{"id":296474,"date":"2022-10-30T17:03:04","date_gmt":"2022-10-30T16:03:04","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=296474"},"modified":"2022-10-30T17:03:04","modified_gmt":"2022-10-30T16:03:04","slug":"analiza-si-u-be-britania-e-madhe-nje-nga-vendet-me-te-varfra-ne-evropen-perendimore","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/analiza-si-u-be-britania-e-madhe-nje-nga-vendet-me-te-varfra-ne-evropen-perendimore\/","title":{"rendered":"Analiza\/ Si u b\u00eb Britania e Madhe nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb varfra n\u00eb Evrop\u00ebn Per\u00ebndimore?"},"content":{"rendered":"<p><strong><span data-preserver-spaces=\"true\">Muajt \u200b\u200be fundit kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar. \u00c7mimet e energjis\u00eb jan\u00eb n\u00eb rritje. Inflacioni komb\u00ebtar ka kaluar shifrat dyshifrore. Mbret\u00ebresha m\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb n\u00eb Britani nd\u00ebrroi jet\u00eb.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Kryeministrja e re dha dor\u00ebheqjen vet\u00ebm 45 dit\u00eb pasi mori detyr\u00ebn. Lajmet britanike mbulohen mjaftuesh\u00ebm mir\u00eb (disa mund t\u00eb thon\u00eb shum\u00eb ) n\u00eb mediat amerikane. Prapa titujve t\u00eb zymt\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb histori m\u00eb e thell\u00eb e mosfunksionimit ekonomik prej dekadash q\u00eb sh\u00ebrben si m\u00ebsim p\u00ebr t\u00eb ardhmen.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">N\u00eb imagjinat\u00ebn amerikane, Britania e Madhe nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm prindi yn\u00eb politik, por edhe partneri yn\u00eb kulturor, nj\u00eb komb i pasur q\u00eb na dha kapitalizmin modern dhe Revolucionin Industrial. Por shifrat tregojn\u00eb se Britania \u00ebsht\u00eb goxha e varf\u00ebr p\u00ebr nj\u00eb vend t\u00eb pasur. Standardet e jetes\u00ebs dhe pagat n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar kan\u00eb r\u00ebn\u00eb ndjesh\u00ebm pas atyre t\u00eb Evrop\u00ebs Per\u00ebndimore. Sipas disa masave, n\u00eb fakt, pagat reale n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta se sa ishin 15 vjet m\u00eb par\u00eb dhe ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb jen\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta vitin e ardhsh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Ky fenomen ka nisur prej dekadash tashm\u00eb. Pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, ekonomia e Britanis\u00eb u rrit m\u00eb ngadal\u00eb se ajo e pjes\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb Evrop\u00ebs. N\u00eb vitet 1970, britanik\u00ebt kishin nj\u00eb debat komb\u00ebtar rreth asaj se pse po b\u00ebnin hapa pas dhe sesi ish-perandoria ishte b\u00ebr\u00eb nj\u00eb ekonomi relativisht e izoluar dhe e p\u00ebrgjumur.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">N\u00ebn kryeministren Margaret Thatcher n\u00eb vitet 1980, tregjet u \u00e7rregulluan, sindikatat u shkat\u00ebrruan dhe sektori financiar u shfaq si nj\u00eb xhevahir i ekonomis\u00eb britanike. Injektimi i neoliberalizmit nga Thatcher pati shum\u00eb efekte t\u00eb nd\u00ebrlikuara, por q\u00eb nga vitet 1990 deri n\u00eb vitet 2000, ekonomia britanike p\u00ebsoi nj\u00eb rritje t\u00eb madhe, me Londr\u00ebn q\u00eb pati bumin financiar m\u00eb t\u00eb lart\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">Kur kriza globale financiare goditi n\u00eb vitin 2008-\u00ebn, ajo preku motorin e rritjes ekonomike t\u00eb Britanis\u00eb. E kujdesshme ndaj rritjes s\u00eb deficiteve, qeveria britanike ndoqi nj\u00eb politik\u00eb shtr\u00ebnguese, duke u shqet\u00ebsuar p\u00ebr borxhin dhe jo p\u00ebr produktivitetin ose k\u00ebrkes\u00ebn agregate. Rezultatet ishin katastrofike. Pagat reale ran\u00eb p\u00ebr gjasht\u00eb vjet rresht.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">N\u00eb 30 vitet e fundit, ekonomia britanike zgjodhi financat n\u00eb vend t\u00eb industris\u00eb, qeveria britanike zgjodhi masat shtr\u00ebnguese n\u00eb vend t\u00eb investimeve dhe votuesit britanik\u00eb zgjodh\u00ebn nj\u00eb ekonomi t\u00eb mbyllur dhe m\u00eb t\u00eb varf\u00ebr mbi nj\u00eb ekonomi t\u00eb hapur dhe m\u00eb t\u00eb pasur.<\/span><\/p>\n<p><span data-preserver-spaces=\"true\">K\u00ebshtu, Britania e Madhe, kombi i par\u00eb q\u00eb u industrializua, ishte gjithashtu i pari q\u00eb u deindustrializua. Britania shkaktoi revolucionin e produktivitetit q\u00eb ndryshoi bot\u00ebn dhe tani ajo ka disa nga statistikat m\u00eb t\u00eb k\u00ebqija t\u00eb produktivitetit t\u00eb \u00e7do ekonomie t\u00eb madhe. Ajo q\u00eb dikur ishte perandoria m\u00eb e fuqishme e globalizuar n\u00eb bot\u00eb, tani ka votuar p\u00ebr t\u00eb reduktuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite aksesin global n\u00eb tregti. Q\u00eb nga Brexit, emigracioni, eksportet dhe investimet e huaja kan\u00eb r\u00ebn\u00eb t\u00eb gjitha, duke ulur me gjas\u00eb madh\u00ebsin\u00eb e ekonomis\u00eb s\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar me disa pik\u00eb p\u00ebrqindjeje n\u00eb afatgjat\u00eb.\/ Nga Derek Thompson, gazetar amerikan<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Muajt \u200b\u200be fundit kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar. \u00c7mimet e energjis\u00eb jan\u00eb n\u00eb rritje. Inflacioni komb\u00ebtar ka kaluar shifrat dyshifrore. Mbret\u00ebresha m\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb n\u00eb Britani nd\u00ebrroi jet\u00eb. Kryeministrja e re dha dor\u00ebheqjen vet\u00ebm 45 dit\u00eb pasi mori detyr\u00ebn. Lajmet britanike mbulohen mjaftuesh\u00ebm mir\u00eb (disa mund t\u00eb thon\u00eb shum\u00eb ) n\u00eb mediat amerikane. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2020,"featured_media":296476,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,5380,231],"tags":[],"class_list":{"0":"post-296474","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-kryesore","9":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/296474","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2020"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=296474"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/296474\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/296476"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=296474"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=296474"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=296474"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}