Ish-drejtori i Parkut Komb\u00ebtar t\u00eb Butrintit, Auron Tare ka ngritur alarmin mbi punimet q\u00eb po kryhen n\u00eb Sarand\u00eb t\u00eb cilat rrezikojn\u00eb shkat\u00ebrrimin e Sinagog\u00ebs Hebraike t\u00eb shekullit t\u00eb V-t\u00eb. Tare shkruan se Shqip\u00ebria mburret me shp\u00ebtimin e hebrenjve gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb II-t\u00eb Bot\u00ebrore por nga ana tjet\u00ebr po l\u00eb t\u00eb rrezikohet Sinagoga e cila \u00ebsht\u00eb e dyta n\u00eb Ballkan p\u00ebr nga vjet\u00ebrsia.<\/p>\n
Duke publikuar edhe nj\u00eb video n\u00eb facebook, studiuesi b\u00ebn me dije se n\u00eb qendr\u00ebn historike t\u00eb qytetit antik t\u00eb Sarand\u00ebs po b\u00ebhen g\u00ebrmime q\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb kulturore nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb kujtoi sesi n\u00eb vitin 1997-t\u00eb kryeministri Fatos Nano asokohe i shembi t\u00eb gjitha kioskat p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb vler\u00eb monumentale historike Sinagog\u00ebs antike.<\/p>\n
Reagimi i Tares:<\/p>\n
Shpesh kemi par\u00eb se si politikan\u00eb shqiptar\u00eb n\u00eb forume bot\u00ebrore mburren me nj\u00eb ngjarje historike t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore: Shp\u00ebtimin e hebrenjve.<\/p>\n
Ngjarjet e fundit e rreshtuan politik\u00ebn ton\u00eb n\u00eb krahun e shtetit izraelit duke mbrojtur qart\u00ebsisht vlerat e popullit izraelit.<\/p>\n
Por, nd\u00ebrsa flasim dhe krenohemi n\u00ebp\u00ebr forume nd\u00ebrkomb\u00ebtare mbi ndihm\u00ebn q\u00eb ju kemi dh\u00ebn\u00eb hebrenjve, jo m\u00eb larg se dy tre dit\u00eb t\u00eb shkuara filluan punimet p\u00ebr rregullimin e Qendr\u00ebs s\u00eb Sarand\u00ebs. Mund t\u00eb them se nga eksperienca ime 30-t\u00eb vjecare n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet kam par\u00eb shum\u00eb rregullime t\u00eb cilat shkulnin rregullimet e m\u00ebparshme dhe b\u00ebnin t\u00eb reja. Edhe k\u00ebto rregullime nuk e prish\u00ebn rregullin. Jo m\u00eb larg se punimet e 2018-s\u00eb tani m\u00eb, po ri -rregullohen. Megjithat\u00eb nuk mund t\u00eb flas p\u00ebr k\u00ebto rri -rregullime mbi rri- rregullime.<\/p>\n
Dikush m\u00eb lart e di m\u00eb mir\u00eb se un\u00eb k\u00ebt\u00eb pun\u00eb.<\/p>\n
E nd\u00ebrsa qytetin po p\u00ebrpiqen ta b\u00ebjn\u00eb sa me t\u00eb bukur dhe sa m\u00eb t\u00eb jetuesh\u00ebm (p\u00ebr turist\u00ebt) me mbi rregullimet dhe shkuljen e kalldr\u00ebmit t\u00eb 2018-s\u00eb, buldozer\u00eb dhe \u00e7eki\u00e7\u00eb po g\u00ebrmojn\u00eb n\u00eb qendr\u00ebn historike t\u00eb Qytetit Antik t\u00eb Sarand\u00ebs.<\/p>\n
Si\u00e7 mund ta shikoni qart\u00ebsisht n\u00eb k\u00ebto video, \u00e7eki\u00e7i g\u00ebrmon jo m\u00eb larg se 20-30 metra nga rr\u00ebnojat e Sinagog\u00ebs Antike t\u00eb shek t\u00eb V-t\u00eb dhe vet\u00ebm pak metra nga Muret Rrethuese t\u00eb Qytetit. Muret rrethuese t\u00eb cilat deri n\u00eb shpalljen e shtetit shqiptar, ishin ende n\u00eb k\u00ebmb\u00eb dhe t\u00eb ruajtura p\u00ebr bukuri, i shkat\u00ebrruan k\u00ebto 100- e ca kusur vjet t\u00eb pavarurit shqiptar\u00eb.<\/p>\n
Por le t\u00eb flasim p\u00ebr at\u00eb q\u00eb e nis\u00ebm bised\u00ebn. Sinagoga Antike e Sarand\u00ebs e zbuluar nga arkeologu sarandiot Dr. Kosta Lako n\u00eb vitet 80-t\u00eb. N\u00eb vitin \u201997 u rrethua me nd\u00ebrtime dhe kioska, t\u00eb cilat Kryeministri i asaj kohe, Fatos Nano i rrafshoi, duke i dh\u00ebn\u00eb qytetit nj\u00eb vler\u00eb monumentale historike. Vet\u00eb Nano, sipas d\u00ebshmis\u00eb s\u00eb tij, nuk e kishte menduar se nj\u00eb veprim i till\u00eb kishte ngjallur nj\u00eb simpati dhe vler\u00ebsim nga shum\u00eb qarqe hebraike, t\u00eb cil\u00ebt e konsideruan k\u00ebt\u00eb akt si nj\u00eb p\u00ebrgjegjshm\u00ebri t\u00eb madhe ndaj trash\u00ebgimis\u00eb kulturore t\u00eb tyre. Mund t\u00eb shtoj se Sinagoga e Sarand\u00ebs \u00ebsht\u00eb Tempulli i dyt\u00eb m\u00eb i hersh\u00ebm Hebraik n\u00eb Ballkan dhe nj\u00eb d\u00ebshmi e nj\u00eb prezence te hershme t\u00eb judeve n\u00eb Ballkanin Romak. 8 vite t\u00eb shkuara ekspedita shqiptaro-amerikane e k\u00ebrkimeve n\u00ebnujore zbuloi jo larg Gjirit t\u00eb Sarand\u00ebs nj\u00eb anije antike me amfora t\u00eb prodhuara n\u00eb Juden\u00eb Antike. E mbytur pak a shum\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn periudh\u00eb si Sinagoga, ky zbulim ka krijuar nj\u00eb link historik t\u00eb komunitetit hebraik n\u00eb Janin\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt citojn\u00eb nj\u00eb nga legjendat e tyre se \u201cjan\u00eb pasardh\u00ebs t\u00eb lund\u00ebrtar\u00ebve t\u00eb mbytur t\u00eb nj\u00eb anije q\u00eb vinte nga Judea dhe furtuna e mbyti n\u00eb gjirin e Onchezmit Antik\u201d.<\/p>\n
Me pastrimin e rr\u00ebnojave nga qeveria Nano, Universiteti Hebraik ne 2003, d\u00ebrgoi dy nga arkeolog\u00ebt e saj m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebt s\u00eb bashku me Dr. Etleva Nallbanin konfirmuan n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shkencore se godina e zbuluar nga Dr. Kosta Lako ishte nj\u00eb tempull hebraik me mozaik\u00eb t\u00eb nj\u00eb niveli t\u00eb lart\u00eb. Shum\u00eb botime t\u00eb koh\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb New York Times, Washington Post, Harez, Archaeology Magazine, National Geographit shkruan p\u00ebr k\u00ebt\u00eb zbulim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb Sarand\u00eb.<\/p>\n
Rr\u00ebnojat e sinagog\u00ebs u rehabilituan dhe muret rrethuese t\u00eb qytetit romak shp\u00ebtuan. Por, gjithsesi, zona e d\u00ebmtuar shum\u00eb sillte gjithmon\u00eb surpriz\u00eb dhe me \u00e7do kove eskavatori q\u00eb zhytej n\u00eb toke nxirrte mbishkrime, varre antike e plot objekte te tjera. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Republika e Shqip\u00ebris\u00eb ka edhe nj\u00eb ligj q\u00eb ndalon punime t\u00eb \u00e7far\u00ebdo lloj karakteri n\u00eb zonat me r\u00ebnd\u00ebsi arkeologjike pa pranin\u00eb e arkeologeve dhe pa nj\u00eb v\u00ebzhgim arkeologjik paraprak.<\/p>\n
Nd\u00ebrkoh\u00eb, sikurse e shikoni n\u00eb video, \u00e7eki\u00e7i vazhdon t\u00eb g\u00ebrmoj\u00eb ngjitur me sinagog\u00ebn hebraike, t\u00eb dyt\u00ebn p\u00ebr nga vjet\u00ebrsia n\u00eb Ballkan.<\/p>\n
Saranda moderne n\u00eb fakt, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga vendbanimet m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb Epirit Antik. I p\u00ebrmendur si vendi ku Enea dhe ikanaket e tjer\u00eb trojan\u00eb ngrit\u00ebn nj\u00eb tempull p\u00ebr nder t\u00eb babait t\u00eb Eneas, Anchizmit, p\u00ebrmendet nga ish-Konsulli Romak, Cicero n\u00eb shkrimet e tij. I rrethuar me mure te larta romako-bizantine deri n\u00eb 1849, ende n\u00eb k\u00ebmb\u00eb dhe me kulla t\u00eb larta p\u00ebrshkruar n\u00eb nj\u00eb peisazh t\u00eb mrekulluesh\u00ebm t\u00eb piktorit britanik Eduard Lear. Port\u00eb hyr\u00ebse p\u00ebr t\u00eb gjitha ngjarjet historike t\u00eb 2 mij\u00eb viteve ka p\u00ebrfunduar n\u00eb nj\u00eb grusht rrangullash betoni. Beton, i cili po derdhet pa kursim mbi rregullimet e rregullimeve t\u00eb m\u00ebparshme t\u00eb \u00e7do administrate.<\/p>\n