{"id":326896,"date":"2023-07-03T12:50:43","date_gmt":"2023-07-03T10:50:43","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=326896"},"modified":"2023-07-03T12:50:43","modified_gmt":"2023-07-03T10:50:43","slug":"me-konicen-pak-caste-ne-shqiperine-e-zymte-ku-sundon-i-gjati-ramadan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/me-konicen-pak-caste-ne-shqiperine-e-zymte-ku-sundon-i-gjati-ramadan\/","title":{"rendered":"Me Konic\u00ebn pak \u00e7aste n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e zymt\u00eb ku sundon i Gjati Ramadan"},"content":{"rendered":"<p>Nga Ndri\u00e7im Kulla <\/p>\n<p>Q\u00eb n\u00eb numrin 1 t\u00eb Albanias (1897), n\u00eb kryeartikullin \u2018Armiqt\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb\u2019, Konica mb\u00ebrthehet fort pas realitetit t\u00eb zymt\u00eb t\u00eb koh\u00ebs kur shqiptarit i mungon \u2018buka e barkut\u2019, \u2018buka e mendjes\u2019 dhe \u00ebsht\u00eb i rrethuar nga armiq t\u00eb jasht\u00ebm.<\/p>\n<p>Me dy paragraf\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, ai shpreh dhimbjen e tij p\u00ebr k\u00ebt\u00eb realitet t\u00eb hidhur dhe ve\u00e7 kur shp\u00ebrthen e revoltohet n\u00eb paragrafin e tret\u00eb me ashp\u00ebrsin\u00eb e nj\u00eb heroi homerian duke shpallur, deri dhe me qitje t\u00eb larg\u00ebt, gjith\u00eb rezonanc\u00ebn e sotme aktuale:<\/p>\n<p>\u2018Armiqt\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb jan\u00eb shqiptar\u00ebt, jo t\u00eb tjer\u00eb. Shqiptar\u00ebt kan\u00eb shkruar me gjakun e tyre m\u00eb tep\u00ebr se nj\u00eb faqe n\u00eb historin\u00eb e Evrop\u00ebs. Nga m\u00eb t\u00eb voglat trazira gjer n\u00eb luft\u00ebrat m\u00eb t\u00eb gjakta, shqiptari ka hequr hark, v\u00ebrvitur kordh\u00eb a zbrazur pushk\u00eb. A ka gj\u00eb m\u00eb t\u00eb turpshme, m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt se historia e k\u00ebtij kombi q\u00eb, p\u00ebr pak t\u00eb qelbur argjend [t\u00eb holla], shet mish njeriu n\u00eb \u00e7do luft\u00eb, edhe kujt s\u2019i erdhi d\u00ebshirim nga aq qindra vjet q\u00eb e shkelin dhe e kurv\u00ebrojn\u00eb t\u00eb huajt, s\u2019i erdhi d\u00ebshirim t\u00eb jap\u00eb dy pika gjak p\u00ebr lirin\u00eb e vetvetes?<\/p>\n<p>T\u00eb donin Shqiptar\u00ebt lirin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb lehtazi e b\u00ebjn\u00eb; por rrin\u00eb t\u00eb patundur dhe k\u00ebshtu d\u00ebftojn\u00eb q\u00eb s\u2019e duan Shqip\u00ebrin\u00eb, d\u00ebftojn\u00eb q\u00eb jan\u00eb armiqt\u00eb e saj\u2019. Sot n\u00ebn nj\u00eb qiell t\u00eb zymt\u00eb shqiptar ku p\u00ebrzien e p\u00ebrplasen sht\u00ebllunga resh shekullore n\u00eb hone t\u00eb vet\u00ebdijes e pavet\u00ebdijes komb\u00ebtare, fjala e tij derdhet e \u00e7ilt\u00ebr, e q\u00ebruar, e revoltuar e revoltuese nj\u00ebkoh\u00ebsisht, por dhe shp\u00ebrthyese me gj\u00ebmim rrufeje zeusiane p\u00ebr t\u00eb goditur armiqt\u00eb e Shqipris\u00eb s\u00eb sotme t\u00eb cil\u00ebt sot jan\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb rreziksh\u00ebm se p\u00ebr fat t\u00eb keq jan\u00eb m\u00eb dredharak.<\/p>\n<p>N\u00eb numrin 2 t\u00eb Albanias, kur Konic\u00ebs i b\u00ebhet presion nga nj\u00eb kategori bashkatdhetar\u00ebsh p\u00ebr t\u00eb kufizuar n\u00eb shkrimet e revist\u00ebs, lirin\u00eb e pik\u00ebpamjeve t\u00eb veta politike, shoq\u00ebrore e fetare, pionieri erudit i Rilindjes Komb\u00ebtare tregohet i pap\u00ebrmbajtsh\u00ebm, si nj\u00eb p\u00ebrrua q\u00eb derdhet nga lart\u00ebsit\u00eb qiellore me shkrimin \u2018\u00c7\u2019\u00ebsht\u00eb liria?\u2019.<\/p>\n<p>\u2018Dua t\u00eb marr shpat\u00ebn\u2019, revoltohet ai, \u2018e t\u2019u \u00e7aj\u00eb kok\u00ebn gomer\u00ebve, e n\u00eb vend t\u00eb trurit t\u00eb kllas\u00eb k\u00ebt\u00eb: \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb liria?\u2026 M\u00eb mir\u00eb t\u00eb shes\u00eb m\u2026 njeriu, se t\u00eb shkroj\u00eb p\u00ebr Shqiptar\u00ebt\u2026 \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb liria: Liria \u00ebsht\u00eb t\u00eb mundet njeriu: 1. t\u00eb besoj\u00eb \u00e7\u2019i do zemra; 2. t\u00eb thot\u00eb \u00e7\u2019i do zemra; 3. t\u00eb shkruaj \u00e7\u2019i do zemra; 4. t\u00eb b\u00ebj\u00eb \u00e7\u2019i do zemra, ve\u00e7 jo ato q\u00eb jan\u00eb kund\u00ebr liris\u00eb s\u00eb tjetrit njeri. Por Shqiptar\u00ebt, m\u00eb t\u00eb shumt\u00eb jan\u00eb shpirtrob\u00ebr\u2026 sundon n\u00eb shpirtrat e tyre feja: un\u00eb i botoj\u00eb letrat e tyre kur thon\u00eb q\u00eb kan\u00eb fe, por nuk duan q\u00eb un\u00eb t\u00eb shaj\u00eb fet\u00eb e tyre\u2026 \u2018s\u2019t\u00eb l\u00ebshojm\u00eb lirin\u00eb q\u00eb t\u00eb sha\u00e7 fet\u00eb\u2026\u2019 Dhe Konica p\u00ebrfundon me nj\u00eb thirrje sfid\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebn t\u00eb dridhesh shum\u00eb sot n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e sundimit e T\u00eb Gjatit Ramadan p\u00ebr aktualitetin e saj: \u2018V\u00ebllez\u00ebr shqiptar\u00eb: Mjaft rrojti e mjera Shqip\u00ebri jet\u00ebn e Kurmit.<\/p>\n<p>Emancipimin shoq\u00ebror si nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje madhore, Konica e trajton me pen\u00eb t\u00eb fuqishme n\u00eb shkrimin \u2018Rritja mendore e popullit shqiptar\u2019 (Albania, prill 1906). Thjesht \u00e7\u00ebshtjen e arsimimit shqip dhe t\u00eb luft\u00ebs kund\u00ebr padijes, ai nuk e kufizon aspak te brezi i ri, dometh\u00ebn\u00eb t\u00eb pritet nj\u00eb her\u00eb sa t\u00eb shkollohet brezi i ri q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb arsimohet krejt shoq\u00ebria. Jo, p\u00ebrve\u00e7 m\u00ebsimit t\u00eb shkrimit dhe leximit t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe te brezi i vjet\u00ebr, krahas atij t\u00eb ri, Konica k\u00ebrkon \u2018zgjerimin e kufirit t\u00eb mendjes s\u00eb tyre\u2019, duke kaluar k\u00ebshtu nga nj\u00eb faz\u00eb e par\u00eb e domosdoshme, njohja e shkrimit, n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb dyt\u00eb q\u00eb ai e quan\u2019l\u00ebrimin e mendjes\u2019, dometh\u00ebn\u00eb kulturimin dhe qytet\u00ebrimin shoq\u00ebror, nj\u00eb tjet\u00ebrsim pra t\u00eb njeriut shqiptar t\u00eb koh\u00ebs, i prapambetur n\u00eb mendime apo me bot\u00ebkuptim t\u00eb ngusht\u00eb.<\/p>\n<p> Dhe populli, k\u00ebmb\u00ebngul Konica, e ka dashurin\u00eb p\u00ebr \u2018l\u00ebrim t\u00eb mendjes\u2019, sepse k\u00ebrkon t\u00eb ec\u00eb p\u00ebrpara, t\u00eb m\u00ebsoj\u00eb. Por i mungojn\u00eb librat, \u2018k\u00ebtu fle lepuri\u2019, aty \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtja Sa aktuale!.. Gjendja e librit sot nj\u00eb katastrof\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet, rrezikimi i v\u00ebrtet i gjuh\u00ebs unikale shqipe p\u00ebr shkak t\u00eb mjerimit t\u00eb kultur\u00ebs s\u00eb librit dhe degradimi arsimit si m\u00eb s\u2019ka , sot, n\u00eb koh\u00ebn e T\u00eb Gjatit Ramadan nuk e di sa do ta kishte p\u00ebrjetuar Rilindasi madh po t\u00eb kishte mund\u00ebsi ta kishte jetuar k\u00ebt\u00eb gjendje!<\/p>\n<p>P\u00ebrqasja e gjendjes shoq\u00ebrore t\u00eb mjerueshme n\u00eb Shqip\u00ebri me gjendjen e p\u00ebrparuar shoq\u00ebrore, sidomos n\u00eb vendet e zhvilluara per\u00ebndimore, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pik\u00eb referimi konstante n\u00eb bot\u00ebkuptimin konician p\u00ebr nd\u00ebrgjegj\u00ebsim e veprim shoq\u00ebror. N\u00ebse gjetk\u00eb, zhvillimi bot\u00ebkuptimor e shoq\u00ebror ka ecur p\u00ebrher\u00eb me hapa t\u00eb shpejta, tek ne, p\u00ebr nj\u00ebmij\u00eb arsye t\u00eb jashtme e t\u00eb brendshme, ky zhvillim nuk ka ndjekur ritmet e duhura bashk\u00ebkohore, dhe Konica s\u2019p\u00ebrton n\u00eb k\u00ebt\u00eb mes t\u00eb fshikulloj\u00eb ashp\u00ebr nj\u00eb dukuri t\u00eb till\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjumjes shoq\u00ebrore n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Turqis\u00eb europiane.<\/p>\n<p>Ky fshikullim i spikatur i viteve t\u00eb \u2018Albanias\u2019, mund t\u00eb ngrihet n\u00eb nj\u00eb model t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb kriticizmit sot n\u00eb koh\u00ebn e T\u00eb Gjatit Ramadan. \u2018E trisht\u00eb \u00ebsht\u00eb jeta, e un\u00eb i kam lexuar t\u00eb gjitha librat\u2019. Me k\u00ebto vargje nis nj\u00ebra nga poezit\u00eb m\u00eb t\u00eb famshme t\u00eb poetit francez Stefan Malarme. Por po nj\u00eblloj, k\u00ebshtu nis edhe nj\u00ebra nga ato eset\u00eb e shkurtra t\u00eb Konic\u00ebs me titull \u2018Jeta dhe librat\u2019, e shkruar duksh\u00ebm mbi nj\u00eb reliev t\u00eb qart\u00eb shpirt\u00ebror. \u00cbsht\u00eb ky nj\u00eb \u00e7ast psikologjik, q\u00eb e p\u00ebrqendron mendimin e tij te tragjedia \u2018Prometeu i lidhur\u2019 i Eskilit, nj\u00eb lib\u00ebr si\u00e7 shkruan ai \u2018i vjet\u00ebr p\u00ebr nga mosha 2400-vje\u00e7are\u2019, por gjithnj\u00eb i ri p\u00ebr nga mendimet\u2019.<\/p>\n<p>Prometeu p\u00ebr Konic\u00ebn \u00ebsht\u00eb idealisti q\u00eb vuan dram\u00ebn e p\u00ebrjetshme t\u00eb liris\u00eb s\u00eb mendimeve, dram\u00ebn e dashuris\u00eb s\u00eb madhe q\u00eb ai ka e k\u00ebrkon t\u00eb mbizot\u00ebroj\u00eb tek njer\u00ebzit. Nj\u00eb hero i till\u00eb, tek i cili ndoshta Konica frym\u00ebzohet edhe p\u00ebr veten, ka se \u00e7\u2019t\u2019u thot\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb k\u00ebsaj dekade t\u00eb shek XXl , kur n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e sundimit t\u00eb T\u00eb Gjatit Ramadan luftohet pik\u00ebrisht kundra tiranis\u00eb dhe liris\u00eb s\u00eb mendimit. \u00cbsht\u00eb kjo ide nj\u00eb nisje emblematike e nj\u00eb s\u00ebr\u00eb sprovash t\u00eb cilat shtres\u00ebzohen n\u00eb vite me tipologji e personazhe t\u00eb rinj, q\u00eb m\u00eb tep\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb kategori t\u00eb v\u00ebrteta njer\u00ebzore, n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilat Konica do ta shtrat\u00ebzoj\u00eb analiz\u00ebn e vet, p\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb sprov\u00ebn m\u00eb t\u00eb arrir\u00eb \u2018Shqip\u00ebria si mu duk\u2019, ku mendimi i tij, n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb analize sociologjike e psikologjike, form\u00ebson nj\u00eb kategorizim t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb antropologjik t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa n\u00eb ciklin \u2018 Kat\u00ebr p\u00ebrralla nga Zullulandi\u2019 (1922) , Zullut\u00eb paraqiten nga autori m\u00eb shum\u00eb si nj\u00eb turm\u00eb se sa si nj\u00eb popull i nd\u00ebrgjegj\u00ebsuar, duke na l\u00ebn\u00eb t\u00eb n\u00ebnkuptojm\u00eb menj\u00ebher\u00eb se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00ebr\u00ebn nga tipologjizimet ose kategorit\u00eb e tij sociologjike, mbi t\u00eb cilat ai nd\u00ebrton gjith\u00eb ligj\u00ebrimin e llojit t\u00eb kriticizmit dhe stigmatizimit. Dy jan\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsit q\u00eb mund t\u00eb nxjerr\u00eb l\u00ebvizja spontane e zulluve.<\/p>\n<p>I pari \u00ebsht\u00eb Denizulla Sepia, nj\u00eb aventurier i paskrupullt, mashtrues e demagog, nj\u00eb njeri i fjal\u00ebve boshe,i gjinis\u059d\u00eb s\u00eb zhkarravinave dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues i interesave t\u00eb ngushta e meskine. Duket se kjo kategori njer\u00ebzore, e p\u00ebrzgjedhur dhe skalitur kaq mjesht\u00ebrisht q\u00eb para 100 viteve, n\u00eb mesin e politik\u00ebs shqiptare sot \u00ebsht\u00eb m\u00eb e gjall\u00eb se kurr\u00eb, madje ka dhe nj\u00eb kryeqeveritar n\u00eb ball\u00eb sot i quajtur Igjati Ramadan. P\u00ebrball\u00eb tij, autori vendos plugun, atdhetarin e flakt\u00eb dhe idealist, q\u00eb pa zhurm\u00eb e pa buj\u00eb, me nj\u00eb men\u00e7uri t\u00eb heshtur, synon t\u00eb krijoj\u00eb l\u00ebvizjen e v\u00ebrtet\u00eb komb\u00ebtare n\u00eb Zulluland, at\u00eb l\u00ebvizje q\u00eb i kthen zullut\u00eb nga nj\u00eb turm\u00eb e p\u00ebrgjakur n\u00eb nj\u00eb komb me dinjitet, t\u00eb lir\u00eb, t\u00eb qytet\u00ebruar dhe me nder.<\/p>\n<p> Konica, ky psikolog i holl\u00eb i mend\u00ebsis\u00eb individuale edhe kolektive shqiptare, e ka antropologjizuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb q\u00ebllimshme dukurin\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme sociale t\u00eb ekzistenc\u00ebs s\u00eb turm\u00ebs, si nj\u00eb mas\u00eb e pavet\u00ebdijshme, e zhveshur nga q\u00ebllimet dhe aspiratat nd\u00ebrtuese, q\u00eb pushtohet shum\u00eb shpesh nga instinkte dhe delire. \u00cbsht\u00eb ky nj\u00eb projektim gjenial me t\u00eb cilin duhet t\u00eb ndeshen mjaft mendimtar\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb sotme, por q\u00eb askush nuk do t\u00eb dij\u00eb t\u00eb arrij q\u00eb ta shpjegoj\u00eb dhe p\u00ebrshkruaj\u00eb m\u00eb kthjellt\u00ebsisht se Konica.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Ndri\u00e7im Kulla Q\u00eb n\u00eb numrin 1 t\u00eb Albanias (1897), n\u00eb kryeartikullin \u2018Armiqt\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb\u2019, Konica mb\u00ebrthehet fort pas realitetit t\u00eb zymt\u00eb t\u00eb koh\u00ebs kur shqiptarit i mungon \u2018buka e barkut\u2019, \u2018buka e mendjes\u2019 dhe \u00ebsht\u00eb i rrethuar nga armiq t\u00eb jasht\u00ebm. Me dy paragraf\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, ai shpreh dhimbjen e tij p\u00ebr k\u00ebt\u00eb realitet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2037,"featured_media":302364,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,364,5380,231,1454,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-326896","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-koment-opinion","9":"category-kryesore","10":"category-lajme","11":"category-politike","12":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/326896","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2037"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=326896"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/326896\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":326897,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/326896\/revisions\/326897"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/302364"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=326896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=326896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=326896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}