{"id":200276,"date":"2021-09-02T19:11:52","date_gmt":"2021-09-02T17:11:52","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=200276"},"modified":"2021-09-02T19:11:52","modified_gmt":"2021-09-02T17:11:52","slug":"tani-te-duket-sikur-gjithcka-ishte-e-kote-terheqja-nga-afganistani-sjell-perplasje-mes-gjermanise-dhe-shba-ve-merkel-dhe-pasuesi-i-saj-kritika-ndaj-biden","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/tani-te-duket-sikur-gjithcka-ishte-e-kote-terheqja-nga-afganistani-sjell-perplasje-mes-gjermanise-dhe-shba-ve-merkel-dhe-pasuesi-i-saj-kritika-ndaj-biden\/","title":{"rendered":"\u201cTani t\u00eb duket sikur gjith\u00e7ka ishte e kot\u00eb\u201d, t\u00ebrheqja nga Afganistani sjell p\u00ebrplasje mes Gjermanis\u00eb dhe SHBA-ve. Merkel dhe pasuesi i saj kritika ndaj Biden"},"content":{"rendered":"<p>Pasi taliban\u00ebt mor\u00ebn Kabulin dhe afgan\u00ebt e d\u00ebshp\u00ebruar v\u00ebrshuan n\u00eb aeroport duke u p\u00ebrpjekur t\u00eb iknin nga vendi, kancelarja n\u00eb largim Angela Merkel shprehu shqet\u00ebsimin e saj: \u201c<em>Zhvillimet jan\u00eb t\u00eb hidhura, dramatike dhe t\u00eb tmerrshme,<\/em>\u201d tha ajo n\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb shtypi m\u00eb 16 gusht.\u00a0<em>\u201cTani t\u00eb duket sikur gjith\u00e7ka ishte e kot\u00eb\u201d.<\/em><\/p>\n<p>P\u00ebr Gjermanin\u00eb, ushtria e s\u00eb cil\u00ebs ka kaluar gati 20 vjet n\u00eb Afganistan, kostoja njer\u00ebzore dhe financiare ka qen\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme. Bundes\u00ebehr-i, ushtria gjermane, hyri n\u00eb Afganistan p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur SHBA pas sulmeve t\u00eb 11 shtatorit n\u00eb 2001 \u2013 n\u00eb at\u00eb q\u00eb do t\u00eb b\u00ebhej dislokimi m\u00eb i madh dhe m\u00eb i gjat\u00eb ushtarak gjermane jasht\u00eb vendit. Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe, Gjermania u angazhua p\u00ebr projektin e nd\u00ebrtimit t\u00eb kombit. Tani ato shpresa jan\u00eb shuar.<\/p>\n<p>Kandidati p\u00ebr kancelar p\u00ebr kristjandemokrat\u00ebt e Merkelit, Armin Laschet, foli p\u00ebr nj\u00eb goditje t\u00eb madhe n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet transatlantike dhe tronditje nga veprimet e Presidentit amerikan Joe Biden:\u00a0<em>\u201cUn\u00eb u zhg\u00ebnjeva nga njoftimi i tij n\u00eb 14 Prill, se ai do t\u00eb zbatonte urdhrin e t\u00ebrheqjes s\u00eb Donald Trump nga Afganistani nj\u00eb me nj\u00eb, pa p\u00ebrfshir\u00eb plot\u00ebsisht aleat\u00ebt n\u00eb k\u00ebt\u00eb vendim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u201c,<\/em>\u00a0tha Laschet-i p\u00ebr gazet\u00ebn Frankfurter Allgemeine Zeitung n\u00eb mes t\u00eb gushtit.<\/p>\n<p><em>\u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb humbje e madhe e besimit. N\u00eb ve\u00e7anti n\u00eb kompetenc\u00ebn e Amerik\u00ebs si fuqi ushtarake,\u201d<\/em>\u00a0thot\u00eb analisti politik Stephan Bierling nga Universiteti Regensburg.<em>\u00a0\u201cPas kat\u00ebr vitesh katastrofike n\u00ebn Trumpin, ne kishim nj\u00eb pik\u00ebpamje shum\u00eb pozitive p\u00ebr Joe Biden. Tani kjo gjendje shpirt\u00ebrore po ndryshon.\u201d<\/em><\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie e pabarabart\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, SHBA luajti rolin kryesor n\u00eb krijimin e Gjermanis\u00eb Per\u00ebndimore si nj\u00eb demokraci liberale, krijimin e institucioneve demokratike dhe t\u00eb nj\u00eb shtypi t\u00eb lir\u00eb. SHBA garantoi m\u00eb tej sigurin\u00eb gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, q\u00eb Gjermania Per\u00ebndimore t\u00eb vazhdonte t\u00eb ekzistonte s\u00eb bashku me Gjermanin\u00eb Lindore komuniste.<\/p>\n<p><em>\u201cSHBA e mundi Gjermanin\u00eb n\u00eb Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhe m\u00eb pas si nj\u00eb fuqi pushtuese ishte pjes\u00eb e ristrukturimit t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb gjermane,\u201d<\/em>\u00a0shpjegon Ruth Hatlapa, nj\u00eb historiane e specializuar n\u00eb at\u00eb se si Gjermania i sheh SHBA.<\/p>\n<p>Kishte nj\u00eb pro-amerikaniz\u00ebm n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb gjermane per\u00ebndimore q\u00eb mb\u00ebshteste lidhje m\u00eb t\u00eb thella, thot\u00eb ajo, por edhe pak\u00ebnaq\u00ebsi \u2013 ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb lidhje me var\u00ebsin\u00eb e siguris\u00eb s\u00eb Gjermanis\u00eb Per\u00ebndimore nga SHBA, duke krijuar nj\u00eb \u201cmarr\u00ebdh\u00ebnie kontradiktore\u201d, sipas Hatlapas.<\/p>\n<p><strong>Vietnami ishte ndryshe p\u00ebr Gjermanin\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebnia ka par\u00eb momentet e saj t\u00eb ul\u00ebta. Lufta e Vietnamit ishte nj\u00eb rast i till\u00eb. 12.000 protestues kund\u00ebr luft\u00ebs dol\u00ebn n\u00eb rrug\u00ebt e Berlinit Per\u00ebndimor n\u00eb vitin 1968. Nj\u00ebri prej tyre ishte autori Friedrich Christian Delius.<\/p>\n<p><em>\u201cKy zhg\u00ebnjim q\u00eb amerikan\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt ne i admironim, po hynin n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb q\u00eb ishte, t\u00eb themi, krejt\u00ebsisht n\u00eb kund\u00ebrshtim me parimet e tyre, na nxiti dhe na shqet\u00ebsoi, ashtu si\u00e7 shqet\u00ebsoi qindra mij\u00ebra student\u00eb amerikan\u00eb n\u00eb koh\u00eb\u201d,\u00a0<\/em>i tha ai transmetuesit publik Deutschlandfunk, 50 vjet pasi u zhvilluan ngjarjet.<\/p>\n<p>Gjermania i kishte refuzuar thirrjet amerikane p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb ushtarakisht n\u00eb Vietnam. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, ajo nisi nj\u00eb mision humanitar, duke d\u00ebrguar nj\u00eb anije spitalore n\u00eb zon\u00ebn e luft\u00ebs n\u00eb vitin 1966, e koordinuar dhe e pajisur me personel nga Kryqi i Kuq Gjerman (DRK).<\/p>\n<p><strong>Ndarja gjermano-amerikane mbi Irakun<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb goditje tjet\u00ebr ndaj imazhit amerikan n\u00eb Gjermani erdhi n\u00eb vitin 2003. Edhe pse SHBA, n\u00ebn Presidentin George W. Bush i k\u00ebrkoi qeveris\u00eb gjermane t\u00eb merrte pjes\u00eb n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr regjimit t\u00eb Sadam Huseinit n\u00eb Irak, ministri i Jasht\u00ebm i at\u00ebhersh\u00ebm Joschka Fischer nga Partia e Gjelb\u00ebr iu p\u00ebrmbajt fraz\u00ebs s\u00eb tij legjendare:\u00a0<em>\u201cUn\u00eb nuk jam i bindur\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Dyshimet se pushtimi i Irakut qe i justifikuar bazoheshin n\u00eb p\u00ebrfundimet e kund\u00ebrzbulimit gjerman. \u201cSipas informacioneve tona n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, arsyet q\u00eb Colin Po\u00ebell dha para K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara nuk qen\u00eb t\u00eb bazuara, qen\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me tregimin e tij, dhe rezultuan t\u00eb ishin t\u00eb rreme,\u201d i tha August Hanning, at\u00ebher\u00eb president i Sh\u00ebrbimit Informativ Federal(BND)gazet\u00ebs Die \u00cbelt.<\/p>\n<p><em>\u201cGabimet e b\u00ebra nga SHBA-t\u00eb kan\u00eb ende sot nj\u00eb efekt: konflikti midis sunit\u00ebve dhe shiit\u00ebve, ngritja e organizatave terroriste al-Kaida dhe IS, paq\u00ebndrueshm\u00ebria politike,\u201d<\/em>\u00a0i tha analisti i terrorizmit dhe siguris\u00eb Rolf Tophoven i Institutit p\u00ebr Parandalimin e Krizave Iftus transmetuesit gjerman ntv, duke v\u00ebshtruar pas, pas 15 vjet\u00ebsh.\u00a0<em>\u201cNe gjithashtu nuk do ta kishim problemin e refugjat\u00ebve, po t\u00eb kishte paqe n\u00eb rajon. At\u00ebher\u00eb njer\u00ebzve nuk do t\u2019u duhej t\u00eb ikin n\u00eb Evrop\u00eb.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb, situata aktuale \u00ebsht\u00eb pa precedent.<em>\u00a0\u201cDallimi kryesor \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb: n\u00eb Afganistan ne kemi pasur ushtar\u00eb p\u00ebr aq koh\u00eb sa Amerika ka pasur ushtar\u00eb atje,\u201d<\/em>\u00a0thot\u00eb historiani Klaus Schwabe, profesor n\u00eb Universitetin RWTH Aachen.<\/p>\n<p>Gjermania u pozicionua shum\u00eb pozitivisht ndaj Bidenit pas kat\u00ebr vitesh marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb tendosura me Trumpin.<\/p>\n<p><strong>Goditje n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet transatlantike<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cAfganistani \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kontakt me realitetin p\u00ebr ata q\u00eb kishin plane t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr nj\u00eb ringjallje t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve transatlantike,\u201d<\/em>\u00a0thot\u00eb Bastian Giegerich nga Instituti Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Studime Strategjike.<\/p>\n<p><em>\u201cP\u00ebrfshirja e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb e Gjermanis\u00eb i ka b\u00ebr\u00eb ngjarjet e fundit shum\u00eb m\u00eb t\u00eb dhimbshme. P\u00ebrzier ndjenj\u00ebn e d\u00ebshtimit, zhg\u00ebnjimit dhe posht\u00ebrimit,\u201d<\/em>\u00a0thot\u00eb ai.\u00a0<em>\u201cR\u00ebnia e Kabulit tregon qart\u00eb se Gjermania dhe fuqit\u00eb e tjera evropiane nuk kan\u00eb mjete p\u00ebr t\u00eb ndjekur nj\u00eb strategji t\u00eb pavarur.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Pas ngjarjeve n\u00eb Afganistan, thirrjet p\u00ebr pavar\u00ebsi m\u00eb t\u00eb madhe ushtarake gjermane dhe evropiane po b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb forta.\u00a0<em>\u201cBE duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb veproj\u00eb pa partnerin e saj amerikan. Ne duhet t\u00eb jemi n\u00eb gjendje t\u00eb sigurojm\u00eb vet\u00eb nj\u00eb aeroport si ai n\u00eb Kabul,\u201d<\/em>\u00a0tha Lascheti n\u00eb intervist\u00ebn e tij me Frankfurter Allgemeine Zeitung.<\/p>\n<p>Kur administrata e Biden-it nisi mandatin, ajo i b\u00ebri thirrje Gjermanis\u00eb dhe partner\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb evropian\u00eb q\u00eb t\u00eb marrin q\u00ebndrime m\u00eb t\u00eb ashpra ndaj Kin\u00ebs dhe Rusis\u00eb, duke shpresuar t\u00eb mobilizojn\u00eb BE p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb q\u00ebndrim m\u00eb t\u00eb fort\u00eb n\u00eb mbrojtjen e demokracive liberale.<\/p>\n<p>Ngjarjet e fundit n\u00eb Afganistan mund t\u00eb ken\u00eb qen\u00eb kund\u00ebrproduktive, thot\u00eb analisti politik Giegerich.\u00a0<em>\u201cAfganistani ishte nj\u00eb mision q\u00eb nga pik\u00ebpamja gjermane dhe evropiane u nd\u00ebrmor nga solidariteti me SHBA. Shum\u00eb k\u00ebtu do t\u00eb ndiejn\u00eb se\u201dne e b\u00ebm\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebr SHBA dhe shikojm\u00eb se si p\u00ebrfundoi\u201d.<\/em> \/<em>Burimi: DW<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h1><\/h1>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pasi taliban\u00ebt mor\u00ebn Kabulin dhe afgan\u00ebt e d\u00ebshp\u00ebruar v\u00ebrshuan n\u00eb aeroport duke u p\u00ebrpjekur t\u00eb iknin nga vendi, kancelarja n\u00eb largim Angela Merkel shprehu shqet\u00ebsimin e saj: \u201cZhvillimet jan\u00eb t\u00eb hidhura, dramatike dhe t\u00eb tmerrshme,\u201d tha ajo n\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb shtypi m\u00eb 16 gusht.\u00a0\u201cTani t\u00eb duket sikur gjith\u00e7ka ishte e kot\u00eb\u201d. P\u00ebr Gjermanin\u00eb, ushtria e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2030,"featured_media":200277,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,191],"tags":[],"class_list":{"0":"post-200276","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-bota"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2030"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200276"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200276\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/200277"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=200276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}