{"id":313033,"date":"2023-02-11T10:06:21","date_gmt":"2023-02-11T09:06:21","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=313033"},"modified":"2023-02-11T10:06:21","modified_gmt":"2023-02-11T09:06:21","slug":"kostot-e-projekteve-ne-shqiperi-rriten-me-100-si-avullojne-rrugeve-9-7-miliarde-euro-investime","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/kostot-e-projekteve-ne-shqiperi-rriten-me-100-si-avullojne-rrugeve-9-7-miliarde-euro-investime\/","title":{"rendered":"Kostot e projekteve n\u00eb Shqip\u00ebri rriten me 100%, si \u201cavullojn\u00eb\u201d rrug\u00ebve 9.7 miliard\u00eb euro investime"},"content":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb 2014-2022, qeveria ka injektuar nga buxheti i shtetit n\u00eb ekonomi 1,1 trilion lek\u00eb (9,7 miliard\u00eb euro) n\u00eb form\u00ebn e investimeve kapitale dhe shpenzimeve operative, por shpesh eficenca e tyre \u00ebsht\u00eb e diskutueshme. Studimet e FMN-s\u00eb tregojn\u00eb se n\u00eb vendet si Shqip\u00ebria ka nj\u00eb hendek mbi 50% nd\u00ebrmjet shum\u00ebs q\u00eb qeveria jep n\u00eb form\u00ebn e investimit dhe produktit final. Rastet e zbuluara (incenerator\u00ebt) tregojn\u00eb se ky hendek \u00ebsht\u00eb 90% n\u00eb disa raste. Si po i zbeh korrupsioni rezultatet e investimeve dhe si po ndikon negativisht n\u00eb mir\u00ebqenien e popullat\u00ebs. Transparency International gjen 8 raste korrupsioni t\u00eb nivelit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, kryesojn\u00eb incenerator\u00ebt dhe PPP n\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsi.<\/p>\n<p>Nga viti 2014 deri n\u00eb fund t\u00eb vitit 2022, qeveria e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet buxhetit t\u00eb shtetit ka injektuar n\u00eb ekonomin\u00eb e vendit 1,1 trilion\u00eb lek\u00eb (9,7 miliard\u00eb euro) n\u00eb form\u00ebn e investimeve kapitale dhe shpenzimeve operative, referuar t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Financave.<\/p>\n<p>K\u00ebto dy z\u00ebra, sipas p\u00ebrcaktimeve t\u00eb Fondit Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar, p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb investimet q\u00eb shteti kryen n\u00eb ekonomi, duke nd\u00ebrtuar dhe duke mir\u00ebmbajtur asetet fizike ose teknologjike q\u00eb e zhvillojn\u00eb ekonomin\u00eb.<\/p>\n<p>Po sipas FMN, m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb matur m\u00eb sakt\u00eb n\u00ebse po shpenzon si duhet qeveria jan\u00eb rezultatet q\u00eb ato sjellin, p.sh. t\u00eb ardhurat p\u00ebr frym\u00eb t\u00eb popullat\u00ebs, p\u00ebrmir\u00ebsimi i sistemeve sh\u00ebndet\u00ebsore, arsimore, infrastruktur\u00ebs rrugore, uj\u00eb t\u00eb pijsh\u00ebm me kosto t\u00eb ul\u00ebt etj. FMN udh\u00ebzon se, qeverit\u00eb me buxhetet e tyre jan\u00eb nj\u00eb operator i madh n\u00eb ekonomi dhe n\u00ebp\u00ebrmjet investimeve kapitale ndikojn\u00eb n\u00eb rritjen ekonomike t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>P.sh. nga viti 2014 n\u00eb vitin 2022, qeveria ka injektuar n\u00eb ekonomi, n\u00ebp\u00ebrmjet investimeve operative dhe kapitale, mbi 9,7 miliard\u00eb euro, por PBB-ja e vendit \u00ebsht\u00eb shtuar gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe me vet\u00ebm 3.4 miliard\u00eb euro, nd\u00ebrsa borxhi publik, nga ana tjet\u00ebr, \u00ebsht\u00eb rritur me po 3 miliard\u00eb euro.<\/p>\n<p>Studimet e FMN p\u00ebr eficienc\u00ebn e investimeve publike tregojn\u00eb se n\u00eb vende si Shqip\u00ebria, ka nj\u00eb hendek rreth 50% nd\u00ebrmjet shum\u00ebs q\u00eb qeveria jep n\u00eb form\u00ebn e investimit dhe produktit final (shiko \u201cGetting the Most from Public investment\u201d).<\/p>\n<p>Pano Soko, ekonomist, i cili m\u00eb par\u00eb ka punuar n\u00eb programimin e buxhetit, tha se n\u00eb fillim t\u00eb viteve 2000, sasia e abuzimit apo ryshfetit brenda vler\u00ebs s\u00eb nj\u00eb shpenzimi apo investimi qeveritar filloi t\u00eb rritej nga \u201c10 p\u00ebrqind\u00ebshi\u201d, i cili m\u00eb pas u b\u00eb 20% e me radh\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cSot, bazuar n\u00eb raportet e KLSH-s\u00eb dhe krahasimeve empirike, korrupsioni z\u00eb mesatarisht 30-50% t\u00eb veprave apo sh\u00ebrbimeve t\u00eb tenderuara ku abuzohet. Por n\u00eb raste t\u00eb ve\u00e7anta abuzimi shkon edhe 70-80% apo dhe 90% t\u00eb vler\u00ebs. Pra n\u00ebse vlera e nj\u00eb tenderi ku abuzohet \u00ebsht\u00eb 100 lek\u00eb, abuzimi z\u00eb mesatarisht 30-50 lek\u00eb\u201d, \u2013 tha Soko.<\/p>\n<p>Ministria e Financave sqaroi se gjat\u00eb zbatimit t\u00eb buxhetit monitorohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sistematike ecuria financiare e projekteve, problematikat q\u00eb mund t\u00eb ndikojn\u00eb ecurin\u00eb dhe arritjen e treguesve t\u00eb performanc\u00ebs.<\/p>\n<p>M\u00eb tej dikasteri sqaroi se, n\u00eb zbatim t\u00eb p\u00ebrcaktimeve ligjore, nd\u00ebrmerr hapa t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm n\u00eb bashk\u00ebpunim me institucionet p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr projektet n\u00eb rialokimin e fondeve n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb mir\u00ebmenaxhimit t\u00eb fondeve buxhetore.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb 2014-2022, qeveria ka injektuar nga buxheti i shtetit n\u00eb ekonomi 1,1 trilion lek\u00eb (9,7 miliard\u00eb euro) n\u00eb form\u00ebn e investimeve kapitale dhe shpenzimeve operative, por shpesh eficenca e tyre \u00ebsht\u00eb e diskutueshme. Studimet e FMN-s\u00eb tregojn\u00eb se n\u00eb vendet si Shqip\u00ebria ka nj\u00eb hendek mbi 50% nd\u00ebrmjet shum\u00ebs q\u00eb qeveria jep n\u00eb form\u00ebn e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2031,"featured_media":313034,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[231],"tags":[],"class_list":{"0":"post-313033","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/313033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2031"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=313033"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/313033\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/313034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=313033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=313033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=313033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}