{"id":151073,"date":"2020-10-24T11:32:54","date_gmt":"2020-10-24T09:32:54","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=151073"},"modified":"2020-10-24T11:32:54","modified_gmt":"2020-10-24T09:32:54","slug":"ekonomine-shqiptare-e-pret-nje-e-ardhme-e-pasigurt-sepse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/ekonomine-shqiptare-e-pret-nje-e-ardhme-e-pasigurt-sepse\/","title":{"rendered":"Ekonomin\u00eb shqiptare e pret nj\u00eb e ardhme e pasigurt sepse&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>Rastet e Corona*virusit, q\u00eb po shtohen kudo, e gjith\u00eb bota po eksploron s\u00ebrish n\u00eb nj\u00eb territor t\u00eb panjohur. Nd\u00ebrsa n\u00eb mars, t\u00eb gjith\u00eb nxituan t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb karantin\u00eb, si mjeti i vet\u00ebm q\u00eb u pa n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, p\u00ebr t\u00eb parandaluar nj\u00eb kriz\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsore nga vir*usi i panjohur, tashm\u00eb dilemat jan\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n<p>P\u00ebrvoja tregoi se karantina, vet\u00ebm sa e frenoi p\u00ebrkoh\u00ebsisht p\u00ebrhapjen e vir*usit, nd\u00ebrsa n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, d\u00ebmet n\u00eb ekonomi ishin t\u00eb m\u00ebdha. Qeverit\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, shpenzuan t\u00eb gjith\u00eb artilerit\u00eb e tyre p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur bizneset dhe individ\u00ebt dhe ia dol\u00ebn, deri diku.<\/p>\n<p>Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (FMN), n\u00eb raportin e fundit p\u00ebr ekonomin\u00eb globale, parashikon se ekonomia globale, do tkurret me -4.4% k\u00ebt\u00eb vit. Rezultatet do t\u00eb ishin shum\u00eb m\u00eb t\u00eb dob\u00ebta po t\u00eb mos ishin p\u00ebrgjigjet e konsiderueshme, t\u00eb shpejta dhe t\u00eb paprecedenta fiskale, monetare dhe rregullatore q\u00eb ruajt\u00ebn t\u00eb ardhurat e disponueshme p\u00ebr familjet, mb\u00ebshtet\u00ebn flukset e parave p\u00ebr firmat dhe kredit\u00eb.<\/p>\n<p>Disa shtete t\u00eb m\u00ebdha, po shikojn\u00eb s\u00ebrish mund\u00ebsin\u00eb dhe po tentojn\u00eb t\u00eb kthejn\u00eb karantin\u00ebn, ndon\u00ebse dilemat jan\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr efektet q\u00eb do t\u00eb sillte dhe mbi t\u00eb gjitha, p\u00ebr pasojat n\u00eb ekonomi.<\/p>\n<p>N\u00ebse n\u00eb k\u00ebto momente ka nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e sigurt, ajo \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb: &#8220;Q\u00eb e ardhmja \u00ebsht\u00eb e pasigurt&#8221;.<\/p>\n<p>Sidomos kjo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb. Institucionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, parashikojn\u00eb q\u00eb vendi t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr tkurrjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb rajon, e ndikuar dhe nga var\u00ebsia e tij nga turizmi dhe eksportet drejt Italis\u00eb. R\u00ebnia pritet nga -7.5% deri n\u00eb -9%. T\u00eb gjitha institucionet, i ul\u00ebn pritshm\u00ebrit\u00eb edhe p\u00ebr rritjen vitin e ardhsh\u00ebm, duke e zbritur at\u00eb n\u00eb rreth 5%, \u00e7ka n\u00ebnkupton se rikthimi n\u00eb normalitet (nivelet e Prodhimit t\u00eb Brendsh\u00ebm Bruto t\u00eb 2019-s), nuk do t\u00eb arrihet as n\u00eb 2021.<\/p>\n<p>Ndryshe nga tremujori i tret\u00eb q\u00eb sh\u00ebnoi nj\u00ebfar\u00eb gjall\u00ebrimi, i nxitur prej turist\u00ebve dhe rikthimit gradual n\u00eb normalitet pas karantin\u00ebs s\u00eb prill-majit, tre muajt e fundit t\u00eb vitit duken t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb. Shtimi i rasteve t\u00eb Coronavirusit, do t\u00eb ket\u00eb efekt psikologjik n\u00eb frenimin e konsumit nga individ\u00ebt, duke goditur dyqanet e vogla, q\u00eb jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr vet\u00ebpun\u00ebsimin.<\/p>\n<p>Turizmi nuk ka asnj\u00eb shpres\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb afatin e shkurt\u00ebr. Numri i fluturimeve ditore n\u00eb Rinas, ka zbritur n\u00eb m\u00eb pak se 20, nga mbi 40 q\u00eb arriti n\u00eb periudh\u00ebn e ver\u00ebs. Hotelet n\u00eb Tiran\u00eb, deklaruan se nuk kan\u00eb nj\u00eb z\u00ebnie m\u00eb t\u00eb lart\u00eb sesa 10%. Shoqatat e tjera t\u00eb turizmit flasin p\u00ebr nj\u00eb r\u00ebnie deri me 90%, t\u00eb t\u00eb ardhurave t\u00eb operator\u00ebve t\u00eb lidhur me k\u00ebt\u00eb sektor. Nj\u00eb e treta e eksporteve, jan\u00eb tekstile dhe k\u00ebpuc\u00eb me destinacion kryesisht Italin\u00eb, q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb pritet t\u00eb ul\u00eb s\u00ebrish porosit\u00eb p\u00ebr partner\u00ebt shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa shtetet e zhvilluara, kan\u00eb ruajtur ende municione p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar nj\u00eb mbyllje t\u00eb re n\u00eb Shqip\u00ebri, kjo gj\u00eb \u00ebsht\u00eb jasht\u00eb \u00e7do diskutimi. T\u00eb pakt\u00ebn nga ana e kostove ekonomike, do t\u00eb ishte e pap\u00ebrballueshme. Borxhi publik, pritet t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb fund t\u00eb k\u00ebtij viti n\u00eb 83% t\u00eb Prodhimit t\u00eb Brendsh\u00ebm Bruto (PBB), nga 80% q\u00eb e pret qeveria, nj\u00eb nivel rekord dhe i paq\u00ebndruesh\u00ebm.<\/p>\n<p>T\u00eb ardhurat p\u00ebr 9- mujorin ran\u00eb me 10.3% me baz\u00eb vjetore, nga -3% q\u00eb \u00ebsht\u00eb parashikimi n\u00eb buxhet, duke detyruar financat q\u00eb t\u00eb shkurtojn\u00eb shpenzimet, n\u00ebp\u00ebrmjet t\u00eb cilave shpresohej q\u00eb t\u00eb nxitej ekonomia. Rind\u00ebrtimi, p\u00ebr shkak t\u00eb karantin\u00ebs, por edhe proceseve burokratike, po vonon, duke i gjetur shum\u00eb familje pa nj\u00eb streh\u00eb me ardhjen e dimrit.<\/p>\n<p>Ambienti \u00ebsht\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb dhe i pasigurt, por jo i pamenaxhuesh\u00ebm. Ajo q\u00eb k\u00ebrkohet p\u00ebr momentin \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegjshm\u00ebri, s\u00eb pari n\u00eb menaxhimin e financave publike. Ashtu si individ\u00ebt q\u00eb po l\u00ebn\u00eb para m\u00ebnjan\u00eb p\u00ebr nj\u00eb dit\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb (depozitat n\u00eb banka jan\u00eb rritur n\u00eb periudh\u00ebn e pandemis\u00eb), ashtu dhe qeveria duhet jet\u00eb e kujdesshme p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrgatitur p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb.<\/p>\n<p>Por, n\u00eb prag t\u00eb zgjedhjeve, sinjalet jan\u00eb se nuk \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb mend. Ndon\u00ebse ishte e pritshme q\u00eb t\u00eb ardhurat nuk do t\u00eb realizoheshin, q\u00eb kur u hartua buxheti i rishikuar, ato duket se u lan\u00eb q\u00ebllimisht t\u00eb larta, me synim q\u00eb n\u00eb kahun tjet\u00ebr t\u00eb planifikoheshin m\u00eb shum\u00eb shpenzime, duke hapur fonde me synim q\u00eb ato t\u00eb kaloheshin p\u00ebr vitin e ardhsh\u00ebm zgjedhor. Si gjithmon\u00eb e kaluara nuk po b\u00ebhet m\u00ebsim.<\/p>\n<p>Ashtu si n\u00eb vitin zgjedhor 2013, kur u rrit\u00ebn detyrimet e prapambetura q\u00eb iu lan\u00eb barr\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb ardhshme, e nj\u00ebjta gj\u00eb duket se do t\u00eb ndodh\u00eb edhe tani (niveli i detyrimeve t\u00eb prapambetura ka arritur s\u00ebrish n\u00eb rreth 70 miliard\u00eb lek\u00eb, sa n\u00eb 2013-n). Vet\u00ebm se k\u00ebt\u00eb her\u00eb, barra pritet t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e madhe, pasi ajo po r\u00ebndohet nga pasojat q\u00eb po jep n\u00eb ekonomi pandemia e Covid-19, duke rrezikuar q\u00eb pandemia ekonomike t\u00eb mbetet edhe kur virusi t\u00eb zhduket nj\u00eb dit\u00eb (q\u00eb shpresojm\u00eb t\u00eb jet\u00eb sa m\u00eb e shpejt\u00eb).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rastet e Corona*virusit, q\u00eb po shtohen kudo, e gjith\u00eb bota po eksploron s\u00ebrish n\u00eb nj\u00eb territor t\u00eb panjohur. Nd\u00ebrsa n\u00eb mars, t\u00eb gjith\u00eb nxituan t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb karantin\u00eb, si mjeti i vet\u00ebm q\u00eb u pa n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, p\u00ebr t\u00eb parandaluar nj\u00eb kriz\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsore nga vir*usi i panjohur, tashm\u00eb dilemat jan\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2016,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241],"tags":[],"class_list":{"0":"post-151073","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-aktualitet"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151073","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2016"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=151073"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151073\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=151073"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=151073"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=151073"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}