{"id":320269,"date":"2023-05-01T10:00:48","date_gmt":"2023-05-01T08:00:48","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=320269"},"modified":"2023-05-01T10:00:48","modified_gmt":"2023-05-01T08:00:48","slug":"1-maj-dita-e-punetoreve-perse-festohet-historia-dhe-domethenia-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/1-maj-dita-e-punetoreve-perse-festohet-historia-dhe-domethenia-2\/","title":{"rendered":"1 Maj Dita e Pun\u00ebtor\u00ebve: P\u00ebrse festohet? Historia dhe dometh\u00ebnia"},"content":{"rendered":"<p>1 Maji, i quajtur gjithashtu Dita e Pun\u00ebtor\u00ebve ose Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Pun\u00ebtor\u00ebve \u00ebsht\u00eb dit\u00eb p\u00ebrkujtimi i luftrave historike dhe fitimeve t\u00eb b\u00ebra nga pun\u00ebtor\u00ebt dhe l\u00ebvizja e pun\u00ebs. Kjo fest\u00eb sh\u00ebnohet me nj\u00eb fest\u00eb publike n\u00eb mbi 80 vende.<\/p>\n<p>Festimet e para t\u00eb 1 Majit u zhvilluan n\u00eb 1 maj 1890 pas shpalljes s\u00eb tij nga kongresi i par\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar i partive socialiste n\u00eb Europ\u00eb n\u00eb 14 korrik 1889 n\u00eb Paris, Franc\u00eb, p\u00ebr t\u00eb kushtuar 1 majin e \u00e7do viti si \u201cDita e Pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb Unitetit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe Solidariteti\u201d.<\/p>\n<p>Data u zgjodh p\u00ebr shkak t\u00eb ngjarjeve n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb Atlantikut. N\u00eb 1884 Federata Amerikane e Tregtis\u00eb s\u00eb Organizuar dhe Sindikatave t\u00eb Pun\u00ebs k\u00ebrkoi nj\u00eb dit\u00eb pune tet\u00eb or\u00ebshe, p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb fuqi q\u00eb nga 1 maj 1886. Kjo rezultoi n\u00eb grev\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme dhe trazira t\u00eb Haymarket (n\u00eb \u00c7ikago) t\u00eb 1886, por p\u00ebrfundimisht edhe n\u00eb sanksionin zyrtar t\u00eb dit\u00ebs s\u00eb pun\u00ebs tet\u00eb or\u00ebshe.<\/p>\n<p>Pes\u00eb vjet m\u00eb von\u00eb, Presidenti i Sh.B.A. Grover Cleveland, i shqet\u00ebsuar me origjin\u00ebn socialiste t\u00eb Dit\u00ebs s\u00eb Pun\u00ebtor\u00ebve, n\u00ebnshkroi legjislacionin p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb Dit\u00ebn e Pun\u00ebs \u2013 mbajtur tashm\u00eb n\u00eb disa shtete t\u00eb h\u00ebn\u00ebn e par\u00eb t\u00eb shtatorit, festa zyrtare e SHBA p\u00ebr nder t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve. Kanadaja ndoqi shembullin jo shum\u00eb m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb Europ\u00eb 1 maji shoq\u00ebrohej historikisht me festivale pagane rurale, por kuptimi origjinal i dit\u00ebs u z\u00ebvend\u00ebsua gradualisht nga shoqata moderne me l\u00ebvizjen pun\u00ebtore. N\u00eb Bashkimin Sovjetik, udh\u00ebheq\u00ebsit p\u00ebrqafuan fest\u00ebn e re, duke besuar se kjo do t\u00eb inkurajonte pun\u00ebtor\u00ebt n\u00eb Europ\u00eb dhe Shtetet e Bashkuara t\u00eb bashkohen kund\u00ebr kapitalizmit. Dita u b\u00eb nj\u00eb fest\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb Bashkimin Sovjetik dhe n\u00eb vendet e bllokut Lindor, me parada t\u00eb profilit t\u00eb lart\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb n\u00eb Sheshin e Kuq t\u00eb Mosk\u00ebs t\u00eb kryesuar nga qeveria e lart\u00eb dhe funksionar\u00ebt e Partis\u00eb Komuniste, duke festuar pun\u00ebtorin dhe duke shfaqur fuqin\u00eb ushtarake Sovjetike. N\u00eb Gjermani Dita e Pun\u00ebs u b\u00eb nj\u00eb fest\u00eb zyrtare n\u00eb 1933 pas ngritjes s\u00eb Partis\u00eb Naziste. Ironikisht, Gjermania shfuqizoi sindikatat e lira nj\u00eb dit\u00eb pas vendosjes s\u00eb fest\u00ebs, duke shkat\u00ebrruar praktikisht l\u00ebvizjen gjermane t\u00eb pun\u00ebs.<\/p>\n<p>Me shp\u00ebrb\u00ebrjen e Bashkimit Sovjetik dhe r\u00ebnien e qeverive komuniste n\u00eb Europ\u00ebn Lindore n\u00eb fund t\u00eb shekullit 20, festimet n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb 1 Majit n\u00eb at\u00eb rajon ran\u00eb p\u00ebr nga r\u00ebnd\u00ebsia. N\u00eb dhjet\u00ebra vende t\u00eb bot\u00ebs, megjithat\u00eb, 1 Maji \u00ebsht\u00eb njohur si nj\u00eb fest\u00eb publike dhe ajo vazhdon t\u00eb festohet me pikniqe dhe festa, nd\u00ebrsa sh\u00ebrben si rast p\u00ebr demonstrata dhe tubime n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1 Maji, i quajtur gjithashtu Dita e Pun\u00ebtor\u00ebve ose Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Pun\u00ebtor\u00ebve \u00ebsht\u00eb dit\u00eb p\u00ebrkujtimi i luftrave historike dhe fitimeve t\u00eb b\u00ebra nga pun\u00ebtor\u00ebt dhe l\u00ebvizja e pun\u00ebs. Kjo fest\u00eb sh\u00ebnohet me nj\u00eb fest\u00eb publike n\u00eb mbi 80 vende. Festimet e para t\u00eb 1 Majit u zhvilluan n\u00eb 1 maj 1890 pas shpalljes s\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2031,"featured_media":320270,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,231,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-320269","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-lajme","9":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/320269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2031"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=320269"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/320269\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/320270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=320269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=320269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=320269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}