{"id":269096,"date":"2022-07-06T13:56:32","date_gmt":"2022-07-06T11:56:32","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=269096"},"modified":"2022-07-06T13:56:32","modified_gmt":"2022-07-06T11:56:32","slug":"pse-perendimi-nuk-duhet-ta-zbuse-qendrimin-e-tij-ndaj-erdogan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/pse-perendimi-nuk-duhet-ta-zbuse-qendrimin-e-tij-ndaj-erdogan\/","title":{"rendered":"Pse Per\u00ebndimi nuk duhet ta zbus\u00eb q\u00ebndrimin e tij ndaj Erdogan"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb artikull i koh\u00ebve t\u00eb fundit nga Maximillian Hess n\u00eb revist\u00ebn \u201cForeign Policy\u201d t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen e shum\u00eb v\u00ebzhguesve t\u00eb Turqis\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb edhe mua. Ai deklaronte nd\u00ebr t\u00eb tjera se presidenti turk Recep Tayyip Erdogan \u00ebsht\u00eb nj\u00eb personazh i bezdissh\u00ebm, dhe ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb mbetet i till\u00eb.<\/p>\n<p>Por sipas Hess \u00ebsht\u00eb n\u00eb interesin e Per\u00ebndimit q\u00eb ai t\u00eb jet\u00eb n\u00eb an\u00ebn e tij dhe jo t\u00eb Rusis\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb dob\u00ebsohet Putini dhe t\u00eb garantohet mbijetesa e Ukraina si shtet. Mund\u00ebsit\u00eb jan\u00eb aty, dhe nuk do t\u00eb ishte nj\u00eb l\u00ebvizje e zgjuar q\u00eb Per\u00ebndimi t\u00eb mos provonte.<\/p>\n<p>Logjika e artikullit, mb\u00ebshtetet n\u00eb premis\u00ebn se Erdogan \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aleat problematik, por duke pasur parasysh gjith\u00e7ka q\u00eb po ndodh, ne duhet t\u00eb gjejm\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb punuar me t\u00eb. P\u00ebrpjekja p\u00ebr t\u00eb ulur tonet me nj\u00eb aktor keqdash\u00ebs, nuk duhet t\u00eb jet\u00eb standardi q\u00eb synon Per\u00ebndimi n\u00eb p\u00ebrpjekjen p\u00ebr t\u00eb arritur objektivat e tij. Dhe kjo p\u00ebr nj\u00eb arsye shum\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb: kjo qasje nuk do t\u00eb funksionoj\u00eb.<\/p>\n<p>Her\u00eb pas here, ka analiza sip\u00ebrfaq\u00ebsore q\u00eb mb\u00ebshtetin gjetjen e m\u00ebnyrave p\u00ebr t\u00eb bashk\u00ebpunuar me Turqin\u00eb e Erdoganit, pavar\u00ebsisht vet\u00eb Erdoganit. Ashtu si Hess, edhe ata p\u00ebrdorin nj\u00eb supozim t\u00eb thjesht\u00ebzuar, por plot me t\u00eb meta, sipas t\u00eb cilit Turqia \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme si partnere, dhe aleate, p\u00ebr ta shp\u00ebrfillur.<\/p>\n<p>Analiza t\u00eb tilla jan\u00eb shtuar sidomos q\u00eb nga nisja e pushtimit rus t\u00eb Ukrain\u00ebs, duke argumentuar se nuk duhet t\u00eb l\u00ebm\u00eb asnj\u00eb gur pa l\u00ebvizur, p\u00ebr t\u00eb d\u00ebmtuar aspiratat revizioniste t\u00eb Vladimir Putinit, t\u00eb cilat p\u00ebrve\u00e7 siguris\u00eb s\u00eb aleat\u00ebve tan\u00eb evropian\u00eb, k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb vet\u00eb thelbin e rendit nd\u00ebrkomb\u00ebtar liberal, raporton abcnews.al.<\/p>\n<p>Un\u00eb nuk jam kund\u00ebr arsyetimit t\u00eb fundit, por m\u00ebnyra p\u00ebr ta arritur k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim nuk po i zbut raportet me Erdoganin. Gjetja e nj\u00eb m\u00ebnyre p\u00ebr t\u00eb k\u00ebnaqur synimet e Erdogan, dhe m\u00eb pas hartimi i nj\u00eb kursi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr ta larguar Turqin\u00eb nga Rusia dhe rikthyer at\u00eb n\u00eb krahun per\u00ebndimor, thjesht nuk \u00ebsht\u00eb realiste.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa un\u00eb do t\u00eb doja v\u00ebrtet q\u00eb Turqia t\u00eb rikthehet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb partnere e besueshme dhe e p\u00ebrgjegjshme brenda arkitektur\u00ebs per\u00ebndimore t\u00eb siguris\u00eb, kjo gj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e arritshme me Erdoganin. Th\u00ebn\u00eb thjesht: kur diskutohet se si duhet t\u00eb sillemi me Turqin\u00eb e Erdoganit, nuk ka asnj\u00eb gur q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur deri tani, dhe asnj\u00eb m \u00ebnyr \u00eb e re q\u00eb duhet menduar.<\/p>\n<p>Gjetja e nj\u00eb m\u00ebnyre p\u00ebr t\u00eb k\u00ebnaqur interesat e Erdoganit, do t\u00eb k\u00ebrkonte jo vet\u00ebm q\u00eb Per\u00ebndimi t\u00eb b\u00ebj\u00eb kompromis mbi vlerat e tij, por do t\u00eb rrezikonte sigurin\u00eb dhe stabilitetin e aleanc\u00ebs per\u00ebndimore. Dhe un\u00eb gjykoj se arsyeja p\u00ebr k\u00ebt\u00eb fshihet tek nj \u00eb list\u00eb e gjat\u00eb aktesh skandaloze t\u00eb Erdoganit, t\u00eb cilat nuk mund dhe nuk duhet t\u00eb anashkalohen dhe as t\u00eb harrohen.<\/p>\n<p>Nd\u00ebr shembujt e duksh\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt \u00ebsht\u00eb konflikti n\u00eb Siri. K\u00ebtu Erdogan punoi pa u lodhur p\u00ebr t\u00eb minuar synimet e siguris\u00eb s\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare. N\u00eb p\u00ebrpjekjen e tij obsesive p\u00ebr t\u00eb rr\u00ebzuar regjimin e Bashar Al-Assad n\u00eb Damask, q\u00eb nuk kishte asnj\u00eb p\u00ebrfitim t\u00eb duksh\u00ebm strategjik p\u00ebr Turqin\u00eb apo Per\u00ebndimin, Erdogan u dha mund\u00ebsi shum\u00eb luft\u00ebtar\u00eb t\u00eb huaj q\u00eb t\u2019i bashkoheshin Shtetit Islamik (ISIS).<\/p>\n<p>Po ashtu ai ofroi mb\u00ebshtetje logjistike dhe mjek\u00ebsore p\u00ebr k\u00ebt\u00eb organizat\u00eb, dhe i shiti arm\u00eb nj\u00eb entiteti, q\u00eb paraqet pa asnj\u00eb dyshim k\u00ebrc\u00ebnimin e vet\u00ebm m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb siguris\u00eb p\u00ebr rajonin q\u00eb nga koha e Al Kaed\u00ebs. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb (2012-2015), gazetar\u00ebt e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb rajon e p\u00ebrshkruan Turqin\u00eb si nj\u00eb \u201cautostrad\u00eb xhihadiste\u201d, q\u00eb d\u00ebshmoi nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh terrorist\u00ebsh t\u00eb pakontrolluar t\u00eb kalonin n\u00ebp\u00ebr kufijt\u00eb e saj.<\/p>\n<p>A duhet harruar ky fakt? A duhet t\u00eb supozoj\u00eb Per\u00ebndimi se mund t\u00eb punoj\u00eb me Turqin\u00eb kund\u00ebr Rusis\u00eb? N\u00eb fakt jo. P\u00ebrve\u00e7 b\u00ebmave t\u00eb tij t\u00eb rrezikshme, Erdogan ka arritur t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnoj\u00eb seriozisht kohezivitetin e NATO-s, p\u00ebrmes blerjes s\u00eb sistemit rus t\u00eb mbrojtjes raketore S-400, duke sjell\u00eb largimin e Turqis\u00eb nga programi i avion\u00ebve lufarak\u00eb F-35, ku ajo ishte nj\u00eb an\u00ebtar i konsorciumit prodhues, raporton abcnews.al.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb S-400, q\u00eb mbeten ende n\u00eb depo q\u00eb prej koh\u00ebs kur u blen\u00eb n\u00eb viti 2019, kan\u00eb potencialin \u2013 n\u00ebse vendosen n\u00eb p\u00ebrdorim \u2013 t\u2019i shkaktojn\u00eb d\u00ebme serioze siguris\u00eb s\u00eb aleanc\u00ebs, p\u00ebr shkak t\u00eb aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre p\u00ebr t\u00eb mbledhur informacione t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr sh\u00ebnjestrimin e avion\u00ebve aleat\u00eb, t\u00eb cilat mund t\u00eb ndahen me rus\u00ebt.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, nd\u00ebrsa Turqia po ndihmon n\u00eb dukje forcat ukrainase p\u00ebrmes shitjes s\u00eb dron\u00ebve ushtarak\u00eb \u201cBayraktar\u201d, refuzon t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb regjimin e sanksioneve per\u00ebndimore kund\u00ebr Rusis\u00eb. P\u00ebrkundrazi, Erdogan po minon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive sanksionet per\u00ebndimore duke lejuar transferimin dhe depozitimin e aseteve financiare ruse n\u00eb bankat shtet\u00ebrore turke.<\/p>\n<p>Kjo solli edhe vizit\u00ebn urgjente n\u00eb Ankara t\u00eb z\u00ebvend\u00ebssekretarit amerikan t\u00eb Thesarit, q\u00eb paralajm\u00ebroi autoritetet turke t\u00eb mos vazhdonin m\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb rrug\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb gatishm\u00ebris\u00eb s\u00eb Erdoganit p\u00ebr t\u00eb ndihmuar Rusin\u00eb t\u00eb ket\u00eb qasje indirekte n\u00eb tregjet financiare nd\u00ebrkomb\u00ebtare, Putin po e shp\u00ebrblen Turqin\u00eb duke lejuar d\u00ebrgimin e grurit t\u00eb vjedhur ukrainas n\u00eb Turqi.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb Erdogan ka nd\u00ebrmarr\u00eb veprime t\u00eb m\u00ebtejshme kund\u00ebr siguris\u00eb s\u00eb Per\u00ebndimit.Ai ka p\u00ebrshkall\u00ebzuar veprimet ushtarake nga forcat detare turke n\u00eb Mesdheun Lindor, t\u00eb cilat sfidojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt uj\u00ebrat territoriale dhe zonat ekskluzive ekonomike t\u00eb vendeve si Qipro dhe Greqia.<\/p>\n<p>Pastaj \u00ebsht\u00eb k\u00ebmb\u00ebngulja e vazhdueshme e Turqis\u00eb p\u00ebr t\u00eb pranuar p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e Hamas brenda kufijve t\u00eb saj, dhe p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb atyre legjitimitet. P\u00ebr t\u00eb mos p\u00ebrmendur sulmet e p\u00ebrditshme ndaj qeverisjes demokratike brenda vet\u00eb Turqis\u00eb. Jav\u00ebs q\u00eb shkoi, nj\u00eb gjyqtar i em\u00ebruar nga Ministria e Drejt\u00ebsis\u00eb e Erdogan, reduktoi d\u00ebnimin e vras\u00ebsit t\u00eb nj\u00eb gruaje, t\u00eb cilin e kishte p\u00ebrdhunuar, djegur dhe m\u00eb pas e kishte hedhur n\u00eb nj\u00eb kazan me vaj q\u00eb vlonte.<\/p>\n<p>Ky akt skandaloz i shtohet burgosjes s\u00eb padrejt\u00eb t\u00eb shum\u00eb disident\u00ebve politik\u00eb brenda vendit, si p\u00ebr shembull ai i aktivistit t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut Osman Kavala, si dhe nj\u00eb pjes\u00ebtari t\u00eb stafit t\u00eb ambasad\u00ebs amerikane n\u00eb Ankara, Metin Topuz.<\/p>\n<p>Mbyllja e syve p\u00ebrballa akteve anti-demokratike t\u00eb qeverisjes s\u00eb Erdogan, p\u00ebr t\u00eb gjetur nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb bashk\u00ebpunuar me Turqin\u00eb, i minon n\u00eb thelb objektivat q\u00eb po k\u00ebrkon t\u00eb arrij\u00eb dhe t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb Per\u00ebndimi. I vetmi zhvillim pozitiv i koh\u00ebve t\u00eb fundit nga Erdogan n\u00eb raport me Per\u00ebndimin, \u00ebsht\u00eb lejimi i hyrjes n\u00eb NATO t\u00eb Finland\u00ebs dhe Suedis\u00eb<\/p>\n<p>Por kjo l\u00ebvizje e vetme, nuk adreson asnj\u00eb nga shqet\u00ebsimet e tjera t\u00eb vazhdueshme, t\u00eb p\u00ebrmendura m\u00eb lart. \u00cbsht\u00eb e domosdoshme q\u00eb Per\u00ebndimi t\u00eb kuptoj\u00eb se nuk ka nevoj\u00eb q\u00eb Turqia t\u00eb realizoj\u00eb interesat e saj t\u00eb siguris\u00eb. P\u00ebr NATO-n, Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Evropian, ka nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb qart\u00eb se si t\u2019i qasen Erdoganit:t\u2019i ofroj\u00eb atij mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb gj\u00ebn\u00eb e duhur, dhe kjo mund t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb ofrimin e nj\u00eb platforme p\u00ebr ta \u00e7liruar Turqin\u00eb nga sistemi rus S-400.<\/p>\n<p>N\u00eb rastin e zgjerimit t\u00eb NATO-s, an\u00ebtar\u00ebt e NATO-s mund t\u2019i kishin ofruar Finland\u00ebs dhe Suedis\u00eb t\u00eb gjitha garancit\u00eb e siguris\u00eb n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nenit V, p\u00ebrve\u00e7 an\u00ebtar\u00ebsimit. P\u00ebr sa i p\u00ebrket mb\u00ebshtetjes s\u00eb Turqis\u00eb si demokraci, BE-ja dhe Shtetet e Bashkuara duhet t\u00eb inkurajojn\u00eb pa m\u00ebdyshje sundimin e ligjit dhe zgjedhjet e lira dhe t\u00eb ndershme, dhe t\u00eb denoncojn\u00eb shkeljet e shpeshta t\u00eb Turqis\u00eb.<\/p>\n<p>Nuk ka asnj\u00eb dyshim se aleanca per\u00ebndimore po p\u00ebrballet me sfida t\u00eb shumta, t\u00eb cilat k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb shtyllat thelb\u00ebsore t\u00eb siguris\u00eb per\u00ebndimore. Por kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se Per\u00ebndimi duhet t\u00eb punoj\u00eb me aktor\u00eb keqdash\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt vet\u00ebm do ta d\u00ebmtojn\u00eb at\u00eb.<\/p>\n<p>Sh\u00ebnim: Sinan Ciddi, an\u00ebtar i Fondacionit p\u00ebr Mbrojtjen e Demokracive (FDD), dhe profesor i asociuar i studimeve t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb Universitetin Xhorxhtaun, SHBA.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb artikull i koh\u00ebve t\u00eb fundit nga Maximillian Hess n\u00eb revist\u00ebn \u201cForeign Policy\u201d t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen e shum\u00eb v\u00ebzhguesve t\u00eb Turqis\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb edhe mua. Ai deklaronte nd\u00ebr t\u00eb tjera se presidenti turk Recep Tayyip Erdogan \u00ebsht\u00eb nj\u00eb personazh i bezdissh\u00ebm, dhe ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb mbetet i till\u00eb. Por sipas Hess \u00ebsht\u00eb n\u00eb interesin e Per\u00ebndimit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2020,"featured_media":183059,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,5380,231],"tags":[],"class_list":{"0":"post-269096","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-kryesore","9":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/269096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2020"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=269096"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/269096\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/183059"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=269096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=269096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=269096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}