{"id":277883,"date":"2022-08-14T13:44:15","date_gmt":"2022-08-14T11:44:15","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=277883"},"modified":"2022-08-14T13:44:59","modified_gmt":"2022-08-14T11:44:59","slug":"zbullim-i-jashtezakonshem-shkencetaret-kane-mundur-te-mbjellin-bime-ne-hirin-henor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/zbullim-i-jashtezakonshem-shkencetaret-kane-mundur-te-mbjellin-bime-ne-hirin-henor\/","title":{"rendered":"Zbulim i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb mundur t\u00eb mbjellin bim\u00eb n\u00eb hirin h\u00ebnor"},"content":{"rendered":"<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt n\u00eb Universitetin e Florid\u00ebs b\u00ebn\u00eb nj\u00eb zbulim t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm q\u00eb mund t\u00eb mund\u00ebsoj\u00eb eksplorimin e hap\u00ebsir\u00ebs dhe t\u00eb ndihmoj\u00eb studiuesit n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.<\/p>\n<p>Bim\u00ebt mund t\u00eb rriten n\u00eb hirin h\u00ebnor. Kjo deklarat\u00eb e thjesht\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme dhe hap nj\u00eb der\u00eb p\u00ebr eksplorimin e mundsh\u00ebm t\u00eb H\u00ebn\u00ebs dhe Marsit n\u00eb t\u00eb ardhmen duke p\u00ebrdorur burime natyrore.<\/p>\n<p>Robert Ferl \u00ebsht\u00eb profesor n\u00eb departamentin e Shkencave t\u00eb Hortikultur\u00ebs n\u00eb Universitetin e Florid\u00ebs deklaroi se: \u201c Gjithcka nisri rreth 50 vite m\u00eb par\u00eb me eksperimentet e para q\u00eb u zhvilluan n\u00eb laborator\u00ebt e Apollos. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb u ngrit\u00ebn dy pyetje. A mund t\u00eb rriten bim\u00ebt n\u00eb hirin h\u00ebnor? Dhe n\u00ebse po,\u00a0 a do t\u00eb na hynte n\u00eb pun\u00eb kjo gj\u00eb ne njer\u00ebzve nj\u00eb dit\u00eb?<\/p>\n<p>P\u00ebrgjigja p\u00ebr pyetjen e par\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb po e fuqishme. Bim\u00ebt mund t\u00eb rriten n\u00eb regolitin h\u00ebnor. Ato nuk jan\u00eb aq t\u00eb fuqishme sa bim\u00ebt e rritura n\u00eb tok\u00ebn e planetit ton\u00eb. Apo ato t\u00eb rritura nga studiuesit n\u00eb nj\u00eb simulant h\u00ebnor t\u00eb b\u00ebr\u00eb nga hiri vullkanik. Por ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb se bim\u00ebt mund t\u00eb rriten n\u00eb nj\u00eb habitat t\u00eb till\u00eb. Dhe duke studiuar se si bim\u00ebt reagojn\u00eb n\u00eb mostrat h\u00ebnore, ekipi shpreson t&#8217;i p\u00ebrgjigjet edhe pyetjes s\u00eb dyt\u00eb, duke i hapur rrug\u00ebn astronaut\u00ebve t\u00eb ardhsh\u00ebm q\u00eb t\u00eb rritin bim\u00eb t\u00eb pasura me l\u00ebnd\u00eb ushqyese n\u00eb sip\u00ebrfaqen e H\u00ebn\u00ebs.<\/p>\n<p>Studiuesit deklaruan m\u00eb 12 maj t\u00eb k\u00ebtij viti se kishin mbjell\u00eb farat e nj\u00eb bime t\u00eb quajtur Arabidopsis thaliana n\u00eb 12 kontejner\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl, secila me nj\u00eb gram tok\u00eb h\u00ebnore, e quajtur m\u00eb sakt\u00eb regolit h\u00ebnor, dhe pan\u00eb se si ato mbinin dhe rriteshin. Regoliti h\u00ebnor, n\u00eb grimcat e mprehta t\u00eb pluhurit dhe munges\u00ebn e materialit organic. Ky material ndryshon shum\u00eb nga toka e planetit ton\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb nuk dihej n\u00ebse farat do t\u00eb mbinin apo jo.<\/p>\n<p>&#8220;Kur pam\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb se filizat e mbjella mbin\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha mostrat, t\u00eb gjith\u00eb u emocionuam pa mas\u00eb\u201d tha profesorja e shkencave t\u00eb kopshtaris\u00eb Anna-Lisa Paul, drejtoresh\u00eb e Qendr\u00ebs Nd\u00ebrdisiplinore t\u00eb Universitetit t\u00eb Florid\u00ebs p\u00ebr K\u00ebrkime Bioteknologjike. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zbulim q\u00eb do t\u00eb sjell nj\u00eb revolucion t\u00eb v\u00ebrtet n\u00eb eksplorimin e planeteve t\u00eb sistemit ton\u00eb diellor.<\/p>\n<p>Tashm\u00eb austronaut\u00ebt do t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb ti mbjellin far\u00ebrat edhe n\u00eb mjedise t\u00eb tjera t\u00eb cilat n\u00eb nj\u00eb t\u00eb ardhme jo shum\u00eb t\u00eb larg\u00ebt mund t\u00eb popullojn\u00eb H\u00ebn\u00ebn dhe Marsin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt n\u00eb Universitetin e Florid\u00ebs b\u00ebn\u00eb nj\u00eb zbulim t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm q\u00eb mund t\u00eb mund\u00ebsoj\u00eb eksplorimin e hap\u00ebsir\u00ebs dhe t\u00eb ndihmoj\u00eb studiuesit n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim. Bim\u00ebt mund t\u00eb rriten n\u00eb hirin h\u00ebnor. Kjo deklarat\u00eb e thjesht\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme dhe hap nj\u00eb der\u00eb p\u00ebr eksplorimin e mundsh\u00ebm t\u00eb H\u00ebn\u00ebs dhe Marsit n\u00eb t\u00eb ardhmen duke [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2020,"featured_media":277884,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,191,5380,337,234,231,232,206,2123,205],"tags":[],"class_list":{"0":"post-277883","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-bota","9":"category-kryesore","10":"category-kulture","11":"category-kuriozitete","12":"category-lajme","13":"category-pa-kategori","14":"category-shkence","15":"category-sociale","16":"category-teknologji"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/277883","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2020"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=277883"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/277883\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/277884"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=277883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=277883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=277883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}