{"id":324433,"date":"2023-06-08T21:08:17","date_gmt":"2023-06-08T19:08:17","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=324433"},"modified":"2023-06-08T21:08:17","modified_gmt":"2023-06-08T19:08:17","slug":"shqiperia-seshte-me-nje-shaka-e-keqe-ballkanike-the-economist-rama-nervozohet-sa-here-qe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/shqiperia-seshte-me-nje-shaka-e-keqe-ballkanike-the-economist-rama-nervozohet-sa-here-qe\/","title":{"rendered":"\u201cShqip\u00ebria s\u2019\u00ebsht\u00eb m\u00eb nj\u00eb shaka e keqe ballkanike\u201d\/ \u201cThe Economist\u201d: Rama nervozohet sa her\u00eb q\u00eb\u2026"},"content":{"rendered":"<p>P\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb pjesa m\u00eb e err\u00ebt dhe grindavece e Europ\u00ebs, Ballkani mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb drit\u00eb t\u00eb re. M\u00eb e pazakonta, \u00ebsht\u00eb kryeministri i Shqip\u00ebris\u00eb, nj\u00eb ish-basketbollist 58-vje\u00e7ar, artisti modern, Edi Rama.<\/p>\n<p>Muajin e kaluar Partia e tij Socialiste mposhti \u00e7ant\u00ebn e grisur t\u00eb grupeve opozitare p\u00ebr t\u00eb fituar t\u00eb gjitha, \u2013 p\u00ebrve\u00e7 nj\u00eb pjese t\u00eb vog\u00ebl -, t\u00eb 61 kryebashkiak\u00ebve dhe k\u00ebshillave t\u00eb vendit. Pra, ai ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb fitoj\u00eb zgjedhjet e ardhshme t\u00eb p\u00ebrgjithshme, q\u00eb priten t\u00eb jen\u00eb n\u00eb 2025, fitorja e tij e kat\u00ebrt me radh\u00eb, dhe k\u00ebshtu t\u00eb qeveris\u00eb deri n\u00eb vitin 2029 at\u00eb q\u00eb dikur ishte vendi m\u00eb i mjeruesh\u00ebm i rajonit.<\/p>\n<p>N\u00eb pushtet q\u00eb nga viti 2013, zoti Rama \u00ebsht\u00eb tashm\u00eb kreu aktual m\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb i nj\u00eb qeverie ballkanike. N\u00eb vitin 2000 ai u shfaq si nj\u00eb kryebashkiak dinamik dhe plot ngjyra i kryeqytetit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Tiran\u00ebs.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga viti 2005 ai drejton partin\u00eb e tij. Tani ai mund t\u00eb pretendoj\u00eb se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb yll ballkanik, madje nj\u00eb ndikim qet\u00ebsues n\u00eb nj\u00eb rajon ende t\u00eb brisht\u00eb: d\u00ebshmitar i trazirave n\u00eb vendin fqinj n\u00eb Kosov\u00eb, ku minoriteti serb \u00ebsht\u00eb ngritur kund\u00ebr shumic\u00ebs etnike shqiptare. Zoti Rama i k\u00ebrkon Per\u00ebndimit t\u00eb trajtoj\u00eb me ndjeshm\u00ebri presidentin e Serbis\u00eb, Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7.<\/p>\n<p>I shtrir\u00eb n\u00eb zyr\u00ebn e tij pasi u kthye nga bisedimet me klubin e futbollit Manchester City p\u00ebr krijimin e nj\u00eb rrjeti akademish st\u00ebrvitore n\u00eb Ballkan, t\u00eb pret me nj\u00eb figur\u00eb imponuese me nj\u00eb bluz\u00eb, pantallona t\u00eb gjera dhe atlete t\u00eb bardha q\u00eb shk\u00eblqejn\u00eb.<\/p>\n<p>Ai \u00ebsht\u00eb 2.01 m, me kok\u00eb t\u00eb rruar, me mjek\u00ebr t\u00eb bardh\u00eb t\u00eb prer\u00eb, mustaqe pika-pika dhe sy vigjilent\u00eb e t\u00eb dhimbsh\u00ebm: Me t\u00eb mund t\u00eb mos doni t\u00eb p\u00ebrplaseni me t\u00eb n\u00eb mesnat\u00eb n\u00eb nj\u00eb rrugic\u00eb t\u00eb err\u00ebt. Duke folur rrjedhsh\u00ebm n\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb gjuh\u00ebsh, ai \u00ebsht\u00eb padyshim kozmopolit, pavar\u00ebsisht edukimit n\u00eb at\u00eb q\u00eb ishte nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb izoluara, m\u00eb t\u00eb egra dhe paranojake t\u00eb bot\u00ebs, i p\u00ebrshkruar shpesh nga shqiptar\u00ebt e sot\u00ebm si \u201cKoreja e Veriut e Evrop\u00ebs\u201d p\u00ebrpara r\u00ebnies s\u00eb komunizmit n\u00eb 1991.<\/p>\n<p>\u201cItalia ishte Amerika jon\u00eb\u201d, thot\u00eb ai. \u201cTV, futbolli italian, Papa, muzika. Por edhe kapja e sinjalit t\u00eb televizorit nuk ishte e leht\u00eb.\u201d Ai kujton se e kishte veshur dhom\u00ebn e tij me \u00e7ar\u00e7af\u00eb dhe qilima n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb askush t\u00eb mos e d\u00ebgjonte at\u00eb dhe shok\u00ebt e tij duke luajtur k\u00ebng\u00ebt e Beatles. Ai thot\u00eb se kujton tronditjen dhe emocionet kur mund t\u00eb lexonte Kafk\u00ebn, Prustin dhe Dostojevskin, t\u00eb d\u00ebgjonte Ravelin, Debussy-n dhe Stravinskin dhe t\u00eb shihte C\u00e9zanne, Van Gogh dhe Picasso. Kritik\u00ebt e tij v\u00ebrejn\u00eb se ai ishte nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb i nomenklatur\u00ebs komuniste; babai i tij ishte nj\u00eb skulptor zyrtar kryesor, i cili mund t\u00eb ket\u00eb modeluar tiparet e Stalinit. Z. Rama akuzohet gjithashtu p\u00ebr nj\u00eb kult t\u00eb personalitetit. Nj\u00eb v\u00ebzhgues per\u00ebndimor e quan at\u00eb \u201cshk\u00eblqyes, vizionar, ekcentrik, egomaniak me nj\u00eb ndjenj\u00eb t\u00eb fort\u00eb t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb s\u00eb tij n\u00eb histori\u201d.<\/p>\n<p>Ai nuk ka turp t\u00eb rendit\u00eb arritjet e tij \u2013 ose t\u00eb pakt\u00ebn t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb postkomuniste. Tirana \u00ebsht\u00eb e panjohshme nga ajo q\u00eb ishte tre dekada m\u00eb par\u00eb: nj\u00eb fshat i zymt\u00eb, gri, totalitar, sub-sovjetik. At\u00ebher\u00eb, i gjith\u00eb vendi kishte rreth 6,000 makina: ishte e paligjshme t\u00eb posedosh nj\u00eb t\u00eb till\u00eb. Tani ka m\u00eb shum\u00eb se 700,000. Megjith\u00ebse partia e zotit Rama vjen nga ajo e drejtuar prej 44 vitesh nga vras\u00ebsi masiv Enver Hoxha, deri n\u00eb vdekjen e tij n\u00eb 1985, ajo \u00ebsht\u00eb rinovuar plot\u00ebsisht n\u00eb nj\u00eb veshje pro tregut, social-demokrate. Kritik\u00ebt e saj e akuzojn\u00eb at\u00eb p\u00ebr rr\u00ebnjosjen e korrupsionit n\u00ebn nj\u00eb elit\u00eb oligarkike q\u00eb dominon median dhe ka l\u00ebn\u00eb pabarazin\u00eb t\u00eb zgjerohet.<br \/>\nZoti Rama hedh posht\u00eb pretendime t\u00eb tilla. Ai thot\u00eb se modelon partin\u00eb e tij sipas Laburist\u00ebve t\u00eb Ri t\u00eb Britanis\u00eb. Toni Blair, gruaja e tij avokate Cherie dhe k\u00ebshilltari i tij p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, Alastair Campbell, t\u00eb gjith\u00eb ende e vizitojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb k\u00ebshilla. \u201cNe nuk jemi shum\u00eb ideologjik\u00eb,\u201d thot\u00eb zoti Rama. \u201cP\u00ebr ne nuk ka zgjidhje djathtas apo majtas: nuk \u00ebsht\u00eb herezi t\u00eb kesh nj\u00eb zgjidhje t\u00eb drejt\u00eb q\u00eb funksionon.\u201d Margaret Thatcher, thot\u00eb ai, ishte \u201cnj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebse e madhe\u201d q\u00eb miratoi reforma t\u00eb dhimbshme p\u00ebr t\u00eb modernizuar Britanin\u00eb, pa t\u00eb cilat Laburist\u00ebt e Rinj nuk mund t\u00eb kishin sukses.<\/p>\n<p>Besimi i zotit Rama p\u00ebrfshin rajonin. I gjith\u00eb Ballkani, v\u00ebren ai, madje edhe Serbia tradicionalisht pro-ruse, \u00ebsht\u00eb e bashkuar pas Ukrain\u00ebs.<\/p>\n<p>Nj\u00eb an\u00ebtare e NATO-s q\u00eb nga viti 2009 dhe q\u00eb nga viti 2010 pjes\u00eb e grupit Shengen q\u00eb jep udh\u00ebtime pa viza brenda Evrop\u00ebs deri n\u00eb tre muaj, Shqip\u00ebria nuk ka asnj\u00eb konflikt serioz me fqinj\u00ebt e saj, shton ai. \u201cKjo \u00ebsht\u00eb unike n\u00eb historin\u00eb ton\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Sa i p\u00ebrket an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE, ai me men\u00e7uri refuzon t\u00eb vendos\u00eb ndonj\u00eb dat\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb pranon k\u00ebrkesat e bllokut p\u00ebr t\u00eb nxitur  reformat e vet\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Rama e pranon se nj\u00eb grup vendesh n\u00eb bllok, t\u00eb udh\u00ebhequr nga Franca, jan\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb lejuar vendet ballkanike.<\/p>\n<p>Mantra e \u00e7do diplomati per\u00ebndimor n\u00eb Tiran\u00eb \u00ebsht\u00eb se Shqip\u00ebria \u201cpo shkon n\u00eb drejtimin e duhur\u201d, por se \u201cka ende nj\u00eb rrug\u00eb e gjat\u00eb p\u00ebrpara\u201d, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb lidhje me pastrimin e gjykatave dhe krijimin e nj\u00eb shteti t\u00eb duhur ligjor, nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb cil\u00ebs BE dhe Amerika i kushtojn\u00eb shum\u00eb v\u00ebmendje dhe para. Nj\u00eb skem\u00eb p\u00ebr t\u00eb verifikuar t\u00eb gjith\u00eb trupin e gjyqtar\u00ebve dhe prokuror\u00ebve t\u00eb vendit ka \u00e7uar n\u00eb shkarkimin e dy t\u00eb tretave t\u00eb tyre. \u00c7far\u00eb ndodh me ata q\u00eb jan\u00eb pastruar? \u201cOh, ata b\u00ebhen avokat\u00eb dhe kontabilist\u00eb,\u201d thot\u00eb nj\u00eb aktivist lokal i shoq\u00ebris\u00eb civile.<\/p>\n<p>Korrupsioni endemik \u00ebsht\u00eb ende goditja m\u00eb e madhe n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e sotme. T\u00eb dyja partit\u00eb kryesore konsiderohen p\u00ebrgjegj\u00ebse, n\u00eb syt\u00eb e shumic\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve. Pik\u00ebpamja m\u00eb bamir\u00ebse e nj\u00eb diplomati, n\u00eb vler\u00ebsimin e d\u00ebshtimit t\u00eb zotit Rama p\u00ebr ta shlyer at\u00eb, \u00ebsht\u00eb se \u201cp\u00ebr t\u00eb vazhduar me zhvillimin, thjesht duhet t\u00eb luash loj\u00ebn e patronazhit\u201d.<\/p>\n<p>Ju lutem mos u largoni<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja tjet\u00ebr e madhe q\u00eb shqet\u00ebson zotin Rama \u00ebsht\u00eb emigracioni. Popullsia \u00ebsht\u00eb zvog\u00ebluar me t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb t\u00eb kat\u00ebrt\u00ebn q\u00eb nga fundi i komunizmit, n\u00eb rreth 2.9 milion sot. Shqiptar\u00ebt po largohen ende. Z. Rama \u00ebsht\u00eb kuptuesh\u00ebm nervoz kur pyetet p\u00ebr pik\u00ebpamjen e p\u00ebrbashk\u00ebt n\u00eb Per\u00ebndim se shum\u00eb shqiptar\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb ata q\u00eb mb\u00ebrrijn\u00eb ilegalisht n\u00eb Britani me anije, jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb krim.<\/p>\n<p>Por ankesa i tij m\u00eb serioze \u00ebsht\u00eb mungesa e q\u00ebndrueshme e civilizimit n\u00eb politik\u00ebn e vendit t\u00eb tij. T\u00eb gjitha pal\u00ebt e denoncojn\u00eb pa asnj\u00eb ndryshim tjetrin si gangster\u00eb, mashtrues, madje edhe vras\u00ebs, gj\u00eb q\u00eb n\u00eb disa raste \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Kjo, pranon ai, shkon prapa n\u00eb epok\u00ebn e kobshme t\u00eb Hoxh\u00ebs, kur mospajtimi m\u00eb i but\u00eb shpesh n\u00ebnkuptonte d\u00ebbim, burg apo edhe ekzekutim. N\u00ebse Shqip\u00ebria do t\u00eb b\u00ebhet ndonj\u00ebher\u00eb nj\u00eb demokraci liberale, kjo, e pranon zoti Rama, duhet t\u00eb ndryshoj\u00eb. N\u00ebse do t\u00eb ndodhte, do t\u00eb ishte trash\u00ebgimia e tij m\u00eb e madhe. Mund t\u00eb ket\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb brez tjet\u00ebr. The Economist<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb pjesa m\u00eb e err\u00ebt dhe grindavece e Europ\u00ebs, Ballkani mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb drit\u00eb t\u00eb re. M\u00eb e pazakonta, \u00ebsht\u00eb kryeministri i Shqip\u00ebris\u00eb, nj\u00eb ish-basketbollist 58-vje\u00e7ar, artisti modern, Edi Rama. Muajin e kaluar Partia e tij Socialiste mposhti \u00e7ant\u00ebn e grisur t\u00eb grupeve opozitare p\u00ebr t\u00eb fituar t\u00eb gjitha, \u2013 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2031,"featured_media":324434,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,231],"tags":[],"class_list":{"0":"post-324433","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/324433","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2031"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=324433"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/324433\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":324435,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/324433\/revisions\/324435"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/324434"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=324433"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=324433"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=324433"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}