{"id":283896,"date":"2022-09-12T19:54:06","date_gmt":"2022-09-12T17:54:06","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=283896"},"modified":"2022-09-12T19:54:06","modified_gmt":"2022-09-12T17:54:06","slug":"mali-i-zi-i-paralizuar-nga-sulmet-kibernetike-hakerat-bllokojne-kompjeturat-e-selise-se-qeverise-dhe-heqin-internetin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/mali-i-zi-i-paralizuar-nga-sulmet-kibernetike-hakerat-bllokojne-kompjeturat-e-selise-se-qeverise-dhe-heqin-internetin\/","title":{"rendered":"Mali i Zi \u201ci paralizuar\u201d nga sulmet kibernetike, hakerat bllokojn\u00eb kompjeturat e selis\u00eb s\u00eb qeveris\u00eb dhe heqin internetin"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb sulm masiv dhe i vazhduesh\u00ebm kibernetik n\u00eb Mal t\u00eb Zi, p\u00ebr t\u00eb cilin zyrtar\u00ebt faj\u00ebsojn\u00eb haker\u00ebt pro-rus\u00eb dhe Mosk\u00ebn, \u00ebsht\u00eb cil\u00ebsuar nga ekspert\u00ebt si i paprecedent\u00eb n\u00eb intensitetin dhe shtrirjen e tij.<\/p>\n<p>Hakerat kan\u00eb d\u00ebmtuar platformat e qeveris\u00eb n\u00eb internet, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb rrezikshm\u00ebri t\u00eb lart\u00eb infrastruktur\u00ebn jetike t\u00eb Malit t\u00eb Zi. <\/p>\n<p>Goditja ishte n\u00eb vazhd\u00ebn e nj\u00eb numri incidentesh kibernetike q\u00eb nga fillimi i agresionit rus ndaj Ukrain\u00ebs n\u00eb shkurt.<\/p>\n<p>N\u00eb selin\u00eb e qeveris\u00eb s\u00eb Malit t\u00eb Zi, nj\u00eb vend an\u00ebtar i NATO-s, kompjuter\u00ebt e tavolin\u00ebs jan\u00eb t\u00eb mbyllur, interneti mungon dhe faqet e agjencive shtet\u00ebrore jan\u00eb t\u00eb \u00e7aktivizuar.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrprerja vjen n\u00eb mes t\u00eb nj\u00eb sulmi masiv kibernetik kund\u00ebr shtetit t\u00eb vog\u00ebl ballkanik, p\u00ebr t\u00eb cilin zyrtar\u00ebt thon\u00eb se ka shenjat dalluese t\u00eb haker\u00ebve pro-rus\u00eb dhe sh\u00ebrbimeve t\u00eb siguris\u00eb s\u00eb Mosk\u00ebs.<\/p>\n<p>Sulmi i koordinuar filloi rreth dat\u00ebs 20 gusht dhe ka d\u00ebmtuar platformat e qeveris\u00eb n\u00eb internet, si edhe ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb rrezikshm\u00ebri t\u00eb lart\u00eb infrastruktur\u00ebn jetike, p\u00ebrfshir\u00eb sistemin bankar, furnizimin me uj\u00eb dhe energjin\u00eb elektrike.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga fillimi i agresionit rus ndaj Ukrain\u00ebs n\u00eb shkurt, haker\u00ebt kan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr disa vende t\u00eb tjera evropiane, kryesisht an\u00ebtar\u00eb t\u00eb NATO-s.<\/p>\n<p>I ulur n\u00eb tryez\u00ebn e tij n\u00eb kryeqytetin Podgoric\u00eb, p\u00ebrpara nj\u00eb ekrani kompjuteri t\u00eb fikur, Ministri i Mbrojtjes Rasko Konjevi\u00e7 thot\u00eb se zyrtar\u00ebt e qeveris\u00eb jan\u00eb k\u00ebshilluar t\u00eb shk\u00ebputen nga linja p\u00ebr arsye sigurie.<\/p>\n<p>\u201cKemi rreth 20 dit\u00eb q\u00eb p\u00ebrballemi me sfida serioze p\u00ebr shkak t\u00eb sulmit kibernetik dhe i gjith\u00eb sistemi shtet\u00ebror, sistemi i administrat\u00ebs shtet\u00ebrore dhe sistemi i sh\u00ebrbimeve ndaj qytetar\u00ebve po funksionojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb nivel mjaft t\u00eb kufizuar\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt, duke p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb ekip hetuesish t\u00eb Byros\u00eb Federale t\u00eb Hetimeve t\u00eb SHBA, po p\u00ebrpiqen t\u00eb gjejn\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsit p\u00ebr sulmin \u201cbrutal\u201d, shton ai.<\/p>\n<p>\u201cA ka nj\u00eb sfond politik pas k\u00ebtij sulmi? Personalisht, un\u00eb mendoj se po\u201d vazhdon ministri.<\/p>\n<p>Zyrtar\u00ebt e qeveris\u00eb s\u00eb Malit t\u00eb Zi besojn\u00eb se sulmi ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb jet\u00eb kryer nga nj\u00eb band\u00eb haker\u00ebsh e lidhur me Rusin\u00eb.<\/p>\n<p>Banda kibernetike rusisht-fol\u00ebse mori p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb sulmit, duke \u201cinfektuar\u201d sh\u00ebrbimet e qeveris\u00eb n\u00eb internet me nj\u00eb virus t\u00eb njohur si \u201cKuba\u201d.<\/p>\n<p>Ajo funksionon n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi pa u penguar nga Kremlini, p\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb nuk sulmon vendet mike t\u00eb Rusis\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb agjencia e Malit t\u00eb Zi p\u00ebr Sigurin\u00eb Komb\u00ebtare, faj\u00ebsoi drejtp\u00ebrdrejt Rusin\u00eb p\u00ebr sulmin.<\/p>\n<p>\u201cNga intensiteti i sulmit, nga m\u00ebnyra se si u godit Ministria e Mbrojtjes, dyshimet se nj\u00eb pal\u00eb e tret\u00eb (shtet) mund t\u00eb jet\u00eb pas tij, jan\u00eb m\u00ebse t\u00eb arsyeshme\u201d, thot\u00eb ministri Konjevi\u00e7.<\/p>\n<p>Mali i Zi, q\u00eb dikur konsiderohej nj\u00eb aleat i fort\u00eb rus, iu bashkua NATO-s n\u00eb vitin 2017, pavar\u00ebsisht kund\u00ebrshtimit t\u00eb Kremlinit.<\/p>\n<p>Ai i \u00ebsht\u00eb bashkuar gjithashtu sanksioneve per\u00ebndimore kund\u00ebr Rusis\u00eb.<\/p>\n<p>Mali i Zi aktualisht drejtohet nga qeveria e p\u00ebrkohshme e drejtuar nga Dritan Abazovi\u00e7, e cila ka humbur mb\u00ebshtetjen parlamentare p\u00ebr shkak t\u00eb marr\u00ebveshjeve dhe bashk\u00ebpunimit t\u00eb kryeministrit me Serbin\u00eb dhe Kish\u00ebn Ortodokse Serbe.<\/p>\n<p>Vendi \u00ebsht\u00eb thell\u00ebsisht i ndar\u00eb midis atyre q\u00eb po k\u00ebrkojn\u00eb rivendosjen e lidhjeve t\u00eb ngushta me Serbin\u00eb dhe Rusin\u00eb, dhe atyre q\u00eb jan\u00eb n\u00eb favor t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb Bashkimin Evropian.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse lufta me arm\u00eb zjarri dhe bomba po zhvillohet n\u00eb Ukrain\u00eb, analisti politik Zlatko Vujovi\u00e7 beson se ajo q\u00eb po ndodh n\u00eb Mal t\u00eb Zi \u00ebsht\u00eb \u201cdi\u00e7ka e ngjashme \u201c.<\/p>\n<p>\u201cNuk ka bomba, por ka nj\u00eb tension t\u00eb madh, nj\u00eb konflikt t\u00eb madh hibrid, n\u00eb t\u00eb cilin jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlidhura interesat e Rusis\u00eb dhe sh\u00ebrbimeve t\u00eb saj t\u00eb zbulimit dhe atyre serbe,\u201d shpjegon ai.<\/p>\n<p>Edhe vende t\u00eb tjera t\u00eb Evrop\u00ebs Lindore q\u00eb konsiderohen si armiq t\u00eb Rusis\u00eb koh\u00ebt e fundit kan\u00eb p\u00ebsuar sulme kibernetike.<\/p>\n<p>Objektivat kan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb rrjete n\u00eb Moldavi, Slloveni, Bullgari, Maqedonin\u00eb e Veriut dhe Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Jav\u00ebn e kaluar, Shqip\u00ebria nd\u00ebrpreu marr\u00ebdh\u00ebniet diplomatike me Iranin dhe d\u00ebboi diplomat\u00ebt e saj pas nj\u00eb sulmi kibernetik n\u00eb korrik p\u00ebr t\u00eb cilin faj\u00ebsoi Republik\u00ebn Islamike.\/VOA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb sulm masiv dhe i vazhduesh\u00ebm kibernetik n\u00eb Mal t\u00eb Zi, p\u00ebr t\u00eb cilin zyrtar\u00ebt faj\u00ebsojn\u00eb haker\u00ebt pro-rus\u00eb dhe Mosk\u00ebn, \u00ebsht\u00eb cil\u00ebsuar nga ekspert\u00ebt si i paprecedent\u00eb n\u00eb intensitetin dhe shtrirjen e tij. Hakerat kan\u00eb d\u00ebmtuar platformat e qeveris\u00eb n\u00eb internet, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb rrezikshm\u00ebri t\u00eb lart\u00eb infrastruktur\u00ebn jetike t\u00eb Malit t\u00eb Zi. Goditja ishte [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2031,"featured_media":283287,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,231,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-283896","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-lajme","9":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/283896","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2031"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=283896"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/283896\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/283287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=283896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=283896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=283896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}