{"id":283343,"date":"2022-09-10T16:36:10","date_gmt":"2022-09-10T14:36:10","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=283343"},"modified":"2022-09-10T16:36:10","modified_gmt":"2022-09-10T14:36:10","slug":"kur-do-te-ndalet-sulmi-ndaj-shqiperise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/kur-do-te-ndalet-sulmi-ndaj-shqiperise\/","title":{"rendered":"Ku(r) do t\u00eb ndalet sulmi ndaj Shqip\u00ebris\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Lutfi Dervishi<\/strong><\/p>\n<p><em>Bllokimi i sot\u00ebm i sistemit TIM-s \u00ebsht\u00eb sulmi i radh\u00ebs ndaj Shqip\u00ebris\u00eb, por me siguri nuk do t\u00eb jet\u00eb i fundit. Ky sulm kibernetik nuk \u00ebsht\u00eb pun\u00eb \u201chackerash\u201d, q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb gjoba, por \u00ebsht\u00eb akt lufte i Iranit si kund\u00ebrp\u00ebrgjigje ndaj mb\u00ebshtetjes s\u00eb opozit\u00ebs iraniane dhe nd\u00ebrprerje s\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve diplomatike me regjimin e ajatollah\u00ebve.<\/em><\/p>\n<p><em>Qindra \u2013 mij\u00ebra qytetar\u00eb shqiptar\u00eb dhe t\u00eb huaj mbet\u00ebn t\u00eb bllokuar sot n\u00eb pikat e kalimit kufitar, portet dhe aeroportin kryesor t\u00eb vendit p\u00ebr shkak t\u00eb agresionit kibernetik me adres\u00eb Iranin. Por askush nuk mund t\u00eb thot\u00eb se m\u00eb e keqja ka kaluar.<\/em><\/p>\n<p><em>Bllokimi i l\u00ebvizjes s\u00eb njer\u00ebzve dhe mallrave n\u00eb kufijt\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb k\u00ebmban\u00eb alarmi p\u00ebr at\u00eb q\u00eb mund t\u00eb vij m\u00eb pas. Pas bllokimit t\u00eb AKSH-it, hakerimi i sistemit TIM-s \u00ebsht\u00eb sinjali se ky \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm fillimi\u2026 Mesazhi n\u00eb t\u00eb dy rastet lidhet me strehimin q\u00eb Shqip\u00ebria i ka ofruar opozit\u00ebs iraniane. Pamjet q\u00eb tregojn\u00eb hackerimin e kamerave t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb aeroportin N\u00ebn\u00eb Tereya d\u00ebshmojn\u00eb se armiku p\u00ebrball\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb i zakonsh\u00ebm dhe beteja me t\u00eb nuk do t\u00eb jet\u00eb e leht\u00eb.<\/em><\/p>\n<p><em>N\u00eb kushtet kur puna dhe sh\u00ebrbimet po zhvendosen on line \u00ebsht\u00eb krejt e mundshme q\u00eb lufta t\u00eb vijoj\u00eb t\u00eb jet\u00eb kibernetike, por nuk p\u00ebrjashtohet q\u00eb aktet terroriste t\u00eb shtrihen si ndaj an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb MEK n\u00eb Shqip\u00ebri ashtu edhe ndaj popullat\u00ebs civile. Nuk p\u00ebrjashtohet edhe sulmi ndaj infrastruktur\u00ebs kritike t\u00eb vendit (energjia, digat, uj\u00ebsjell\u00ebsat).<\/em><\/p>\n<p><em>Pyetja nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb a do t\u00eb ket\u00eb m\u00eb sulme, por ku(r)? N\u00ebse nuk kemi ekspertiz\u00ebn e duhur p\u00ebr sigurin\u00eb digjitale, duhet t\u00eb p\u00ebrgatitemi p\u00ebr sigurin\u00eb fizike.<\/em><\/p>\n<p><em>Ngjarjet q\u00eb po ndodhin nuk kalohen me njoftime n\u00eb rrjete sociale, me fraz\u00ebn se \u201cpo punojm\u00eb me partner\u00ebt\u201d apo me lajme me tis paniku, por me marrjen e veprimeve urgjente si p\u00ebr sigurin\u00eb digjitale, ashtu edhe p\u00ebr sigurin\u00eb fizike.<\/em><\/p>\n<p><em>Kjo nuk \u00ebsht\u00eb loj\u00eb!<\/em><\/p>\n<p><em>Krahas mb\u00ebshtetjes q\u00eb vjen nga aleat\u00ebt (kryesisht nga SHBA), \u00ebsht\u00eb koha p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb me shpejt\u00ebsi m\u00ebsime nga sulmet e fundit kibernetike. Siguria digjitale duhet marr\u00eb seriozisht. (\u00e7ka do t\u00eb thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb e pafalshme q\u00eb tenderat p\u00ebr sigurin\u00eb digjitale t\u00eb trajtohen si tendera rrug\u00ebsh ku si rregull p\u00ebrjashtojm\u00eb kompanit\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare).<\/em><\/p>\n<p><em>N\u00eb k\u00ebt\u00eb \u201cluft\u00eb\u201d nuk jemi vet\u00ebm. Si vend an\u00ebtar i NATO-s g\u00ebzojm\u00eb mbrojtjen kolektive t\u00eb nenit 5 (kur nj\u00eb vend an\u00ebtar sulmohet, jan\u00eb sulmuar automatikisht edhe 29 an\u00ebtar\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb Aleanc\u00eb) Por lufta e shpallur \u00ebsht\u00eb asimetrike. Nuk \u00ebsht\u00eb lufta klasike ku ushtria armike dhunon territorin, apo hap\u00ebsir\u00ebn ajrore e detare, por nj\u00eb grup individ\u00ebsh ndoshta me baz\u00eb n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb tret\u00eb agresojn\u00eb on- line dhe sjellin d\u00ebme t\u00eb pallogaritshme p\u00ebr vendin.<\/em><\/p>\n<p><em>N\u00eb samitin e NATO-s n\u00eb 2016, Aleat\u00ebt, krahas ajrit, tok\u00ebs dhe detit, shpall\u00ebn hap\u00ebsir\u00ebn kibernetike nj\u00eb domen t\u00eb ri operacional.<\/em><\/p>\n<p><em>Aktivizimi i nenit 5 si kund\u00ebrp\u00ebrgjigje ndaj nj\u00eb sulmi kibernetik u p\u00ebrs\u00ebrit edhe vjet n\u00eb Komunikat\u00ebn e Samitit Brukselit, ndon\u00ebse vler\u00ebsimi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb situat\u00eb b\u00ebhet rast pas rasti. Aleanca \u00ebsht\u00eb fat p\u00ebr ne, por Aleanca \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u00eb shtuar forc\u00ebn dhe jo p\u00ebr t\u00eb rritur dob\u00ebsin\u00eb. Nuk mundet q\u00eb p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb t\u00eb presim zgjidhjen nga aleat\u00ebt.<\/em><\/p>\n<p><em>Pa pritur se \u00e7far\u00eb do t\u00eb b\u00ebjn\u00eb aleat\u00ebt, disa detyra sht\u00ebpie mund t\u00eb b\u00ebhen:<\/em><\/p>\n<p><em>monitorimi i situat\u00ebs, ngritja e nj\u00eb Task Force p\u00ebr monitorim, koordinim dhe veprim, rritja e gadishm\u00ebris\u00eb n\u00eb objekte me r\u00ebnd\u00ebsi strategjike, nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi i opinionit publik, administrat\u00ebs dhe biznesit, planifikimi i burimeve njer\u00ebzore dhe financiare, si dhe nj\u00eb strategji afat shkurt\u00ebr dhe afat gjat\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me sfidat e reja t\u00eb siguris\u00eb.<\/em><\/p>\n<p><em>Presidenti, edhe si ish ushtarak duhet t\u00eb kishte mbledhur nd\u00ebrkoh\u00eb K\u00ebshillin e Siguris\u00eb Kombe\u00ebtare. Hezitimi dhe vonesat p\u00ebr t\u00eb vepruar d\u00ebshmojn\u00eb se e gjitha \u00e7far\u00eb po ndodh nuk po merret seriozisht.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Lutfi Dervishi Bllokimi i sot\u00ebm i sistemit TIM-s \u00ebsht\u00eb sulmi i radh\u00ebs ndaj Shqip\u00ebris\u00eb, por me siguri nuk do t\u00eb jet\u00eb i fundit. Ky sulm kibernetik nuk \u00ebsht\u00eb pun\u00eb \u201chackerash\u201d, q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb gjoba, por \u00ebsht\u00eb akt lufte i Iranit si kund\u00ebrp\u00ebrgjigje ndaj mb\u00ebshtetjes s\u00eb opozit\u00ebs iraniane dhe nd\u00ebrprerje s\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve diplomatike me regjimin e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2037,"featured_media":283344,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,3365,364,5380,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-283343","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-analize","9":"category-koment-opinion","10":"category-kryesore","11":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/283343","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2037"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=283343"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/283343\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/283344"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=283343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=283343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=283343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}