{"id":284617,"date":"2022-09-14T14:32:28","date_gmt":"2022-09-14T12:32:28","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=284617"},"modified":"2022-09-14T14:32:28","modified_gmt":"2022-09-14T12:32:28","slug":"analiza-e-birn-qeveria-shton-rrogetaret-dhe-koston-ne-kurriz-te-taksapaguesve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/analiza-e-birn-qeveria-shton-rrogetaret-dhe-koston-ne-kurriz-te-taksapaguesve\/","title":{"rendered":"Analiza e BIRN: Qeveria shton rrog\u00ebtar\u00ebt dhe koston n\u00eb kurriz t\u00eb taksapaguesve"},"content":{"rendered":"<p>Numri i t\u00eb pun\u00ebsuarve n\u00eb sektorin publik n\u00eb Shqip\u00ebri arriti n\u00eb 186 mij\u00eb vet\u00eb n\u00eb fund t\u00eb qershorit t\u00eb k\u00ebtij viti, me nj\u00eb rritje prej gati 1,500 vet\u00ebsh n\u00eb krahasim me marsin, b\u00ebhet e ditur nga t\u00eb dh\u00ebnat statistikore t\u00eb publikuara nga INSTAT t\u00eb mart\u00ebn.<\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Shtimi i t\u00eb pun\u00ebsuarve n\u00eb shtet ka qen\u00eb i vrullsh\u00ebm gjat\u00eb vitit t\u00eb fundit dhe duket se lidhet me fushat\u00ebn zgjedhore t\u00eb socialist\u00ebve t\u00eb vitit t\u00eb kaluar p\u00ebr zgjedhjet parlamentare, t\u00eb cilat socialist\u00ebt i fituan mes akuzave p\u00ebr politizim drastik t\u00eb administrat\u00ebs shtet\u00ebrore.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">N\u00eb fakt, n\u00eb tremujorin e tret\u00eb t\u00eb vitit 2020, t\u00eb pun\u00ebsuarit n\u00eb sektorin publik ishin 171 mij\u00eb vet\u00eb nd\u00ebrsa n\u00eb krahasim me at\u00ebher\u00eb, shteti ka shtuar afro 14 mij\u00eb vet\u00eb n\u00eb bordero, nj\u00eb rritje masive prej 8%, rritje q\u00eb duket se po p\u00ebrmbys dy dekada p\u00ebrpjekje p\u00ebr reformimin e sektorit publik si dhe po g\u00ebrryen aft\u00ebsin\u00eb e buxhetit t\u00eb shtetit p\u00ebr t\u00eb angazhuar fonde n\u00eb investime publike.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Por shtimi i t\u00eb pun\u00ebsuarve n\u00eb sektorin publik duket se po shkakton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb indirekte edhe gropa buxhetore t\u00eb fshehta, n\u00eb form\u00ebn e deficiteve t\u00eb larta n\u00ebp\u00ebr institucione t\u00eb tilla si uj\u00ebsjell\u00ebs apo bashki, t\u00eb cilat, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb investojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb siguruar sh\u00ebrbimet publike baz\u00eb, si furnizim me uj\u00eb apo kanalizime, i shpenzojn\u00eb parat\u00eb duke shtuar t\u00eb pun\u00ebsuarit p\u00ebr politik\u00ebn fam\u00ebkeqe t\u00eb votave n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb vendeve t\u00eb pun\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Numri aktual i t\u00eb pun\u00ebsuarve n\u00eb sektorin publik prej 186 mij\u00eb vet\u00ebsh \u00ebsht\u00eb m\u00eb i larti i sh\u00ebnuar q\u00eb nga viti 2001, tregojn\u00eb statistikat e INSTAT. Shqip\u00ebria filloi procesin e shkurtimit t\u00eb administrat\u00ebs publike n\u00eb fillim t\u00eb viteve 1990 pas r\u00ebnies s\u00eb komunizmit, si pjes\u00eb e tranzicionit drejt nj\u00eb ekonomie tregu. N\u00eb vitin 2013, numri i t\u00eb pun\u00ebsuarve n\u00eb sektorin publik ra n\u00eb 163 mij\u00eb vet\u00eb, niveli m\u00eb i ul\u00ebt n\u00eb histori. Kjo tendenc\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmbysur pas ardhjes n\u00eb pushtet t\u00eb koalicionit PS-LSI m\u00eb 2013 dhe n\u00eb ve\u00e7anti, pas marrjes s\u00eb pushtetit nga socialist\u00ebt m\u00eb vete n\u00eb vitin 2017.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Shkurtimi i t\u00eb pun\u00ebsuarve n\u00eb shtet \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb nj\u00eb politik\u00eb e dhimbshme nga pik\u00ebpamja sociale dhe me plot kok\u00eb\u00e7arje p\u00ebr politik\u00ebn por ajo shkakton efekt pozitiv afatgjat\u00eb t\u00eb konsideruesh\u00ebm n\u00eb ekonomi. Efekti i par\u00eb pozitiv \u00ebsht\u00eb \u00e7lirimi i fondeve buxhetore nga ngarkesa e pagesave t\u00eb pagave dhe transferimi i k\u00ebtyre fondeve te investimet publike, t\u00eb tilla si uj\u00ebsjellj\u00ebsa, kanalizime apo rrug\u00eb, gj\u00eb q\u00eb nga ana e vet sjell p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb sh\u00ebrbimeve publike dhe rritje ekonomike. Efekti i dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb transferimi n\u00eb sektorin privat t\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuarve me eficenc\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb sektorit publik, gj\u00eb q\u00eb i detyron k\u00ebta t\u00eb pun\u00ebsuar t\u00eb kontribuojn\u00eb n\u00eb ekonomi me eficenc\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Popullsia e Shqip\u00ebris\u00eb ka qen\u00eb vazhdimisht n\u00eb r\u00ebnie p\u00ebrgjat\u00eb dy dekadave t\u00eb fundit, gj\u00eb q\u00eb sugjeron q\u00eb n\u00eb fakt, shkurtimi i t\u00eb pun\u00ebsuarve n\u00eb sektorin publik do t\u00eb duhej t\u00eb vijonte. N\u00eb vitin 1991, Shqip\u00ebria num\u00ebronte 3.2 milion\u00eb banor\u00eb, nd\u00ebrsa popullsia u reduktua n\u00eb 3 milion\u00eb m\u00eb 2001 dhe 2.8 milion\u00eb m\u00eb 2011. Sot nuk \u00ebsht\u00eb e mundur t\u00eb dihet me sakt\u00ebsi se sa \u00ebsht\u00eb popullsia aktuale banuese, por \u00ebsht\u00eb e gjith\u00ebpranuar se ajo \u00ebsht\u00eb m\u00eb e vog\u00ebl se sa 2.8 milion\u00eb banor\u00eb. P\u00ebr rrjedhoj\u00eb, numri i t\u00eb pun\u00ebsuarve n\u00eb sektorin publik n\u00eb krahasim me totalin e popullsis\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb rritje n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb duhej t\u00eb vinte n\u00eb r\u00ebnie.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Kostoja p\u00ebr taksapaguesit \u00ebsht\u00eb gjithashtu e konsiderueshme. N\u00eb tremujorin e dyt\u00eb t\u00eb k\u00ebtij viti, paga mesatare bruto n\u00eb sektorin publik ishte 68 mij\u00eb lek\u00eb. T\u00eb 14 mij\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuarit shtes\u00eb t\u00eb qeveris\u00eb kushtojn\u00eb afro 8 milion\u00eb euro n\u00eb muaj ose 93 milion\u00eb euro n\u00eb vit. Me kaq para do t\u00eb mund t\u00eb rind\u00ebrtoheshin 50 shkolla n\u00eb vit apo t\u00eb nd\u00ebrtoheshin 90 kilometra rrug\u00eb me dy korsi.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Por pasojat n\u00eb ekonomi duket se nuk mbarojn\u00eb k\u00ebtu. Q\u00eb prej vitesh, pagat n\u00eb sektorin publik jan\u00eb artificialisht m\u00eb t\u00eb larta se sa n\u00eb sektorin privat. P\u00ebr tremujorin e dyt\u00eb, paga mesatare n\u00eb sektorin privat ishte 57 mij\u00eb lek\u00eb nd\u00ebrsa n\u00eb sektorin publik ishte 68 mij\u00eb lek\u00eb. Me pak fjal\u00eb, shteti pun\u00ebson njer\u00ebz me paga m\u00eb t\u00eb larta, eficenca e t\u00eb cil\u00ebve duksh\u00ebm l\u00eb p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshiruar, duke i hequr k\u00ebta pun\u00ebtor\u00eb nga sektori privat, i cili aktualisht ankohet p\u00ebr munges\u00ebn e cil\u00ebsis\u00eb dhe sasis\u00eb s\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Kjo politik\u00eb e pun\u00ebsimeve pa kriter duket se po krijon edhe borxhe t\u00eb fshehura p\u00ebr buxhetin e shtetit. T\u00eb pun\u00ebsuarit n\u00eb shteti ndahen n\u00eb tre kategori: t\u00eb pun\u00ebsuarit n\u00eb administrat\u00ebn qendrore, t\u00eb pun\u00ebsuarit n\u00eb pushtetin vendor dhe t\u00eb pun\u00ebsuarit n\u00eb nd\u00ebrmarrjet e sektorit publik. T\u00eb dh\u00ebna indirekte sugjerojn\u00eb se n\u00eb fakt, shtimi i t\u00eb pun\u00ebsuarve gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit ka ndodhur n\u00eb pushtetin vendor dhe n\u00eb nd\u00ebrmarrjet e sektorit publik n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb numri i t\u00eb pun\u00ebsuarve n\u00eb administrat\u00ebn qendrore n\u00eb fakt ka ardhur n\u00eb r\u00ebnie. P\u00ebr shembull, buxheti i vitit 2012 num\u00ebronte gati 89 mij\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuar n\u00eb administrat\u00ebn qendrore nd\u00ebrsa akti normativ i fundit p\u00ebr buxhetin e vitit 2022 num\u00ebron afro 85 mij\u00eb vet\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Kjo sugjeron se rritja e t\u00eb pun\u00ebsuarve ka ardhur nga pushteti vendor dhe nd\u00ebrmarrjet jobuxhetore. Problemi \u00ebsht\u00eb se n\u00eb k\u00ebt\u00eb sektor, niveli i transparenc\u00ebs financiare \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb i ul\u00ebt se sa n\u00eb qeverin\u00eb qendrore. Aktualisht \u00ebsht\u00eb e pamundur q\u00eb t\u00eb dihet me sakt\u00ebsi se sa jan\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuar n\u00eb bashkit\u00eb e ndryshme t\u00eb vendit dhe se si kan\u00eb ndryshuar pun\u00ebsimet p\u00ebrgjat\u00eb viteve. E vetmja gj\u00eb q\u00eb dihet \u00ebsht\u00eb se numri i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i t\u00eb pun\u00ebsuarve \u00ebsht\u00eb rritur nd\u00ebrsa telashet financiare t\u00eb bashkive dhe t\u00eb nd\u00ebrmarrjeve jobuxhetore, tipikja e t\u00eb cilave jan\u00eb uj\u00ebsjell\u00ebsit, jan\u00eb shtuar. Bashkit\u00eb nuk marrin hua dhe nuk kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb krijojn\u00eb deficit buxhetor si\u00e7 ndodh me qeverin\u00eb qendrore, por p\u00ebrgjat\u00eb viteve, nd\u00ebrsa pun\u00ebsimet e tyre jan\u00eb shtuar, n\u00eb munges\u00eb t\u00eb t\u00eb ardhurave, bashkit\u00eb kan\u00eb shtuar detyrimet e prapambetura.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">E nj\u00ebjta gj\u00eb duket se ndodh me uj\u00ebsjell\u00ebsat, t\u00eb cil\u00ebt, p\u00ebr t\u00eb paguar pagat e administratave t\u00eb fryra, l\u00ebn\u00eb pa paguar faturat e OSHEE-s\u00eb. Vitin e kaluar, vet\u00eb kryeministri Edi Rama pranoi ekzistenc\u00ebn e problemit me uj\u00ebsjell\u00ebsit, t\u00eb cil\u00ebt sakaq kan\u00eb krijuar mbi 20 miliard\u00eb lek\u00eb detyrime t\u00eb prapambetura, t\u00eb cilat jan\u00eb n\u00eb praktik\u00eb borxh publik i paregjistruar si i till\u00eb. Megjithat\u00eb, administratat vijojn\u00eb t\u00eb fryhen me punonj\u00ebs n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb pak\u00ebsohen.\/ BIRN<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Numri i t\u00eb pun\u00ebsuarve n\u00eb sektorin publik n\u00eb Shqip\u00ebri arriti n\u00eb 186 mij\u00eb vet\u00eb n\u00eb fund t\u00eb qershorit t\u00eb k\u00ebtij viti, me nj\u00eb rritje prej gati 1,500 vet\u00ebsh n\u00eb krahasim me marsin, b\u00ebhet e ditur nga t\u00eb dh\u00ebnat statistikore t\u00eb publikuara nga INSTAT t\u00eb mart\u00ebn. Shtimi i t\u00eb pun\u00ebsuarve n\u00eb shtet ka qen\u00eb i vrullsh\u00ebm [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2020,"featured_media":284618,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,5380,231],"tags":[],"class_list":{"0":"post-284617","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-kryesore","9":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2020"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=284617"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284617\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/284618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=284617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=284617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=284617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}