u00eb. R\u00ebnia \u00ebsht\u00eb m\u00eb e thella q\u00eb nga viti i kriz\u00ebs s\u00eb piramidave n\u00eb vitin 1997, por, nga ana tjet\u00ebr, n\u00eb krahasim me shtetet e tjera q\u00eb u godit\u00ebn po aq ashp\u00ebr, \u00ebsht\u00eb m\u00eb e moderuar.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"article-fulltext\">\n<p>Tkurrja n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn periudh\u00eb ishte m\u00eb e thell\u00eb n\u00eb Maqedoni (-12.7%) dhe Kroacin\u00eb turistike (-15%), nd\u00ebrsa Kosova nuk i ka publikuar ende t\u00eb dh\u00ebnat. Edhe shtetet e Europ\u00ebs u tkurr\u00ebn mesatarisht me 14.8%. N\u00eb rajon, m\u00eb leht\u00eb po e kalon kriz\u00ebn Serbia, q\u00eb u tkurr me 6.5%. Ky i fundit po shijon frytet e nj\u00eb politike t\u00eb konsoliduar fiskale, q\u00eb i dha mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb shpenzonte m\u00eb shum\u00eb me paketa mb\u00ebshtet\u00ebse, si dhe ekonomin\u00eb e diversifikuar q\u00eb \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur vitet e fundit n\u00eb zhvillimin e teknologjis\u00eb s\u00eb informacionit.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria u \u201cshp\u00ebtua\u201d nga pesha e lart\u00eb q\u00eb ka bujq\u00ebsia n\u00eb Prodhimin e Brendsh\u00ebm Bruto, me rreth 19%, q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e larta n\u00eb Europ\u00eb, me nj\u00eb diferenc\u00eb prej 10 pik\u00eb p\u00ebrqindje me Kosov\u00ebn si vendi i dyt\u00eb bujq\u00ebsor n\u00eb Europ\u00eb. N\u00eb Maqedoni, bujq\u00ebsia zuri 7.9% t\u00eb PBB-s\u00eb, n\u00eb Malin e Zi 6.8%, n\u00eb Turqi 6.1%, n\u00eb Serbi 6%, n\u00eb Bosnj\u00eb 5.6% dhe n\u00eb Kosov\u00eb 9.1%.<\/p>\n<p>Pesha e sektorit vjen gjithnj\u00eb e n\u00eb ulje n\u00eb vendet e Europ\u00ebs, ku pesha e bujq\u00ebsis\u00eb luhatet mes 0.5 deri n\u00eb 3% t\u00eb PBB-s\u00eb. Ky sektor i ndjeu pak pasojat e kriz\u00ebs dhe ishte nd\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebt q\u00eb rezultoi me rritje n\u00eb tremujorin e dyt\u00eb, ndon\u00ebse p\u00ebr ironi vendi importon nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb produkteve ushqimore, edhe nga fqinj\u00ebt q\u00eb kan\u00eb pesh\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb n\u00eb ekonomit\u00eb e tyre. Sektori tjet\u00ebr real i ekonomis\u00eb shqiptare, pa bujq\u00ebsin\u00eb, q\u00eb amortizoi goditjen e pandemis\u00eb, vler\u00ebsohet t\u00eb ket\u00eb r\u00ebn\u00eb rreth 14-15%.<\/p>\n<p>Aktiviteti i dyt\u00eb, i cili paradoksalisht ndikoi pozitivisht n\u00eb ecurin\u00eb ekonomike n\u00eb tremujorin e dyt\u00eb, ishte ai i aktiviteteve t\u00eb pasurive t\u00eb paluajtshme. Sektori, q\u00eb z\u00eb rreth 6% t\u00eb Prodhimit t\u00eb Brendsh\u00ebm Bruto, sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare, sh\u00ebnoi nj\u00eb rritje prej 5.5% n\u00eb tremujorin e dyt\u00eb me baz\u00eb vjetore. Themi paradoksalisht, pasi n\u00eb vendin m\u00eb t\u00eb varf\u00ebr t\u00eb Europ\u00ebs, q\u00eb po pak\u00ebsohet dita-dit\u00ebs p\u00ebr shkak t\u00eb emigracionit t\u00eb pandalsh\u00ebm, n\u00eb prill-maj, kur pothuajse gjith\u00e7ka ishte e mbyllur, sh\u00ebnoi rekordin historik t\u00eb shitjeve, t\u00eb pakt\u00ebn q\u00eb prej tremujorit t\u00eb par\u00eb 2008, kur INSTAT raporton t\u00eb dh\u00ebnat e PBB-s\u00eb me \u00e7mime korente.<\/p>\n<p>Q\u00eb prej tremujorit t\u00eb par\u00eb 2018, ky sektor po vijon me rritje t\u00eb fort\u00eb, sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare, duke kanalizuar n\u00eb nd\u00ebrtim e real estate parat\u00eb informale, q\u00eb n\u00eb fakt nuk po i sjellin asgj\u00eb t\u00eb mir\u00eb vendit, p\u00ebrve\u00e7 fryrjes s\u00eb \u00e7mimeve dhe zhvler\u00ebsimit t\u00eb kursimeve t\u00eb shqiptar\u00ebve.<\/p>\n<p>Kantieri i nd\u00ebrtimit n\u00eb kryeqytet, me \u00e7mime q\u00eb arrijn\u00eb deri n\u00eb 4 mij\u00eb euro p\u00ebr met\u00ebr katror, nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb shtrenjtat n\u00eb rajon, por edhe Europ\u00eb (n\u00ebse i krahasojm\u00eb me fuqin\u00eb bler\u00ebse), nuk po i sh\u00ebrben zhvillimit t\u00eb vendit, dhe as arrin t\u00eb krijoj\u00eb iluzionin e nj\u00eb ecurie t\u00eb q\u00ebndrueshme ekonomike. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb, n\u00ebse do t\u00eb ekzistonte vullneti politik p\u00ebr t\u00eb luftuar seriozisht hyrjen masive t\u00eb paras\u00eb s\u00eb paligjshme n\u00eb ekonomi, kjo do t\u00eb \u00e7onte n\u00eb shfryrjen e nj\u00eb flluske t\u00eb madhe.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, edhe institucionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, nuk \u201cg\u00ebnjehen\u201d nga ky iluzion, p\u00ebrkundrazi. Vet\u00ebm jav\u00ebn e fundit, Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar rishikoi me ulje pritshm\u00ebrin\u00eb p\u00ebr ecurin\u00eb ekonomike t\u00eb vendit, nga -5% q\u00eb priste n\u00eb vler\u00ebsimin e prillit, n\u00eb -7.5% n\u00eb raportin e fundit. Fondi e vuri theksin edhe n\u00eb shum\u00eb probleme t\u00eb vendit, q\u00eb po kthehen n\u00eb strukturore, si dob\u00ebsit\u00eb e financiare publike, rreziqet q\u00eb vijn\u00eb nga Partneritetet Publike-Private, nj\u00eb sistem tatimor i komplikuar, kompleks dhe i fragmentuar, me ndryshime t\u00eb shpeshta \u2018ad hoc\u2019, q\u00eb e kan\u00eb cenuar stabilitetin dhe transparenc\u00ebn.<\/p>\n<p>Fondi ritheksoi k\u00ebshill\u00ebn kund\u00ebr nj\u00eb amnistie fiskale t\u00eb mundshme, duke marr\u00eb p\u00ebr baz\u00eb shqet\u00ebsimet lidhur me ndikimin q\u00eb ajo ka mbi zbatueshm\u00ebrin\u00eb e detyrimeve tatimore, si dhe me risqet e lidhura me pastrimin e parave dhe qeverisjen. Edhe Banka Europiane p\u00ebr Rind\u00ebrtim dhe Zhvillim (BERZH), n\u00eb raportin e fundit, e la t\u00eb pandryshuar pritshm\u00ebrin\u00eb p\u00ebr ecurin\u00eb e vendit n\u00eb vitin 2020, duke pritur nj\u00eb r\u00ebnie prej 9%, nd\u00ebrsa rishikoi n\u00eb ulje me 7.5 pik\u00eb p\u00ebrqindje parashikimin p\u00ebr vitin 2021, duke zbehur shpres\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbje t\u00eb shpejt\u00eb.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb ringritja do t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb (pritshm\u00ebrit\u00eb jan\u00eb q\u00eb niveli i PBB-s\u00eb s\u00eb parakriz\u00ebs t\u00eb arrihet vet\u00ebm pas vitit 2021), por \u00ebsht\u00eb n\u00eb dor\u00ebn e politikave qeveritare p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar k\u00ebt\u00eb moment, si nj\u00eb pik\u00eb kthese n\u00eb ekonomi, p\u00ebrtej interesave t\u00eb ngushta, n\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb vendit!<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shifrat e para zyrtare po japin p\u00ebrmasat reale t\u00eb pasojave t\u00eb pandemis\u00eb. INSTAT raportoi se ekonomia ra me 10.2% n\u00eb tremujorin e dyt\u00eb t\u00eb vitit, n\u00eb kulmin e pandemis\u00eb, n\u00eb raport me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn periudh\u00eb t\u00eb nj\u00eb viti m\u00eb par\u00eb. R\u00ebnia \u00ebsht\u00eb m\u00eb e thella q\u00eb nga viti i kriz\u00ebs s\u00eb piramidave n\u00eb vitin 1997, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2020,"featured_media":148931,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241],"tags":[],"class_list":{"0":"post-148930","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148930","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2020"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=148930"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148930\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/148931"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=148930"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=148930"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=148930"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}